वराहपुराणम्

सर्वलक्षणसंयुक्ता सर्वालंकृतसुन्दरी

ती सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त, सर्व प्रकारच्या अलंकारांनी सजलेली आणि अतिशय सुंदर आहे.

भुक्तिमुक्तिप्रदा तेषां विष्णुमार्गप्रदायिनी

त्यांच्यातील ती गाय भोग आणि मोक्ष दोन्ही देते, तसेच विष्णूच्या मार्गाकडे नेते.

इति श्रीवराहपुराणे श्वेतविनीताश्वोपाख्याने कपिलादानमाहात्म्यं नाम एकादशाधिकशततमोऽध्यायः

श्रीवराहपुराणातील श्वेत आणि विनीत अश्वाच्या कथेत 'कपिला दानाचे महात्म्य' नावाचा एकशे अकरावा अध्याय संपला.

अथोभयतोमुखीगोदानहेमकुम्भदानपुराणप्रशंसाः अतः परं महाराज शृणूभयमुखीं ततः

आता दोन्ही बाजूंनी तोंड असलेल्या गायीचे दान, सुवर्ण कलशाचे दान आणि पुराणांची स्तुती सांगतो. म्हणून, राजन, दोन्ही तोंड असलेल्या गायीबद्दल पुढे ऐक.

तदहं सम्प्रवक्ष्यामि तव पुण्यफलं महत् या त्वया कपिला प्रोक्ता पूर्वमुत्पादिता प्रभो

हे प्रभो, तू पूर्वी सांगितलेल्या आणि उत्पन्न झालेल्या कपिला गायीच्या दानाने मिळणारे मोठे पुण्य मी आता तुला सांगतो.

होमधेनुः सदा पुण्या सा ज्ञेया कतिलक्षणा

ती नेहमीच यज्ञासाठी योग्य, नेहमी पवित्र आणि कपिला गुणांनी युक्त अशी गाय ओळखावी.

प्रसूयमाना दानेन किं पुण्यं स्याच्च माधव

माधव, अशी गाय जिच्या पोटी वासरू आहे, ती दान दिल्यास कोणते पुण्य मिळते?

श्रीवराह उवाच यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

श्रीवराह म्हणाले: हे ऐकल्यावर सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते—यात काहीच शंका नाही.

कपिला ह्यग्निहोत्रार्थे यज्ञार्थे च वरानने

हे सुंदरिणी, कपिला गाय अग्निहोत्र आणि यज्ञासाठीच असते.

पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मङ्गलम्

ती सर्व पवित्र गोष्टींपैकी सर्वात पवित्र आणि सर्व मंगलांपैकी सर्वात मंगल आहे.

तपसस्तप एवाग्र्यं व्रतानां व्रतमुत्तमम्

ती तपांमध्ये श्रेष्ठ आणि सर्व व्रतांमध्ये सर्वोत्तम आहे.

पृथिव्यां यानि तीर्थानि गुह्यान्यायतनानि च

या पृथ्वीवर जिथे जिथे तीर्थक्षेत्रे आणि गुप्त देवस्थानं आहेत—

होतव्यान्यग्निहोत्राणि सायं प्रातर्द्विजातिभिः 112.

संध्याकाळी आणि सकाळी द्विजांनी करावयाची अग्निहोत्रे—

जुह्वते ह्यग्निहोत्राणि मन्त्रैश्च विविधैः सदा

द्विज लोक नेहमी विविध मंत्रांनी अग्निहोत्र अर्पण करतात.

ते यान्त्यादित्यवर्णैश्च विमानैर्द्विजसत्तमाः

ते श्रेष्ठ द्विज तेजस्वी विमानांत सूर्याप्रमाणे तेजाने झळकत वर जातात.

कपिला या पिङ्गलाक्षी सूर्यसौख्यप्रदायिनी

कपिला, जी पिंगट डोळ्यांची आहे, ती सूर्यसमान आनंद देणारी आहे.

पूर्वोक्ता यास्तु कपिलाः सर्वलक्षणलक्षिताः

पूर्वी सांगितलेल्या ज्या कपिला गायी आहेत, ज्या सर्व शुभ गुणांनी युक्त आहेत,

संगमेषु प्रशस्ताश्च सर्वपापविनाशनाः

त्या पवित्र संगमावर फारच गौरविल्या जातात आणि सर्व पापांचा नाश करतात.

तथाग्नायी तथा देवी सुवर्णाख्या प्रवर्तते

तसेच, अग्निज आणि सुवर्णा नावाची देवी यांचाही उल्लेख आहे.

पतितैः स हि विज्ञेयश्चाण्डालसदृशोऽधमः

जो पापात पडतो, तो चांडाळासारखा अत्यंत नीच समजावा.

दूरात्ते परिहर्त्तव्याः श्वभिस्तुल्या इवाध्वरे

त्यांना लांबूनच टाळावे, जसे यज्ञात कुत्र्यांना दूर ठेवतात.

असम्भाष्याः प्रतिग्राह्या शूद्रास्ते पापकर्मणः

पापी कृत्य करणाऱ्या शूद्रांशी बोलू नये किंवा त्यांच्याकडून काही घ्यावे नये.

भूमेर्मलं समश्नन्ति जायन्ते विड्भुजश्चिरम् 112.

ते पृथ्वीवरील घाण खातात आणि अनेक जन्मांपर्यंत विष्ठा खाणारेच राहतात.

उपजीवन्ति ये शूद्रास्तेषां गतिमतः शृणु

अशा मार्गाने उपजीविका करणाऱ्या शूद्रांचे पुढे काय होते ते ऐक.

रौरवे तु महारौद्रे वर्षकोटिशतं धरे

रौरव या भयंकर नरकात, ते कोटी वर्षे राहतात.

शुनो योन्या विमुक्तास्तु विष्ठाभुक्कृमयस्ततः

कुत्रीच्या गर्भातून सुटून, ते नंतर विष्ठा खाणारे कृमि होतात.

भूयोभूयो जायमानस्तथोत्तारं न विन्दति

पुन्हा पुन्हा जन्म घेतात, तरीही त्यांना मुक्ती मिळत नाही.

ततः प्रभृत्यमेध्यान्तः पितरस्तस्य शेरते

त्या वेळेपासून त्यांचे पितर अपवित्र ठिकाणीच राहतात.

स नित्यं वर्जनीयो हि दूरात्तु ब्राह्मणैर्धरे

त्याला नेहमीच ब्राह्मणांनी दूर ठेवावे.