वराहपुराणम्

अथ धान्यधेनुदानमाहात्म्यम् शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि धान्यधेनुमनुत्तमाम्

आता धान्याच्या गायीच्या दानाचे माहात्म्य सांगतो. राजन, ऐक, मी श्रेष्ठ धान्यगाय सांगतो.

विषुवे चायने वापि कार्त्तिक्यां तु विशेषतः

सूर्याच्या संक्रमणाच्या काळात किंवा विषुवाच्या वेळी, आणि विशेषतः कार्तिक महिन्यात,

(तदिदानीं प्रवक्ष्यामि धान्यधेनुविधिं परम्) दशधेनुप्रदानेन यत्फलं राजसत्तम

आता मी धान्य आणि गायीच्या दानाचा श्रेष्ठ विधी सांगतो. राजन, दहा गायी दान केल्याने जे पुण्य मिळते,

कृष्णाजिनं ततः कृत्वा प्राग्वत्संस्थापयेद्बुधः

मग काळ्या कृष्णमृगाच्या कातडीची तयारी करून, ज्ञानी माणसाने ती पूर्वीप्रमाणे ठेवावी.

उत्तमा तु भवेद्धेनुर्द्रोणैश्चापि चतुष्टयैः

गाय उत्तम प्रतीची असावी आणि तिला चार द्रोण धान्यही जोडावे.

चतुर्थांशेन वत्सं तु कल्पयित्वा विधानतः

विधीप्रमाणे वासरू गायच्या चौथ्या भागाएवढे ठेवावे.

कर्तव्यौ रुक्मशृङ्गौ तु राजतखुरसंयुतौ ।। गोमेदैः कुर्वीत घ्राणं अगुरुं चन्दनं तथा

गायीचे शिंगे सोन्याची, खुर चांदीची करावीत; नाक गोमेध रत्नांनी, तसेच अगरू आणि चंदनाने सजवावे.

मुक्ताफलमया दंता घृतक्षौद्रमयं मुखम्

दात मोत्याचे असावेत आणि तोंड तुप व मधाने बनवावे.

इक्षुपृष्टिमयाः पादाः क्षौम्यपुच्छसमन्विताम्

पाय ऊसाच्या कांड्यांचे असावेत आणि शेपूट उत्तम कापडाने बांधावे.

पादुकोपानहच्छत्रभाजनं तर्पणं तथा 110.

पादत्राण, चपला, छत्री, भांडे आणि तृप्तीसाठी आवश्यक वस्तू द्याव्यात.

पूर्ववच्चार्च्चयित्वा तां कृत्वा दीपार्च्चनादिकम्

पूर्वीप्रमाणे तिची पूजा करून, दिवा वगैरे अर्पण करावे.

त्रिः प्रदक्षिणमावृत्त्य दंडवत्प्रणमेच्च ताम्

तीन वेळा प्रदक्षिणा घालून, तिला दंडवत नमस्कार करावा.

मया दत्तां च गृह्णीष्व प्रसीद त्वं द्विजोत्तम

हे द्विजश्रेष्ठ, मी दिलेले हे तू स्वीकार आणि कृपा कर.

या च लक्ष्मीस्तु गोविन्दे स्वाहा या च विभावसौ

गोविंदामधील लक्ष्मी आणि अग्नितील संपत्ती,

गायत्री ब्रह्मणः प्रोक्ता ज्योत्स्ना चन्द्रे रवेः प्रभा

ब्रह्मदेवांनी सांगितलेली गायत्री, चंद्रातील शीतलता, सूर्याची प्रभा,

तस्मात्सर्वमयी देवी धान्यरूपेण संस्थिता

म्हणून सर्वांचा आधार असलेली देवी धान्यरूपाने वास करते.

दत्त्वा प्रदक्षिणं कृत्वा तं क्षमाप्य द्विजोत्तमम्

दान देऊन, प्रदक्षिणा करून, त्या द्विजश्रेष्ठाची क्षमा मागावी.

तावत्पुण्यं समधिकं व्रीहिधेनोश्च तत्फलम्

अशा प्रकारे, तांदळाच्या गायीचे दान केल्याने त्याहून अधिक पुण्य मिळते.

इहलोके च सौभाग्यमायुरारोग्यवर्द्धनम्

या जन्मात भाग्य, आयुष्य आणि आरोग्य वाढते.

स्तूयमानोऽप्सरोभिश्च स याति शिवमन्दिरम् 110.

अप्सरांनी स्तुती केली असता, तो शिवाच्या मंदिरात जातो.

ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जम्बूद्वीपपतिर्भवेत्

मग तो स्वर्गातून खाली पडून जंबूद्वीपाचा अधिपती होतो.

सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोके महीयते

सर्व पापांपासून शुद्ध झालेला, तो रुद्राच्या लोकात सन्मानित होतो.

इति श्रीवराहपुराणे श्वेतविनीताश्वोपाख्याने धान्यधेनुदानमाहात्म्यं नाम दशाधिकशततमोऽध्यायः

श्रीवराहपुराणातील श्वेतविनीताश्व कथा, 'धान्य व गायींचे दान याचे माहात्म्य' या शंभर दहा व्या अध्यायाचा येथे समाप्ती.

अथ कपिलाधेनुदानमाहात्म्यम् अथातः सम्प्रवक्ष्यामि कपिलां धेनुमुत्तमाम्

आता कपिला गाय दानाचे माहात्म्य सांगतो. उत्तम अशी कपिला गाय मी आता समजावून सांगतो.

पूर्वोक्तेन विधानेन दद्याद्धेनुं सवत्सकाम्

पूर्वी सांगितलेल्या पद्धतीने, वासरासह गाय द्यावी.

कपिलायाः शिरो ग्रीवा सर्वतीर्थानि भामिनि

सुंदरी, कपिला गायीचे डोके आणि मान सर्व तीर्थक्षेत्रांसारखी आहेत.

प्रातरुत्थाय यो मर्त्यः कपिलागलमस्तकात्

जो मनुष्य सकाळी उठून कपिला गायीचे गळा आणि डोके स्पर्श करतो—

स तेन पुण्यतोयेन तत्क्षणाद्दग्धकिल्बिषः

त्या पुण्यस्पर्शामुळे त्याचे पाप त्या क्षणीच नष्ट होते.

कल्यमुत्थाय यो मर्त्यः कुर्यात्तासां प्रदक्षिणम्

जो मनुष्य सकाळी उठून त्या गायींची प्रदक्षिणा करतो—