वराहपुराणम्

ऋतुकालाभिगामी च शान्तात्मा मोहवर्जितः

जो योग्य काळी पत्नीला जवळ करतो, ज्याचे मन शांत आहे आणि ज्याच्यात मोह नाही,

गुरुसम्पूजको नित्यं युक्तो भक्तानुवत्सलः

जो नेहमी गुरुचे आदराने पूजन करतो, नेहमी एकाग्र असतो आणि भक्तांवर प्रेम करतो,

तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति अथ शूद्रस्य वक्ष्यामि कर्माणि शृणु माधवि

त्याच्यापासून मी कधीच दूर राहत नाही आणि तोही माझ्यापासून दूर राहत नाही. आता, माधवी, मी शूद्राच्या कर्तव्यांविषयी सांगतो, ऐक.

कर्माणि यानि कृत्वा ह शूद्रो मह्यं व्यवस्थितः

शूद्राने जी कर्मे करून माझ्या भक्तीत स्थिर राहावे,

उभौ भागवतौ भक्तौ मद्भक्तौ कर्मनिष्ठितौ

दोघेही भगवंताचे भक्त आहेत, माझ्या भक्तीत आणि आपल्या कर्तव्यात निष्ठावान आहेत.

निरहङ्कारशुद्धात्मा आतिथेयो विनीतवान्

ज्याचे मन निर्मळ आहे, अभिमान नाही, पाहुण्यांचे स्वागत करतो आणि नम्र आहे,

नमस्कारप्रियो नित्यं मम चिन्ताव्यवस्थितः

जो नेहमी नमस्कार करण्यात आनंद घेतो आणि ज्याचे मन नेहमी माझ्या चिंतनात स्थिर असते,

त्यक्त्वा ऋषिसहस्राणि शूद्रमेव भजाम्यहम् 115.

मी हजारो ऋषी सोडून फक्त शूद्राचीच सेवा करतो.

एवं कर्मगुणाश्चैव येन भक्त्या व्यवस्थितः

अशा या कर्मगुणांनी जो भक्तीमध्ये स्थिर राहतो,

येन तत्प्राप्यते योगं तच्छृणुष्व वसुन्धरे

ज्यामुळे योग प्राप्त होतो, ते मी सांगतो, वसुंधरे, ऐक.

न शीतं च न चोष्णे च लब्धाऽलब्धं विचिन्तयेत्

त्याने थंडी-उष्णता किंवा लाभ-हानी यांचा विचार करू नये.

न कषायैः स्पृहा यस्य प्राप्नुयात्सिद्धिमुत्तमाम्

ज्याला कडू गोष्टींची इच्छा नाही, तोच श्रेष्ठ सिद्धी मिळवतो.

य एतान् हि परित्यज्य मम कर्मरतः सदा

जो हे सर्व सोडून नेहमी माझ्या कर्मात रमतो,

तत्परो नित्यमुद्युक्तः अन्यकार्यजुगुप्सकः

जो त्याचाच विचार करतो, नेहमी तत्पर असतो आणि इतर कामांना नापसंती दाखवतो,

कारुण्यः सर्वसत्त्वानां प्रत्युत्थायी महाक्षमः

जो सर्व प्राण्यांवर दया करतो, आदराने उभा राहतो आणि मोठ्या क्षमाशीलतेने वागतो,

त्रिकालं च दिशो भागं सदा कर्मपथि स्थितः

जो सकाळ-दुपार-संध्याकाळ आणि सर्व दिशांना नेहमी कर्ममार्गावर राहतो,

अनुष्ठानपरश्चैव मम पार्श्वे मनश्चरः

जो नेहमी नियम पाळतो आणि ज्याचे मन माझ्या जवळ असते,

पुष्पे गन्धे च धूपे च मत्कर्मणि सदा रतः 115.

जो नेहमी फुलं, सुवासिक द्रव्यं आणि धूप याने माझी भक्ती करतो,

पयसा यावकेनापि कदाचिद्वायुभक्षणः

कधी दूध, कधी जवसाचं पाणी, किंवा कधी फक्त वायूवर जगतो,

कदाचित्तु चतुर्थेन कदाचित्फलमेव च

कधी चार दिवसांनी एकदा जेवतो, तर कधी फक्त फळं खातो,

य एतत्सप्त जन्मानि मम कर्माणि कुर्वते

जो सात जन्म माझी अशीच सेवा करतो,

इति श्रीवराहपुराणे विविधकर्मोत्पत्तौ पंचदशाधिकशततमोऽध्यायः

श्रीवराहपुराणातील विविध कर्मांची उत्पत्ती सांगणारा हा एकशे पंधरावा अध्याय संपला.

अथ सुखदुःखनिरूपणम् मया प्रोक्तविधानेन यस्तु कर्माणि कारयेत्

आता सुख-दुःखाचे स्वरूप सांगतो: मी जसे सांगितले तसे जो कर्मे करवून घेतो,

एकचित्तः समास्थाय अहङ्कारविवर्ज्जितः

जो एकचित्ताने, अहंकार सोडून, स्थिर राहतो,

फलमूलानि शाकानि द्वादश्यां वा कदाचन

जो द्वादशीला किंवा कधी कधी फळं, कंद आणि भाज्या खातो,

षष्ठ्यष्टमी ह्यमावास्या तूभयत्र चतुर्दशी

षष्ठी, अष्टमी, अमावस्या आणि दोन्ही पक्षातील चतुर्दशीला,

एवं योगविधानेन कर्म कुर्याद्दृढव्रतः

अशा योगाच्या नियमाने, दृढनिश्चयाने आपली कर्मे करावी,

न ग्लानिर्न जरा तस्य न मोहो रोग एव च

त्याला ना थकवा येतो, ना वार्धक्य, ना भ्रम, ना आजार.

तेषां व्युष्टिं प्रवक्ष्यामि मम कर्मसमुत्थिताम्

माझ्या कर्मामुळे त्यांना जे फळ मिळते ते मी सांगतो.