वराहपुराणम्

यस्येदं तिष्ठते गेहे लिखितं पूज्यते सदा

ज्याच्या घरी हे लिहून ठेवलेले आणि नेहमी पूजले जाते,

यश्चैतच्छृणुयाद्भक्त्या नैरन्तर्येण मानवः 112.

आणि जो मनुष्य हे अखंड भक्तीने ऐकतो,

श्रुत्वा तु पूजयेच्छास्त्रं तथा विष्णुं सनातनम्

ऐकल्यावर, या शास्त्राची आणि तसेच सनातन विष्णूची पूजा करावी.

यथाशक्त्या नृपो ग्रामैः पूजयेद्वत्सकं धरे

आपल्या सामर्थ्यानुसार, राजाने गावांसह वत्साची पूजा करावी.

इति श्रीवराहपुराणे श्वेतविनीताश्वोपाख्याने उभयतोमुखीगोदान हेमकुम्भदान पुराणप्रशंसनंनाम द्वादशाधिकशततमोऽध्यायः

श्रीवराहपुराणातील श्वेत व विनीताश्व यांच्या कथेत, 'पुराणाची स्तुती, दोन्ही बाजूंनी गोदान, सुवर्णकुंभदान' नावाचा हा एकशे बारा वा अध्याय आहे.

अथ भगवत्स्तुतिः

आता भगवंताची स्तुती सुरू होते.

नमस्तस्मै वराहाय लीलयोद्धरते महीम्

त्या वराहास, ज्याने लीलेने पृथ्वी उचलली, त्याला नमस्कार.

दंष्ट्राग्रेणोद्धृता गोरुदधिपरिवृता पर्वतैर्निम्नगाभिर्भक्तानां भीतिहानौ सुरनरकदशास्यान्तकः क्रोडरूपी

वराह रूपातील त्या प्रभूंनी, आपल्या सुळ्यावर पर्वत आणि नद्या वेढलेल्या पृथ्वीला वर उचलले. भक्तांच्या भीतीचा नाश करण्यासाठी, दहा तोंडांच्या राक्षसाचा संहार करणाऱ्या त्या वराहाने हे कार्य केले.

यस्मिन्काले क्षितिः पूर्वकल्पे वाराह मूर्तिना

त्या पूर्वकल्पात, वराह अवताराने पृथ्वीचे रक्षण केले होते.

धरण्युवाच न बाहुश्चेष्टते मूर्तिर्मादृशीं गां च केशव

पृथ्वी म्हणाली: केशवा, माझ्यासारख्या पृथ्वीला उचलण्याची ताकद कोणत्याही दुसऱ्या रूपात किंवा भुजेत नाही.

स तेन सान्त्वितायां वै पृथिव्यां यः समागतः

त्यांनी मला धीर दिल्यावर, तेथे आलेल्या त्या प्रभूंनी—

स्वस्ति वाच्याह पुण्याग्रे प्रत्युवाच वसुन्धराम् यं दृष्ट्वा वर्द्धसे देवि त्वं च यस्यासि माधवि

पवित्र स्थळी शुभाशीर्वाद दिले आणि वसुंधरेला उत्तर दिले: 'देवी, ज्याला पाहून तू फुलतेस, आणि ज्याची तू प्रिय आहेस.'

विष्णुना धार्यमाणा च किं त्वया दृष्टमद्भुतम्

विष्णूंनी तुला धरून ठेवले असताना, तुला कोणते अद्भुत दृश्य दिसले?

ब्रह्मपुत्रवचः श्रुत्वा पृथिवी वाक्यमब्रवीत् यद्गुह्यं स मया पृष्टो यच्च मे सम्प्रभाषितम्

ब्रह्मपुत्राचे शब्द ऐकून, पृथ्वी म्हणाली: 'ज्याने मला गुपित विचारले, आणि मी जे उत्तर दिले—'

शृणु तत्त्वेन विप्रेन्द्र गुह्यं धर्मं महौजसम् 113.

हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, खरे आणि महान सामर्थ्य असलेले धर्माचे गूढ ऐक.

तेन मे कथितं ह्येतत्संसारात्तु विमोक्षणम्

त्यांनी मला हेच सांगितले, की संसारातून मुक्त होण्याचा हा मार्ग आहे.

उवाच परमं गुह्यं धर्माणां व्याप्तनिश्चयम्

त्यांनी धर्मांचे सर्वव्यापी आणि श्रेष्ठ गूढ सांगितले.

ततो महीवचः श्रुत्वा ब्रह्मपुत्रो महातपाः

मग पृथ्वीचे शब्द ऐकून, ब्रह्मपुत्र महान तपस्वी—

तान्सर्वानानयामास यत्र देवी व्यवस्थिता

त्यांनी सर्वांना त्या ठिकाणी नेले जिथे देवी उपस्थित होती.

सनत्कुमार उवाच अप्रमेयगतिं चैव धर्ममाचक्ष्व तत्त्वतः

सनत्कुमार म्हणाले: 'अमाप गती असणाऱ्या धर्माचे सत्य सांग.'

ततस्तस्य वचः श्रुत्वा प्रणम्य ऋषिपुंगवम्

मग त्यांची वाणी ऐकून, आणि ऋषीश्रेष्ठांना वंदन करून—

धरण्युवाच बाढमित्येव तां देवि स्वस्ति ब्रूहीति सोऽब्रवीत्

पृथ्वी म्हणाली: 'नक्कीच,' आणि त्या देवीला म्हणाले, 'शुभाशीर्वाद दे.'

नष्टचन्द्रानिले लोके नष्टभास्करतारके

जगातून चंद्र आणि वारा नाहीसे झाले, सूर्य आणि तारेही लुप्त झाले—

न वाति पवनस्तत्र नैव चाग्निर्न विद्युतः

तेथे वारा वाहत नव्हता, अग्नीही नव्हता, वीजही नव्हती.

वेदेषु चैव नष्टेषु मत्स्यो भूत्वा रसातलम् 113.

आणि जेव्हा वेदही नाहीसे झाले, तेव्हा त्यांनी मत्स्यरूप धारण केले आणि पाताळातील पाण्यात प्रवेश केला.

अन्यद्देवः कूर्मरूपस्त्वं समुद्रस्य मन्थने

दुसऱ्या वेळी, समुद्र मंथनाच्या वेळी, तू कासवाचं रूप घेतलंस.

पुनर्वराहरूपेण मां गच्छन्तीं रसातले

पुन्हा, वराहाचं रूप घेऊन, मला रसातळात बुडताना वाचवलंस.

अन्यद्धिरण्यकशिपुर्वरदानेन दर्पितः

दुसऱ्या वेळी, हिरण्यकशिपूला मिळालेल्या वरामुळे तो गर्विष्ठ झाला.

पुनर्निःक्षत्ररूपेण त्वयाऽहं विकृता पुरा

पुन्हा, नरसिंहाचं रूप घेऊन, तू प्राचीन काळी मला नष्ट केलंस.