भगवन्दातुमिच्छामि ब्राह्मणेभ्यो वसुन्धराम्
भगवान, मला ही वसुंधरा ब्राह्मणांना द्यायची आहे.
अन्नं देहि सदा राजन् सर्वकालसुखावहम् 99.
राजा, नेहमी अन्न द्यावे, कारण ते सर्व काळ सुख देणारे आहे.
सर्वेषामेव दानानामन्नदानं विशिष्यते
सर्व दानांमध्ये अन्नदान हे श्रेष्ठ आहे.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन अन्नदानं ददस्व भोः
म्हणून सर्वतोपरी प्रयत्न करून अन्नदान करावे, हे श्रेष्ठजन.
रत्नवस्त्रमलंकारान् श्रीमन्ति नगराणि च
रत्ने, वस्त्रे, दागिने आणि श्रीमंत नगरे,
प्रदत्तं ब्राह्मणस्याथ कुंजरानजिनानि च
तसेच ब्राह्मणाला दिलेले हत्ती आणि मृगांची कातडी,
पुरोहितमुवाचेदं वसिष्ठं जपतां वरम्
त्याने आपल्या पुरोहित वसिष्ठ यांना, जो जप करणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे, असे सांगितले.
सुवर्णरौप्यताम्राणि यागं कृत्वा द्विजातिषु
सोने, चांदी आणि तांबे यांचा यज्ञ करून ब्राह्मणांना दान दिले,
वस्तु स्वल्पमिति ज्ञात्वा प्रभुः सोऽन्नं तु नाददत्
पण वस्तू थोड्या आहेत हे जाणून, त्या राजाने अन्न दिले नाही.
कालधर्मवशाद्देवि मृत्युः समभवत्तदा
त्या वेळी, देवी, काळ आणि नियतीच्या प्रभावाने मृत्यू आला.
क्षुधया पीडितो ह्यासीत्तृषया च विशेषतः
तो राजा उपासमारीने आणि विशेषतः तहानेने त्रस्त झाला.
तत्र प्राग्जन्ममूर्त्तिश्च पुरा दग्धा महात्मनः 99.
तेथे, त्याच्या मागील जन्मातील जी मूर्ती पूर्वी जळून गेली होती, ती दिसली.
पुनर्विमानमारुह्य दिवमाचक्रमे नृपः
पुन्हा राजा विमानात बसून स्वर्गात गेला.
तान्यस्थीनि लिहन्दृष्टो वसिष्ठेन महात्मना
महात्मा वसिष्ठ यांनी ती हाडे चाटताना पाहिली.
एवमुक्तस्तदा राजा वसिष्ठेन महात्मना
महात्मा वसिष्ठ यांनी असे सांगितल्यावर त्या वेळी राजा—
भगवन्क्षुधितश्चास्मि अन्नपानं पुरा मया
भगवंत, मला भूक लागली आहे आणि याआधी मला अन्नपाणी मिळालेले नाही—
एवमुक्तस्ततो राज्ञा वसिष्ठो मुनिपुंगवः
राजाने असे म्हटल्यावर, श्रेष्ठ ऋषी वसिष्ठ—
किं ते करोमि राजेंद्र क्षुधितस्य विशेषतः
राजेंद्र, तुला विशेष भूक लागली आहे, मी तुझ्यासाठी काय करू?
रत्नहेमप्रदानेन भोगवान् जायते नरः
रत्न आणि सोने दान केल्याने मनुष्य सुखी होतो.
तन्न दत्तं त्वया राजन् स्तोकं मत्वा नराधिप अदत्तस्य च सम्प्राप्तिस्तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः
राजा, तू हे थोडेसे आहे असे समजून काहीच दिले नाहीस; आता काहीही न देता इथे आलास, म्हणून मी विचारतोय, ते सांग.
तच्छृणुष्व नरव्याघ्र कथ्यमानं मयाऽनघ 99.
हे नरश्रेष्ठ, पापरहित राजा, मी तुला जे सांगतो ते नीट ऐक.
स सर्वमेधमारेभे स्वयं क्रतुवरं नृपः
मग त्या राजाने स्वतः सर्वमेध यज्ञ सुरू केला.
नान्नं तेन तदा दत्तं स्वल्पं मत्वा यथा त्वया
पण त्यानेही, अगदी तुझ्यासारखेच, अन्न थोडेसे आहे असे समजून दिले नाही.
कृत्वा पुण्यं विनीताश्वः सार्वभौमो नृपोत्तमः
पुण्यकर्मे करून विनीताश्व हा श्रेष्ठ राजा पृथ्वीचा सार्वभौम झाला.
असावपि क्षुधाविष्ट एवमेव गतो नृपः
तरीसुद्धा, त्यालाही भुकेमुळे असेच जावे लागले, राजा.
विमानेनार्कवर्णेन भास्वता देववन्नृपः
तो राजा तेजस्वी सूर्यासारखा झळाळत्या विमानात गेला.
पुरोहितं ददर्शाथ होतारं जाह्नवीतटे
तेथे त्याने आपल्या पुरोहिताला, होम करणाऱ्या ब्राह्मणाला, जाह्नवीच्या काठी पाहिले.
क्षुधायाः कारणं किं मे स होता तमुवाच ह
त्याने त्या होत्राला विचारले, 'माझी भूक का लागली?'
घृतधेनुं च धेनुं च रसधेनुं च पार्थिव
राजा, तुप देणारी गाय, एक गाय आणि रस देणारी गाय—
तपते यावदादित्यस्तपते वापि चन्द्रमाः
जोपर्यंत सूर्य किंवा चंद्र चमकत राहतात—