वराहपुराणम्

कपिलायास्तु मूत्रेण स्नायाच्चैव शुचिव्रतः। स गङ्गादिषु तीर्थेषु स्नातो भवति मानवः

शुद्धव्रती माणूस कपिला गायीच्या मूत्राने स्नान केल्यास, तो गंगा वगैरे तीर्थांत स्नान केल्यासारखा होतो.

तेन स्नानेन चैकेन भावयुक्तेन वै नरः

अशी एक स्नानक्रिया जरी भक्तीने केली, तरी मनुष्य—

गोसहस्रं च यो दद्यादेकां वा कपिलां नरः 111.

जो मनुष्य हजार गायी किंवा एक कपिला गाय दान करतो—

गवामस्थि ततोऽप्येतन्मृतगन्धेन दूषयेत्

जर तो गायीच्या हाडामुळे आलेल्या मृत्यूच्या वासाने ते दान दूषित करतो—

गवां कण्डूयनं श्रेष्ठं तथा च परिपालनम्

गायींना खाजवणे आणि त्यांचे रक्षण करणे, हेच त्यांच्या सेवेत श्रेष्ठ आहे.

तृणादिकानि यो दद्यात्क्षुधितेन गवाह्निकम्

जो माणूस रोज उपाशी गायीला गवत वगैरे देतो—

विमानैर्विविधैर्दिव्यैः कन्याभिरभितोऽर्पितैः

विविध दिव्य विमानांनी, आणि त्याच्यासाठी समर्पित केलेल्या कन्यांनी वेढलेला—

सुवर्णकपिला पूर्वं द्वितीया गौरपिङ्गला

सर्वप्रथम सुवर्णासारखी कापिला आहे, दुसरी गोरी आणि पिंगट रंगाची आहे.

पंचमी बहुवर्णा स्यात्षष्ठी च श्वेतपिङ्गला

पाचवी गाय अनेक रंगांची आहे, सहावी पांढरी आणि पिंगट रंगाची आहे.

नवमी पाटला ज्ञेया दशमी पुच्छपिंगला

नववी गाय फिकट लालसर आहे, दहावीच्या शेपटीला पिंगट रंग आहे.

सर्वलक्षणसंयुक्ता सर्वालंकृतसुन्दरी

ती सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त, सर्व प्रकारच्या अलंकारांनी सजलेली आणि अतिशय सुंदर आहे.

भुक्तिमुक्तिप्रदा तेषां विष्णुमार्गप्रदायिनी

त्यांच्यातील ती गाय भोग आणि मोक्ष दोन्ही देते, तसेच विष्णूच्या मार्गाकडे नेते.

इति श्रीवराहपुराणे श्वेतविनीताश्वोपाख्याने कपिलादानमाहात्म्यं नाम एकादशाधिकशततमोऽध्यायः

श्रीवराहपुराणातील श्वेत आणि विनीत अश्वाच्या कथेत 'कपिला दानाचे महात्म्य' नावाचा एकशे अकरावा अध्याय संपला.

अथोभयतोमुखीगोदानहेमकुम्भदानपुराणप्रशंसाः अतः परं महाराज शृणूभयमुखीं ततः

आता दोन्ही बाजूंनी तोंड असलेल्या गायीचे दान, सुवर्ण कलशाचे दान आणि पुराणांची स्तुती सांगतो. म्हणून, राजन, दोन्ही तोंड असलेल्या गायीबद्दल पुढे ऐक.

तदहं सम्प्रवक्ष्यामि तव पुण्यफलं महत् या त्वया कपिला प्रोक्ता पूर्वमुत्पादिता प्रभो

हे प्रभो, तू पूर्वी सांगितलेल्या आणि उत्पन्न झालेल्या कपिला गायीच्या दानाने मिळणारे मोठे पुण्य मी आता तुला सांगतो.

होमधेनुः सदा पुण्या सा ज्ञेया कतिलक्षणा

ती नेहमीच यज्ञासाठी योग्य, नेहमी पवित्र आणि कपिला गुणांनी युक्त अशी गाय ओळखावी.

प्रसूयमाना दानेन किं पुण्यं स्याच्च माधव

माधव, अशी गाय जिच्या पोटी वासरू आहे, ती दान दिल्यास कोणते पुण्य मिळते?

श्रीवराह उवाच यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

श्रीवराह म्हणाले: हे ऐकल्यावर सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते—यात काहीच शंका नाही.

कपिला ह्यग्निहोत्रार्थे यज्ञार्थे च वरानने

हे सुंदरिणी, कपिला गाय अग्निहोत्र आणि यज्ञासाठीच असते.

पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मङ्गलम्

ती सर्व पवित्र गोष्टींपैकी सर्वात पवित्र आणि सर्व मंगलांपैकी सर्वात मंगल आहे.

तपसस्तप एवाग्र्यं व्रतानां व्रतमुत्तमम्

ती तपांमध्ये श्रेष्ठ आणि सर्व व्रतांमध्ये सर्वोत्तम आहे.

पृथिव्यां यानि तीर्थानि गुह्यान्यायतनानि च

या पृथ्वीवर जिथे जिथे तीर्थक्षेत्रे आणि गुप्त देवस्थानं आहेत—

होतव्यान्यग्निहोत्राणि सायं प्रातर्द्विजातिभिः 112.

संध्याकाळी आणि सकाळी द्विजांनी करावयाची अग्निहोत्रे—

जुह्वते ह्यग्निहोत्राणि मन्त्रैश्च विविधैः सदा

द्विज लोक नेहमी विविध मंत्रांनी अग्निहोत्र अर्पण करतात.

ते यान्त्यादित्यवर्णैश्च विमानैर्द्विजसत्तमाः

ते श्रेष्ठ द्विज तेजस्वी विमानांत सूर्याप्रमाणे तेजाने झळकत वर जातात.

कपिला या पिङ्गलाक्षी सूर्यसौख्यप्रदायिनी

कपिला, जी पिंगट डोळ्यांची आहे, ती सूर्यसमान आनंद देणारी आहे.

पूर्वोक्ता यास्तु कपिलाः सर्वलक्षणलक्षिताः

पूर्वी सांगितलेल्या ज्या कपिला गायी आहेत, ज्या सर्व शुभ गुणांनी युक्त आहेत,

संगमेषु प्रशस्ताश्च सर्वपापविनाशनाः

त्या पवित्र संगमावर फारच गौरविल्या जातात आणि सर्व पापांचा नाश करतात.

तथाग्नायी तथा देवी सुवर्णाख्या प्रवर्तते

तसेच, अग्निज आणि सुवर्णा नावाची देवी यांचाही उल्लेख आहे.