वराहपुराणम्

तपसस्तप एवाग्र्यं व्रतानां व्रतमुत्तमम्

ती तपांमध्ये श्रेष्ठ आणि सर्व व्रतांमध्ये सर्वोत्तम आहे.

पृथिव्यां यानि तीर्थानि गुह्यान्यायतनानि च

या पृथ्वीवर जिथे जिथे तीर्थक्षेत्रे आणि गुप्त देवस्थानं आहेत—

होतव्यान्यग्निहोत्राणि सायं प्रातर्द्विजातिभिः 112.

संध्याकाळी आणि सकाळी द्विजांनी करावयाची अग्निहोत्रे—

जुह्वते ह्यग्निहोत्राणि मन्त्रैश्च विविधैः सदा

द्विज लोक नेहमी विविध मंत्रांनी अग्निहोत्र अर्पण करतात.

ते यान्त्यादित्यवर्णैश्च विमानैर्द्विजसत्तमाः

ते श्रेष्ठ द्विज तेजस्वी विमानांत सूर्याप्रमाणे तेजाने झळकत वर जातात.

कपिला या पिङ्गलाक्षी सूर्यसौख्यप्रदायिनी

कपिला, जी पिंगट डोळ्यांची आहे, ती सूर्यसमान आनंद देणारी आहे.

पूर्वोक्ता यास्तु कपिलाः सर्वलक्षणलक्षिताः

पूर्वी सांगितलेल्या ज्या कपिला गायी आहेत, ज्या सर्व शुभ गुणांनी युक्त आहेत,

संगमेषु प्रशस्ताश्च सर्वपापविनाशनाः

त्या पवित्र संगमावर फारच गौरविल्या जातात आणि सर्व पापांचा नाश करतात.

तथाग्नायी तथा देवी सुवर्णाख्या प्रवर्तते

तसेच, अग्निज आणि सुवर्णा नावाची देवी यांचाही उल्लेख आहे.

पतितैः स हि विज्ञेयश्चाण्डालसदृशोऽधमः

जो पापात पडतो, तो चांडाळासारखा अत्यंत नीच समजावा.

दूरात्ते परिहर्त्तव्याः श्वभिस्तुल्या इवाध्वरे

त्यांना लांबूनच टाळावे, जसे यज्ञात कुत्र्यांना दूर ठेवतात.

असम्भाष्याः प्रतिग्राह्या शूद्रास्ते पापकर्मणः

पापी कृत्य करणाऱ्या शूद्रांशी बोलू नये किंवा त्यांच्याकडून काही घ्यावे नये.

भूमेर्मलं समश्नन्ति जायन्ते विड्भुजश्चिरम् 112.

ते पृथ्वीवरील घाण खातात आणि अनेक जन्मांपर्यंत विष्ठा खाणारेच राहतात.

उपजीवन्ति ये शूद्रास्तेषां गतिमतः शृणु

अशा मार्गाने उपजीविका करणाऱ्या शूद्रांचे पुढे काय होते ते ऐक.

रौरवे तु महारौद्रे वर्षकोटिशतं धरे

रौरव या भयंकर नरकात, ते कोटी वर्षे राहतात.

शुनो योन्या विमुक्तास्तु विष्ठाभुक्कृमयस्ततः

कुत्रीच्या गर्भातून सुटून, ते नंतर विष्ठा खाणारे कृमि होतात.

भूयोभूयो जायमानस्तथोत्तारं न विन्दति

पुन्हा पुन्हा जन्म घेतात, तरीही त्यांना मुक्ती मिळत नाही.

ततः प्रभृत्यमेध्यान्तः पितरस्तस्य शेरते

त्या वेळेपासून त्यांचे पितर अपवित्र ठिकाणीच राहतात.

स नित्यं वर्जनीयो हि दूरात्तु ब्राह्मणैर्धरे

त्याला नेहमीच ब्राह्मणांनी दूर ठेवावे.

प्राजापत्यं चरेत्कृच्छ्रं तेन शुष्यति स द्विजः

ब्राह्मणाने प्राजापत्य व्रत करावे; त्यामुळे तो शुद्ध होतो.

किमन्यैर्बहुभिर्दानैः कोटिसंख्यानविस्तरैः

कोट्यवधी दान केले तरी, इतर अनेक दानांचा काय उपयोग?

आसन्नप्रसवां धेनुं दानार्थं प्रतिपालयेत

दानासाठी, जेव्हा गाय वासरू देणार आहे, तेव्हा तिची वाट पाहावी.

जायमानस्य वत्सस्य मुखं योन्यां प्रदृश्यते 112.

जेव्हा वासरू जन्माला येणार असते, तेव्हा त्याचे तोंड गर्भाशयाच्या द्वारी दिसते.

धेन्वा यावन्ति रोमाणि सवत्साया वसुन्धरे

धरणीमाते, जशी गाईच्या अंगावर, वासरासह, जितकी केसांची संख्या असते—

वसन्ति ब्रह्मलोके वै ये नित्यं कपिलाप्रदाः

जे नेहमी पिंगट गाई दान करतात, ते ब्रह्मलोकात कायम वास करतात.

ब्राह्मणस्य करे दत्त्वा सुवर्णं रौप्यमेव च

ब्राह्मणाच्या हातात सोनं किंवा चांदी ठेवून—

उदकं च करे दत्त्वा वाचयेच्छुद्धया गिरा

आणि त्याच्या हातात पाणी ओतून, शुद्ध वाणीने म्हणावे.

रत्नपूर्णा भवेद्दत्ता पृथिवी नात्र संशयः

अशी पृथ्वी दान दिली तर ती रत्नांनी भरून जाते—याबद्दल काहीच शंका नाही.

नन्दितो याति पितृभिर्विष्ण्वाख्यं परमं पदम्

पितरांनी आनंदित होऊन, तो विष्णूचे परम स्थान प्राप्त करतो.