वराहपुराणम्

विषुवे त्वयने पुण्ये युगादिग्रहणे तथा

संक्रांतीला, पुण्य संयोगाला आणि युगाच्या प्रारंभी,

नृणां च ग्रहपीडासु दुःस्वप्नाद्भुतदर्शने

माणसांना ग्रहांच्या त्रासाने, वाईट स्वप्नांनंतर किंवा अद्भुत काही पाहिल्यावर,

गोमयेनोपलिप्तायां दर्भानास्तीर्य वै तिलान्

गायीला शेणाने लिंपून, तिच्यावर दुर्वा आणि तीळ पसरावेत.

धूपदीपादिनैवेद्यैः पूजयेच्च विमत्सरः

धूप, दीप आणि नैवेद्याने, द्वेष न ठेवता पूजा करावी.

भारेण चाधमा प्रोक्ता वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् ।। चतुर्थांशेन वत्सं तु कल्पयित्वा विधानतः

फक्त वजनाने दिलेली गाय ही कनिष्ठ समजली जाते; संपत्तीमध्ये फसवणूक करू नये. नियमाप्रमाणे वासरू चौथ्या भागाएवढे करावे.

कर्त्तव्या रुक्मशृङ्गी तु रजतस्य खुरान्विता

तिचे शिंग सोनेाचे आणि खुर चांदीचे असावेत.

इत्येवं सर्वसम्पूर्णा कृत्वा श्रद्धासमन्वितः

अशा रीतीने सर्व प्रकारे पूर्ण करून, श्रद्धेने तयार करावी.

दद्याद्धेनुं चर्मपाणिः प्रयतः श्रद्धयान्वितः

स्वतःच्या हाताने, प्रयत्नपूर्वक आणि श्रद्धेने गाय द्यावी.

यया देवगणः सर्वस्त्वया हीनो न वर्त्तते 109.

जिच्यामुळे सर्व देवगण अस्तित्वात आहेत; तुझ्याविना कोणीच राहत नाही.

इति श्रीवराहपुराणे श्वेतविनीताश्वोपाख्याने कार्पासधेनुदानमाहात्म्यं नाम नवाधिकशततमोऽध्यायः

श्रीवराहपुराणातील श्वेतविनीताश्व कथेमध्ये 'कापसाच्या गायीच्या दानाचे माहात्म्य' नावाचा एकशेनऊवा अध्याय येथे संपला.

अथ धान्यधेनुदानमाहात्म्यम् शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि धान्यधेनुमनुत्तमाम्

आता धान्याच्या गायीच्या दानाचे माहात्म्य सांगतो. राजन, ऐक, मी श्रेष्ठ धान्यगाय सांगतो.

विषुवे चायने वापि कार्त्तिक्यां तु विशेषतः

सूर्याच्या संक्रमणाच्या काळात किंवा विषुवाच्या वेळी, आणि विशेषतः कार्तिक महिन्यात,

(तदिदानीं प्रवक्ष्यामि धान्यधेनुविधिं परम्) दशधेनुप्रदानेन यत्फलं राजसत्तम

आता मी धान्य आणि गायीच्या दानाचा श्रेष्ठ विधी सांगतो. राजन, दहा गायी दान केल्याने जे पुण्य मिळते,

कृष्णाजिनं ततः कृत्वा प्राग्वत्संस्थापयेद्बुधः

मग काळ्या कृष्णमृगाच्या कातडीची तयारी करून, ज्ञानी माणसाने ती पूर्वीप्रमाणे ठेवावी.

उत्तमा तु भवेद्धेनुर्द्रोणैश्चापि चतुष्टयैः

गाय उत्तम प्रतीची असावी आणि तिला चार द्रोण धान्यही जोडावे.

चतुर्थांशेन वत्सं तु कल्पयित्वा विधानतः

विधीप्रमाणे वासरू गायच्या चौथ्या भागाएवढे ठेवावे.

कर्तव्यौ रुक्मशृङ्गौ तु राजतखुरसंयुतौ ।। गोमेदैः कुर्वीत घ्राणं अगुरुं चन्दनं तथा

गायीचे शिंगे सोन्याची, खुर चांदीची करावीत; नाक गोमेध रत्नांनी, तसेच अगरू आणि चंदनाने सजवावे.

मुक्ताफलमया दंता घृतक्षौद्रमयं मुखम्

दात मोत्याचे असावेत आणि तोंड तुप व मधाने बनवावे.

इक्षुपृष्टिमयाः पादाः क्षौम्यपुच्छसमन्विताम्

पाय ऊसाच्या कांड्यांचे असावेत आणि शेपूट उत्तम कापडाने बांधावे.

पादुकोपानहच्छत्रभाजनं तर्पणं तथा 110.

पादत्राण, चपला, छत्री, भांडे आणि तृप्तीसाठी आवश्यक वस्तू द्याव्यात.

पूर्ववच्चार्च्चयित्वा तां कृत्वा दीपार्च्चनादिकम्

पूर्वीप्रमाणे तिची पूजा करून, दिवा वगैरे अर्पण करावे.

त्रिः प्रदक्षिणमावृत्त्य दंडवत्प्रणमेच्च ताम्

तीन वेळा प्रदक्षिणा घालून, तिला दंडवत नमस्कार करावा.

मया दत्तां च गृह्णीष्व प्रसीद त्वं द्विजोत्तम

हे द्विजश्रेष्ठ, मी दिलेले हे तू स्वीकार आणि कृपा कर.

या च लक्ष्मीस्तु गोविन्दे स्वाहा या च विभावसौ

गोविंदामधील लक्ष्मी आणि अग्नितील संपत्ती,

गायत्री ब्रह्मणः प्रोक्ता ज्योत्स्ना चन्द्रे रवेः प्रभा

ब्रह्मदेवांनी सांगितलेली गायत्री, चंद्रातील शीतलता, सूर्याची प्रभा,

तस्मात्सर्वमयी देवी धान्यरूपेण संस्थिता

म्हणून सर्वांचा आधार असलेली देवी धान्यरूपाने वास करते.

दत्त्वा प्रदक्षिणं कृत्वा तं क्षमाप्य द्विजोत्तमम्

दान देऊन, प्रदक्षिणा करून, त्या द्विजश्रेष्ठाची क्षमा मागावी.

तावत्पुण्यं समधिकं व्रीहिधेनोश्च तत्फलम्

अशा प्रकारे, तांदळाच्या गायीचे दान केल्याने त्याहून अधिक पुण्य मिळते.

इहलोके च सौभाग्यमायुरारोग्यवर्द्धनम्

या जन्मात भाग्य, आयुष्य आणि आरोग्य वाढते.