नारायण गतिस्तेषां कीदृशोऽत्र विधिः स्मृतः
नारायण, अशा लोकांचा कसा भाग्य सांगितला आहे, आणि या बाबतीत कोणता नियम आहे?
तेषां तु का गतिर्देव तव कर्मपरायणाः
देवा, तुझ्या कर्मात मन लावून राहणाऱ्यांचे पुढे काय होते?
तेषां तु का गतिर्देव शिरसा दीपधारणात् 114.
देवा, जे लोक डोक्यावर दिवा ठेवतात त्यांचे पुढे काय होते?
ते गतिं कां प्रपद्यन्ते तव चिंतापरायणाः
जे तुझ्या चिंतनात पूर्णपणे मग्न असतात, त्यांना कोणती अवस्था प्राप्त होते?
तेषां तु का गतिर्देव तव भक्तिपरायणाः
देवा, तुझ्या भक्तीत पूर्णपणे लीन असणाऱ्यांचे पुढे काय होते?
तेषां तु का गतिर्देव स्वधर्मगुणचारिणः
देवा, जे आपला धर्म आणि गुण पाळतात, त्यांचे पुढे काय होते?
तेषां तु का गतिर्देव तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः
देवा, मी विचारतो आहे, अशा लोकांचे पुढे काय होते, ते मला सांग.
ते यांति कां गतिं देव कथ्यते या च शाश्वती
देवा, ते कोणत्या अवस्थेला पोहोचतात आणि जी शाश्वत मानली जाते ती कोणती आहे?
तेषां तु का गतिर्देव कथ्यते चैव शाश्वती
देवा, अशा लोकांचे पुढे काय होते आणि जी शाश्वत सांगितली आहे ती कोणती?
भगवन् का गतिस्तस्य अवाक्शिरसि शायिनः
भगवन्, जो उलट्या डोक्याने झोपतो त्याचे पुढे काय होते?
का गतिस्तस्य सिद्धा तु कथयस्व सुरोत्तम
सर्वश्रेष्ठ देव, त्या सिद्ध पुरुषाचे पुढे काय होते, ते मला सांग.
गमनागमनं चैव त्वत्प्रसन्नेन माधव
माधव, तुझ्या कृपेने जीवांचे येणे-जाणे कसे होते?
अतस्त्वयैव वक्तव्यो योगसाङ्ख्यविनिश्चयः 114.
म्हणून, योग आणि सांख्य यांचा अंतिम निर्णय फक्त तूच सांगू शकतोस.
भस्माकुलेषु निःक्षिप्य कथं चाग्नौ प्रपद्यते
भस्माच्या ढिगाऱ्यात ठेवून, मग ते अग्नीत कसे प्रवेशते?
त्वत्क्षेत्रसंस्थितो वापि तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः
तुझ्या पवित्र क्षेत्रात असो वा इतर कुठेही असो, मी विचारतोय, कृपया मला हे सांग.
नमो नारायणेत्युक्त्वा तेषां वै का गतिर्भवेत्
'नमो नारायण' असं उच्चारल्यावर, त्या लोकांना कोणती प्राप्ती होते?
नामप्रकीर्तनात्तेषां कीदृशी तु गतिर्भवेत्
फक्त तुझं नाव घेतल्याने त्यांना कशी प्राप्ती होते?
रहस्यं धर्मसंयुक्तं तन्ममाचक्ष्व माधव
हे धर्माशी जोडलेलं गुपित मला सांग, माधव.
संचिन्त्य लोकधर्मार्थं तद्भवान् वक्तुमर्हति
जगाच्या कल्याणासाठी आणि हेतूसाठी विचार करून, तू ते सांगावंस.
अथ विविधधर्मोत्पत्तिः कथयिष्यामि ते देवि कर्म स्वर्गसुखावहम्
आता मी तुला, देवी, विविध धर्मांची उत्पत्ती सांगतो — जी कर्मे स्वर्गसुख देतात.
यत्त्वया पृच्छ्यते देवि तच्छृणुष्व वसुन्धरे
देवी, तू जे विचारलं आहेस, वसुंधरे, ते नीट ऐक.
नाहं दानसहस्रेण नाहं यज्ञशतैरपि
मी हजार दानांनी किंवा शंभर यज्ञांनी मिळत नाही.
एकचित्तं समाधाय यो मां जानाति माधवि
पण ज्याचं मन एकाग्र करून, माधवी, तो मला ओळखतो—
यच्च पृच्छसि मां भद्रे कर्म स्वर्गसुखावहम्
आणि जे तू मला विचारतेस, भद्रे, ते स्वर्गसुख देणारं कर्म आहे.
ये नमस्यति मां नित्यं पुरुषा बहुचेतसः
जे पुरुष नेहमी मला नमस्कार करतात, जरी त्यांची मनं अनेक असली,
यस्य चित्तं न नश्येत मम भक्तिव्यवस्थितम्
ज्याचं मन माझ्या भक्तीत स्थिर राहतं आणि कधीच ढळत नाही—
ते मामेव प्रपश्यन्ति मयि भक्तिपरायणाः
माझ्या भक्तीत पूर्णपणे लीन झालेले असे लोक फक्त मलाच खऱ्या अर्थाने पाहतात.
इच्छयाऽपि भवेद्भद्रे स्वर्गे वसति सुन्दरि
फक्त इच्छा असूनसुद्धा, सुंदरि, स्वर्गात वास मिळतो.
यानि कर्माणि कुर्वन्तु मां प्रपश्यन्ति माधवि 115.
माधवी, ते कोणतीही कर्मे करत असले तरी, त्यांना त्यात मीच दिसतो.
द्वादश्यामुपवासं तु ये च कुर्वन्ति ते नराः
जे पुरुष द्वादशीला उपवास करतात—