वराहपुराणम्

केचिद्विरूपा दृश्यन्ते ततो दुःखतरं नु किम्

काही जण विकृत दिसतात, त्याहून मोठं दु:ख दुसरं काय असू शकतं?

केचिन्मूकाश्च दृश्यन्ते ततो दुःखतरं नु किम् 116.

काही जण मूक असतात, त्याहून मोठं दु:ख दुसरं काय असू शकतं?

दरिद्रो जायते दाता ततो दुःखतरं नु किम्

दातृत्व असलेला माणूस गरीब म्हणून जन्मतो, त्याहून मोठं दु:ख दुसरं काय असू शकतं?

एका तु दुर्भगा तत्र ततो दुःखतरं नु किम्

तेथे एखादी स्त्री अत्यंत दुर्दैवी असते, त्याहून मोठं दु:ख दुसरं काय असू शकतं?

पापकर्मरता ह्यासन्ततो दुःखतरं नु किम्

काही जण पापी कर्मांत रमतात, त्याहून मोठं दु:ख दुसरं काय असू शकतं?

मामेव न प्रपद्यन्ते ततो दुःखतरं नु किम्

जे माझ्या शरण येत नाहीत, त्याहून मोठं दु:ख दुसरं काय असू शकतं?

सर्वभूताहितं पापं यत्त्वया परिपृच्छितम्

सर्व जीवांना हानी करणारे पाप कोणते, हे तू विचारले आहेस.

तच्छृणुष्वानवद्याङ्गि मम कर्मविनिश्चयम्

हे निष्पाप अंग असलेल्या, माझ्या कर्मविचाराचे निर्णय ऐक.

यस्य बुद्धिर्विजायेत स दुःखायोपजायते

ज्याच्या मनात समज येते, त्याच्यासाठी दु:ख जन्माला येते.

शेषमन्नं समश्नाति ततः सौख्यतरं नु किम्

जो उरलेलं अन्न खातो, त्याहून मोठं सुख दुसरं काय असू शकतं?

कृत्वा सायाह्निकं कर्म ततः सौख्यतरं नु किम्

सायंकाळची पूजा करून, त्याहून मोठं सुख दुसरं काय असू शकतं?

यश्चात्मा वै समश्नाति ततः सौख्यतरं नु किम् 116.

जो स्वतःमध्येच समाधान मानतो, त्याहून मोठं सुख दुसरं काय असू शकतं?

येन केनचिद्दत्तेन ततः सौख्यतरं नु किम्

कोणीही जे काही देईल, त्यात समाधान मानणाऱ्याहून मोठं सुख दुसरं काय असू शकतं?

पितरो यस्य तृप्यन्ति ततः सौख्यतरं नु किम्

ज्याच्या पूर्वजांना समाधान मिळतं, त्याहून मोठं सुख काय असू शकतं?

अभिन्नमुखरागेण ततः सौख्यतरं नु किम्

सर्वांवर एकसारखं प्रेम असणाऱ्याला, त्याहून जास्त सुख काय मिळू शकतं?

समं पश्यति यो देवि ततः सौख्यतरं नु किम्

देवी, जो सर्वांना समभावाने पाहतो, त्याहून मोठं सुख दुसरं कोणतं असू शकतं?

अहिंसोपरतः शुद्धः स सुखायोपजायते

जो हिंसा सोडून शुद्ध राहतो, तो खऱ्या अर्थाने सुखासाठी जन्मतो.

यस्य चित्तं न गच्छेत्तु ततः सौख्यतरं नु किम्

ज्याचं मन कुठेही भटकत नाही, त्याहून जास्त सुख कोणाला मिळू शकतं?

लोष्टवत्पश्यते यस्तु ततः सौख्यतरं नु किम्

जो सर्व वस्तूंना मातीसारखं पाहतो, त्याहून मोठं सुख काय असू शकतं?

यस्तु प्राणान्प्रमुच्येत ततः सौख्यतरं नु किम्

जो प्राण सोडतो, त्याहून मोठं सुख दुसरं कोणतं असू शकतं?

यस्तु जीवति संतुष्टः स सुखायोपपद्यते

जो समाधानाने जगतो, तो खऱ्या अर्थाने सुखासाठी जन्मतो.

या तोषयति भर्त्तारं ततः सौख्यतरं नु किम् 116.

ज्या स्त्रीने आपल्या पतीला आनंदी केलं, त्याहून मोठं सुख दुसरं कोणतं असू शकतं?

निगृहीतेन्द्रियः पंच ततः सौख्यतरं नु किम्

जो पाचही इंद्रियांना वश ठेवतो, त्याहून मोठं सुख कोणाला मिळू शकतं?

यस्येदं विदितं सर्वं ततः सौख्यतरं नु किम्

ज्याला हे सर्व ज्ञान प्राप्त झालं, त्याहून जास्त सुख कोणाला मिळू शकतं?

यस्तु प्राणान्प्रमुच्येत ततः सौख्यतरं नु किम्

जो प्राण सोडतो, त्याहून मोठं सुख दुसरं कोणतं असू शकतं?

देवतेव सदा पश्येत्ततः सौख्यतरं नु किम्

जो नेहमी देवांसारखं पाहतो, त्याहून मोठं सुख दुसरं कोणतं असू शकतं?

अनन्यमानसो भूत्वा ततः सौख्यतरं नु किम्

जो एकचित्त होतो, त्याहून मोठं सुख दुसरं कोणतं असू शकतं?

तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति सर्वलोकहितार्थाय यन्मां त्वं परिपृच्छसि

त्याच्यासाठी मी कधीच नाहीसा होत नाही आणि तोही माझ्यासाठी नाहीसा होत नाही. सर्व लोकांच्या कल्याणासाठी तू माझ्या कडून हे विचारतेस.

इति श्रीवराहपुराणे सुखदुःखनिरूपणं नाम षोडशाधिकशततमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीवराहपुराणातील 'सुखदुःखनिरूपण' नावाचा शंभर सोळावा अध्याय संपला.