वराहपुराणम्

स सर्वमेधमारेभे स्वयं क्रतुवरं नृपः

मग त्या राजाने स्वतः सर्वमेध यज्ञ सुरू केला.

नान्नं तेन तदा दत्तं स्वल्पं मत्वा यथा त्वया

पण त्यानेही, अगदी तुझ्यासारखेच, अन्न थोडेसे आहे असे समजून दिले नाही.

कृत्वा पुण्यं विनीताश्वः सार्वभौमो नृपोत्तमः

पुण्यकर्मे करून विनीताश्व हा श्रेष्ठ राजा पृथ्वीचा सार्वभौम झाला.

असावपि क्षुधाविष्ट एवमेव गतो नृपः

तरीसुद्धा, त्यालाही भुकेमुळे असेच जावे लागले, राजा.

विमानेनार्कवर्णेन भास्वता देववन्नृपः

तो राजा तेजस्वी सूर्यासारखा झळाळत्या विमानात गेला.

पुरोहितं ददर्शाथ होतारं जाह्नवीतटे

तेथे त्याने आपल्या पुरोहिताला, होम करणाऱ्या ब्राह्मणाला, जाह्नवीच्या काठी पाहिले.

क्षुधायाः कारणं किं मे स होता तमुवाच ह

त्याने त्या होत्राला विचारले, 'माझी भूक का लागली?'

घृतधेनुं च धेनुं च रसधेनुं च पार्थिव

राजा, तुप देणारी गाय, एक गाय आणि रस देणारी गाय—

तपते यावदादित्यस्तपते वापि चन्द्रमाः

जोपर्यंत सूर्य किंवा चंद्र चमकत राहतात—

विनीताश्व उवाच भुङ्क्ते स्वर्गं च विप्रेन्द्र तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ।।99.

विनीताश्व म्हणाला: 'तो स्वर्ग भोगतो का, श्रेष्ठ ब्राह्मणा? मी विचारतोय, ते मला सांग.'

होतोवाच चतुर्भिः कुडवैश्चैव प्रस्थ एकः प्रकीर्त्तितः

होत्र म्हणाला: 'चार कुडवांनी एक प्रस्थ होते, असे सांगितले आहे.'

सा तु षोडशभिः कार्या चतुर्भिर् वत्सको भवेत्

ती सोळा भागांनी तयार करावी, आणि चार भागांनी वासरू बनते.

पुच्छे प्रकल्पनीया सा घण्टाभरणाभूषिता

शेपटावर रत्नांनी सजवलेली घंटा घालावी.

कांस्यदोहां रौप्यखुरां पूर्वधेनुविधानतः

दूध काढण्यासाठी कांस्याचा भांडे, पायांना चांदीचे खुर, आणि गायीच्या पूर्वी सांगितलेल्या पद्धतीप्रमाणे करावे.

कृष्णाजिनं धेनुवासो नन्दितां कल्पितां शुभाम्

काळ्या कृष्णमृगाच्या कातडीचे गायीचे वस्त्र, आनंददायक आणि शुभ, घालावे.

सर्वौषधिसमायुक्तां मन्त्रपूतां तु दापयेत्

ती सर्व औषधी वनस्पतींनी युक्त असावी आणि मंत्रांनी शुद्ध करून द्यावी.

सर्वं सम्पादयास्माकं तिलधेनो द्विजार्पिता

आमच्यासाठी सर्व काही पूर्ण होवो; तीळाची गाय द्विजांना अर्पण केली जाते.

भजस्व कामान्मां देवि तिलधेनो नमोऽस्तु ते

देवी, माझ्याकडून ही तीळाची गाय स्वीकार; तुला नमस्कार असो.

सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं च गच्छति 99.

सर्व पापांपासून मुक्त होऊन, विष्णुलोकात जातो.

अथ जलधेनुदान विधिः जलधेनुं प्रवक्ष्यामि पुण्येऽह्नि विधिपूर्वकम्

आता जलधेनू दानाची पद्धत सांगतो; शुभ दिवशी विधिपूर्वक जलधेनूचे दान करावे.

तत्र मध्ये तु राजेन्द्र पूर्णं कुम्भं च विन्यसेत्

तेथे मध्यभागी, राजन, एक भरलेला कलश ठेवावा.

वासितं गन्धतोयेन तां धेनुं परिकल्पयेत्

सुगंधी पाण्याने ती गाय सुवासिक करून तयार करावी.

वर्द्धनीकं(वर्द्धनकिं) महाराज यन्त्रपुष्पैः समन्वितम्

राजा, वाढीसाठी यंत्रफुलांनी सजवलेले भांडे ठेवावे.

पंचरत्नानि निःक्षिप्य तस्मिन् कुम्भे नराधिप

त्या कलशात, नराधिपा, पाच रत्ने ठेवावीत.

धात्रीफलं सर्षपाश्च सर्वधान्यानि पार्थिव

धात्रीचे फळ, मोहरी आणि सर्व धान्ये, हे राजन, ठेवावीत.

एकं घृतमयं पात्रं द्वितीयं दधिपूरितम्

एक तुपाचे भांडे आणि दुसरे दह्याने भरलेले भांडे ठेवावे.

सुवर्णमुखचक्षूंषि शृंगं कृष्णांगरेषु च

सुवर्णाचे तोंड व डोळे, आणि शिंगे काळ्या रंगाची असावीत.

ताम्रपृष्ठां कांस्यदोहां दर्भरोमसमन्विताम्

तांब्याचा पाठ, कांस्याचे दूध काढण्याचे भांडे, आणि कुशाच्या तंतूंनी युक्त असावी.

कम्बले पुष्पमालां च गुडास्यां शुक्तिदन्तिकाम् 100.

कांबळ्यावर फुलांची माळ, गोडाचा तोंड, आणि शिंपल्याच्या दातांनी सजवलेली असावी.