दस्युसंसर्गसम्भूतो दस्युवत्समजायत
दस्यूंशी संग केल्यामुळे तो देखील दस्यूसारखा झाला.
बभौ दुर्वाससा सम्यग्बोधितश्च विशेषतः
दुर्वासांनी त्याला नीट समजावले आणि त्यामुळे तो उजळून निघाला.
तस्यास्तीरे शिला दिव्या नाम्ना चित्रशिला धरे
त्या काठी एक दिव्य शिळा आहे, जिला चित्रशिळा असे नाव आहे, हे धरित्री.
तत्र सत्यतपाः स्थित्वा तपः कुर्वन्महातपाः
तेथे सत्यतप या महातपस्वीने उभे राहून कठोर तपश्चर्या केली.
चिच्छेद चांगुलीमेकां वामतर्जनिकां मुनिः
त्या ऋषीने आपली डावी तर्जनी कापली.
न लोहितं न मांसं तु न मज्जा तत्र दृश्यते
तेथे ना रक्त, ना मांस, ना मज्जा काहीच दिसले नाही.
तस्मिन् भद्रवटे चैकं मिथुनं किन्नरं स्थितम् ९८.
त्या शुभ वटवृक्षाजवळ एक किंनर जोडपे होते.
प्रभाते विमले प्राप्तमिन्द्रलोकमिति स्मृतिः
प्रभातच्या स्वच्छ प्रकाशात असे स्मरण होते की, ते इंद्रलोकात पोहोचले.
पृष्टाः किंचिदिहाश्चर्यमपूर्वं कथ्यतामिति
त्यांना विचारले, 'इथे काही अद्भुत आणि पूर्वी न घडलेली गोष्ट सांगा.'
स्थितं किन्नरयोस्तच्च वाक्यं चेदमुवाच ह
तेथे उभे राहून त्या किंनरांनी ही वचने सांगितली.
यदेतत्सत्यतपसः समवोचत्ततः शुभे
त्यांनी सत्यतपाबद्दल जे सांगितले, हे शुभे, ते असे होते.
पुष्यभद्रानदी तीरे महदाश्चर्यमुत्तमम्
पुष्यभद्रा नदीच्या काठी एक मोठे आणि अद्भुत असे चमत्कार घडले.
स्रवणं भस्मनश्चैव श्रुतं सर्वं शशंस ह
ते राखेच्या प्रवाहाबद्दल जे काही ऐकले होते, ते सर्व त्यांनी सांगितले.
आगच्छ विष्णो गच्छामो हिमवत्पार्श्वमुत्तमम्
'या विष्णू, आपण हिमालयाच्या उत्तम बाजूला जाऊया.'
एवमुक्तस्ततो विष्णुर्वाराहं रूपमग्रहीत्
अशा प्रकारे सांगितल्यावर, विष्णूंनी लगेच वराहाचं रूप घेतलं.
विष्णुर्वाराहरूपेण ऋषिदृष्टिपथे स्थितः
विष्णू वराहाच्या रूपात ऋषींच्या नजरेसमोर उभा राहिला.
तावदिन्द्रो धनुष्पाणिस्तीक्ष्णसायकधृग्वने ९८.
तेवढ्यात, इंद्र धनुष्य आणि तीक्ष्ण बाण घेऊन जंगलात होता.
भगवन्निह दृष्टस्ते वराहः पृथुलो महान्
भगवंत, इथे आम्ही तुम्हाला मोठ्या आणि बलाढ्य वराहाच्या रूपात पाहिलं.
एवमुक्तो मुनिस्तेन चिन्तयामास तत्क्षणात्
असा संबोधल्यावर, त्या ऋषींनी त्या क्षणीच विचार सुरू केला.
नो चेत्कुटुंबः क्षुधया सीदत्यस्य न संशयः
नाहीतर माझं घरकुल उपाशी राहून नक्कीच नष्ट होईल, यात शंका नाही.
सशल्यश्च वराहोऽयं ममाश्रममुपागतः
हा वराह बाणाने जखमी होऊन माझ्या आश्रमात आला आहे.
नाध्यगच्छत बुद्धिश्च क्षणात्तस्य व्यजायत
त्याला काहीच सुचत नव्हतं, पण थोड्याच वेळात त्याच्या मनात एक विचार आला.
दृष्टं चक्षुर्निहितं जङ्गमेषु जिह्वा वक्तुं मृगयौ तद्विसृष्टम्
त्याचं लक्ष जिवंत प्राण्यांकडे होतं, त्याची जीभ बोलायला उत्सुक होती, आणि त्याला सोडलेलं मिळवायची इच्छा होती.
न चातिरिक्तोऽस्ति वरः पृथिव्यां यद्दृष्टो मे पुरतो देवदेवाः
देवाधिदेव, पृथ्वीवर मला समोर तुम्हाला पाहण्यासारखा मोठा वर मला नाही मिळू शकत.
मुक्तिं चाहं व्रजामीति द्वितीयोऽस्तु वरो मम ९८.
आणि दुसरा वर म्हणजे मला मुक्ती मिळू दे, मी मोक्ष प्राप्त करू दे.
अदर्शनं गतौ देवो सोऽपि तत्र व्यवस्थितः
तो देव अदृश्य झाला आणि तिथेच स्थिर राहिला.
यावदास्ते शुभे देशे कृतकृत्यो महामुनिः
तो महर्षी त्या पवित्र स्थळी राहिला, कारण त्याचं कार्य पूर्ण झालं होतं.
पृथ्वीं प्रदक्षिणीकृत्य तीर्थहेतोर्विचक्षण
तीर्थासाठी, तो बुद्धिमान पृथ्वीची प्रदक्षिणा करू लागला.
पाद्याचमनगोदानेः कृतासनपरिग्रहः
पाय धुणं, आचमन करणं आणि गायींचं दान केल्यावर त्याने आसन घेतलं.
उवाच विनयापन्नं प्राञ्जलिं पुरतः स्थितम् पुत्र सिद्धोऽसि तपसा ब्रह्मभूतोऽसि सुव्रत
तो विनयाने हात जोडून समोर उभा असलेल्या पुत्राला म्हणाला, 'बाळा, तुझ्या तपामुळे तू सिद्ध झाला आहेस; उत्तम व्रताने तू ब्रह्मरूप झाला आहेस.'