वराहपुराणम्

ब्राह्मणस्य तु वक्ष्यामि शृणु कर्म वसुन्धरे

हे वसुंधरे, आता मी तुला ब्राह्मणाचं कर्तव्य सांगतो, ऐक.

षट्कर्मनिरतो भूत्वा अहङ्कारविवर्ज्जितः

सहा कर्तव्यांत रमणारा, अहंकार टाळणारा,

मम कर्मसमायुक्तः पैशुन्येन विवर्जितः

माझ्या सांगितलेल्या कर्मात राहणारा, निंदा टाळणारा,

एतद्वै ब्रह्मणः कर्म एकचित्तो जितेन्द्रियः

हेच ब्राह्मणाचं कर्तव्य आहे — एकाग्र मनाचा आणि इंद्रियांवर विजय मिळवणारा.

क्षत्रियाणां प्रवक्ष्यामि मम कर्मसु तिष्ठताम्

आता मी माझ्या आज्ञेत राहणाऱ्या क्षत्रियांना कर्तव्य सांगतो.

दानशूरश्च कर्मज्ञो यज्ञेषु कुशलः शुचिः

दानशील, शूर, कर्म जाणणारा, यज्ञात कुशल आणि शुद्ध,

अल्पभाषी गुणज्ञश्च नित्यं भागवतप्रियः

थोडं बोलणारा, गुण ओळखणारा आणि नेहमी भागवत भक्त,

अभ्युत्थानादिकुशलः पैशुन्येन विवर्जितः 115.

संकल्प आणि इतर कामात कुशल, निंदा टाळणारा,

भजते मम यो नित्यं मम लोकाय गच्छति

जो नेहमी माझी भक्ती करतो, तो माझ्या लोकात येतो.

यानि कर्माणि कुरुते मम भक्तिपथे स्थितः

जो माझ्या भक्तीच्या मार्गावर ठामपणे उभा राहून कोणतीही कर्मे करतो,

ऋतुकालाभिगामी च शान्तात्मा मोहवर्जितः

जो योग्य काळी पत्नीला जवळ करतो, ज्याचे मन शांत आहे आणि ज्याच्यात मोह नाही,

गुरुसम्पूजको नित्यं युक्तो भक्तानुवत्सलः

जो नेहमी गुरुचे आदराने पूजन करतो, नेहमी एकाग्र असतो आणि भक्तांवर प्रेम करतो,

तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति अथ शूद्रस्य वक्ष्यामि कर्माणि शृणु माधवि

त्याच्यापासून मी कधीच दूर राहत नाही आणि तोही माझ्यापासून दूर राहत नाही. आता, माधवी, मी शूद्राच्या कर्तव्यांविषयी सांगतो, ऐक.

कर्माणि यानि कृत्वा ह शूद्रो मह्यं व्यवस्थितः

शूद्राने जी कर्मे करून माझ्या भक्तीत स्थिर राहावे,

उभौ भागवतौ भक्तौ मद्भक्तौ कर्मनिष्ठितौ

दोघेही भगवंताचे भक्त आहेत, माझ्या भक्तीत आणि आपल्या कर्तव्यात निष्ठावान आहेत.

निरहङ्कारशुद्धात्मा आतिथेयो विनीतवान्

ज्याचे मन निर्मळ आहे, अभिमान नाही, पाहुण्यांचे स्वागत करतो आणि नम्र आहे,

नमस्कारप्रियो नित्यं मम चिन्ताव्यवस्थितः

जो नेहमी नमस्कार करण्यात आनंद घेतो आणि ज्याचे मन नेहमी माझ्या चिंतनात स्थिर असते,

त्यक्त्वा ऋषिसहस्राणि शूद्रमेव भजाम्यहम् 115.

मी हजारो ऋषी सोडून फक्त शूद्राचीच सेवा करतो.

एवं कर्मगुणाश्चैव येन भक्त्या व्यवस्थितः

अशा या कर्मगुणांनी जो भक्तीमध्ये स्थिर राहतो,

येन तत्प्राप्यते योगं तच्छृणुष्व वसुन्धरे

ज्यामुळे योग प्राप्त होतो, ते मी सांगतो, वसुंधरे, ऐक.

न शीतं च न चोष्णे च लब्धाऽलब्धं विचिन्तयेत्

त्याने थंडी-उष्णता किंवा लाभ-हानी यांचा विचार करू नये.

न कषायैः स्पृहा यस्य प्राप्नुयात्सिद्धिमुत्तमाम्

ज्याला कडू गोष्टींची इच्छा नाही, तोच श्रेष्ठ सिद्धी मिळवतो.

य एतान् हि परित्यज्य मम कर्मरतः सदा

जो हे सर्व सोडून नेहमी माझ्या कर्मात रमतो,

तत्परो नित्यमुद्युक्तः अन्यकार्यजुगुप्सकः

जो त्याचाच विचार करतो, नेहमी तत्पर असतो आणि इतर कामांना नापसंती दाखवतो,

कारुण्यः सर्वसत्त्वानां प्रत्युत्थायी महाक्षमः

जो सर्व प्राण्यांवर दया करतो, आदराने उभा राहतो आणि मोठ्या क्षमाशीलतेने वागतो,

त्रिकालं च दिशो भागं सदा कर्मपथि स्थितः

जो सकाळ-दुपार-संध्याकाळ आणि सर्व दिशांना नेहमी कर्ममार्गावर राहतो,

अनुष्ठानपरश्चैव मम पार्श्वे मनश्चरः

जो नेहमी नियम पाळतो आणि ज्याचे मन माझ्या जवळ असते,

पुष्पे गन्धे च धूपे च मत्कर्मणि सदा रतः 115.

जो नेहमी फुलं, सुवासिक द्रव्यं आणि धूप याने माझी भक्ती करतो,

पयसा यावकेनापि कदाचिद्वायुभक्षणः

कधी दूध, कधी जवसाचं पाणी, किंवा कधी फक्त वायूवर जगतो,