वराहपुराणम्

अपरं खण्डशः कृत्वा जटाजूटे न्यवेशयत्

दुसरा तुकडा तुकडे करून त्याने आपल्या जटांमध्ये ठेवला.

सप्तद्वीपवतीं पुण्यां मज्जंस्तीर्थेषु नित्यशः

तो सात द्वीपांनी वेढलेल्या पुण्यवान भूमीतील पवित्र तीर्थांमध्ये नेहमी स्नान करत असे.

सरस्वतीं ततो गत्वा यमुनासङ्गमं ततः

नंतर तो सरस्वतीला गेला आणि तिथून यमुनासंगमाकडे निघाला.

वितस्तां चन्द्रभागां च गोमतीं सिन्धुमेव च

तो विटस्ता, चंद्रभागा, गोमती आणि सिंधू या नद्यांकडे गेला.

नेपालं च ततो गत्वा ततो रुद्रमहालयम्

त्यानंतर तो नेपाळला गेला आणि मग रुद्राच्या महान मंदिरात पोहोचला.

महेश्वरं ततो गत्वा गयां पुण्यामथागमत्

मग तो महेश्वराकडे गेला आणि त्यानंतर पवित्र गया येथे पोहोचला.

एवं वेगेन सकलं ब्रह्माण्डं भूतधारिणि 97.

अशीच गतीने, हे भूतांचे धारक, त्याने संपूर्ण ब्रह्मांड फिरून पाहिले.

परिधानं तु कौपीनं नग्नः कापालिकोऽभवत्

त्याचे एकमेव वस्त्र कौपीन होते; तो नग्न होता आणि कपाळधारी संन्यासी झाला.

तस्मिंस्तु पतिते देवि नग्नः कापालिकोऽभवत्

हे देवी, ते पडल्यावर तो नग्न कपाळधारी संन्यासी झाला.

पुनरब्दद्वयं भ्रान्तस्तीर्थे तीर्थे हरः स्वयम् ।। कपालं त्यक्तुकामः सन्तद्धस्तात्तत्तु नापतत्

पुढची दोन वर्षे हराने स्वतः प्रत्येक तीर्थात फिरत कपाळ टाकण्याचा प्रयत्न केला, पण ते त्याच्या हातातून पडलं नाही.

पुनरब्दद्वयं भ्रान्तो ब्रह्माण्डं तीर्थकारणात्

पुन्हा दोन वर्षे त्याने तीर्थांच्या शोधात संपूर्ण ब्रह्मांडात भ्रमण केले.

त्यजतोऽपि न तद्धस्ताच्च्यवते भूतधारिणि

त्याने सोडण्याचा प्रयत्न केला तरी, हे भूतांचे धारक, ते त्याच्या हातातून काही केल्या पडत नव्हते.

ततोऽन्यद्वर्षमेकं तु वर्त्तते हिमवद्गिरौ

मग आणखी एक वर्ष तो हिमालय पर्वतावर राहिला.

पुनरब्दद्वयं चान्यत्परमेष्ठी वृषाकपिः

पुन्हा दोन वर्षे परमेश्वर वृषाकपीने भ्रमण केले.

कस्यचित्त्वथ कालस्य द्वादशेऽब्दे धराधरे

काही काळानंतर, बाराव्या वर्षी, त्या पर्वतावर,

गङ्गायां देवदेवेशो यावन्मज्जति भामिनि

हे सुंदरि, देवांचा स्वामी गंगेत स्नान करीत असताना,

कपालमोचनं नाम ततस्तीर्थमनुत्तमम् 97.

मग ते तीर्थ 'कपाळमोचन' या श्रेष्ठ नावाने प्रसिद्ध झाले.

गत्वा हरिहरक्षेत्रं स्नात्वा देवाङ्गदे तथा

हरि आणि हर यांच्या पवित्र क्षेत्रात जाऊन, तिथल्या दिव्य संगमावर स्नान केलं,

तत्र स्नात्वा तथा नत्वा त्रिजलेश्वरसंज्ञितम्

तिथे स्नान करून, त्रिजलेश्वर म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या स्थळी वाकून नमस्कार केला,

द्वादशाब्दैर्गतवतः सीमाचारिगणैस्तथा

बारा वर्षे पूर्ण झाल्यावर, सीमारेषेचे रक्षण करणाऱ्या गटांसह,

कपालमोचनं तीर्थं ततो जातमघापहम्

मग तिथे कपाळमोचन हे पवित्र तीर्थ प्रकट झाले, जे पाप दूर करणारे आहे.

रुद्रो विशुद्धिमापन्नो मुक्तः स ब्रह्महत्यया

रुद्र तिथे शुद्ध झाला आणि ब्रह्महत्या या पापातून मुक्त झाला.

यत्राप्लुतो नरो भक्त्या ब्रह्महा तु विशुध्यति

जिथे भक्तीने स्नान करणारा मनुष्य, अगदी ब्रह्महत्यारा असला तरी, शुद्ध होतो.

आगतो देवसहितो वाक्यं चेदमुवाच ह भव रुद्र विशालाक्ष लोकमार्गव्यवस्थित

देवतांसह एकत्र येऊन, त्याने असे शब्द सांगितले: 'हे रुद्र, विशाल डोळ्यांनो, लोकांच्या मार्गावर स्थिर असलेले—'

(भव रुद्र विरूपाक्ष लोकमार्गे व्यास्थितः ) कपालं गृह्य यद्भ्रान्तं कपालव्यग्रपाणिना

'हे रुद्र, विरूप डोळ्यांनो, लोकांच्या मार्गावर उभे राहून, हातात कपाळ घेऊन भटकलेले, कपाळधारी आणि प्रखर—'

यच्च ते बभ्रुता जाता हिमवत्यचलोत्तमे

'आणि ते जे तुझ्यासाठी हिमालयाच्या सर्वोच्च शिखरावर तांबूस झाले—'

यच्चेदानीं विशुद्धस्य तीर्थेऽस्मिन्देहशुद्धता 97.

'आणि आता या पवित्र स्थळी शुद्ध झाल्यावर, शरीराबरोबरच मनही शुद्ध होते.'

ये पुरस्कृत्य देवास्त्वां पूज्यं यद्विधिनान्विताः

'जे देव तुला प्रथम मानून, योग्य पद्धतीने तुझी पूजा करतात—'

व्रतानि कुरुते देव त्वत्कृतानि हि पुत्रक

'हे देव, जे व्रत ते करतात, ती सर्व तुझ्याच कृतीने घडलेली आहेत, हे पुत्रा.'