वराहपुराणम्

अन्याः सूतिगृहे छिद्रं गृह्णीयुस्तत्र पूजिताः । निवसिष्यन्ति देवेशि तथान्या जातहारिकाः ।। ९५.

इतर देवी, जेव्हा सुतिकागृहात त्यांना पूजले जाईल, तिथे उंबरठ्याजवळ राहू देत. काही देवी नवजात बालकांना घेणाऱ्या म्हणून तिथेच वास करू देत.

गृहे क्षेत्रे तडागेषु वाप्युद्यानेषु चैव हि । अन्यचित्ता रुदन्त्यो याः स्त्रियस्तिष्ठन्ति नित्यशः । तासां शरीराण्याविश्य काश्चित्तृप्तिमवाप्स्यथ ।। ९५.

घरात, शेतात, तळ्यात, पाणवठ्यावर आणि बागेत, ज्या स्त्रिया नेहमी दुसऱ्या विचारात हरवून, रडत उभ्या असतात, त्यांच्या शरीरात काही जीव प्रवेश करतात आणि तृप्त होतात.

एवमुक्त्वा तदा देवीं स्वयं रुद्रः प्रतापवान् । दृष्ट्वा रुरुं च सबलमसुरेन्द्रं निपातितम् । स्तुतिं चकार भगवान् स्वयं देवस्त्रिलोचनः ।। ९५.

असं म्हणून, त्या वेळी तेजस्वी रुद्रांनी देवीकडे पाहून, रुरू आणि त्याची सेना, असुरांचा राजा, पडलेले पाहिले आणि त्रिनेत्री भगवान स्वतः तिची स्तुती करू लागले.

रुद्र उवाच । जयस्व देवि चामुण्डे जय भूतापहारिणि । जय सर्वगते देवि कालरात्रि नमोऽस्तु ते ।। ९५.

रुद्र म्हणाले: जय हो, चामुंडे देवी! जय हो, सर्व जीवांचे दुःख दूर करणारी! जय हो, सर्वत्र व्यापून राहणारी देवी! काळरात्री, तुला माझा नमस्कार.

विश्वमूर्त्ते शुभे शुद्धे विरूपाक्षि त्रिलोचने । भीमरूपे शिवे विद्ये महामाये महोदये ।। ९५.

हे विश्वरूपिणी, शुभे, निर्मळे, विचित्र डोळ्यांची आणि त्रिनेत्री, भीषण रूपाची, शिवे, विद्या, महामाये आणि महोदयिनी!

मनोजवे जये जृम्भे भीमाक्षि क्षुभितक्षये । महामारि विचित्राङ्गे गेयनृत्यप्रिये शुभे ।। ९५.

मनासारखी वेगवान, विजयी, वाढणारी, भीषण डोळ्यांची, संतप्त होऊन नाश करणारी, महामारी, विचित्र अंगाची, गाणे आणि नृत्य प्रिय असणारी शुभे!

विकराले महाकालि कालिके पापहारिणि । पाशहस्ते दण्डहस्ते भीमरूपे भयानके ।। ९५.

भयंकर, महाकाळी, काळिके, पाप दूर करणारी, दोरी आणि दंड हातात असलेली, भीषण रूपाची आणि भयावह!

चामुण्डे ज्वलमानास्ये तीक्ष्णदंष्ट्रे महाबले । शवयानस्थिते देवि प्रेतासनगते शिवे ।। ९५.

चामुंडे, ज्वलंत तोंडाची, तीक्ष्ण दातांची, प्रचंड शक्तीची, प्रेतावर बसलेली देवी, प्रेतांमध्ये वावरणारी शिवे!

भीमाक्षि भीषणे देवि सर्वभूतभयंकरि । कराले विकराले च महाकाले करालिनि । काली कराली विक्रान्ता कालरात्रि नमोऽस्तु ते ।। ९५.

भीषण डोळ्यांची, भयावह देवी, सर्व जीवांना भीती वाटवणारी, कराळ, विकराळ, महाकाळ, कराळी, काळी, कराळी, पराक्रमी, काळरात्री, तुला नमस्कार.

विकरालमुखी देवि ज्वालामुखि नमोऽस्तु ते । सर्वसत्त्वहिते देवि सर्वदेवि नमोऽस्तु ते ।। ९५.

विकराळ मुखाची देवी, ज्वाळामुखी, तुला नमस्कार. सर्व जीवांचे कल्याण करणारी देवी, सर्व देवींची देवी, तुला नमस्कार.

इति स्तुता तदा देवी रुद्रेण परमेष्ठिना । तुतोष परमा देवी वाक्यं चेदमुवाच ह । वरं वृणीष्व देवेश यत् ते मनसि वर्त्तते ।। ९५.

अशा प्रकारे रुद्रांनी स्तुती केल्यावर, परमेश्वरी देवी प्रसन्न झाली आणि म्हणाली: 'देवताधिपती, तुझ्या मनात जे आहे ते वर माग.'

रुद्र उवाच । स्तोत्रेणानेन ये देवि त्वां स्तुवन्ति वरानने । तेषां त्वं वरदा देवि भव सर्वगता सती ।। ९५.

रुद्र म्हणाले: हे देवी, सुंदर मुखवाली, जे लोक या स्तोत्राने तुझी भक्तीने स्तुती करतील, त्यांना तू नेहमी वरदान देणारी, सर्वत्र असणारी आणि सत्यस्वरूपा हो.

यश्चेमं त्रिप्रकारं तु देवि भक्त्या समन्वितः । स पुत्रपौत्रपशुमान् समृद्धिमुपगच्छति ।। ९५.

जो कोणी, भक्तीभावाने, हे त्रिविध स्तोत्र म्हणतो, त्याला पुत्र, नातवंडे, पशुधन आणि समृद्धी मिळते.

यश्चेमं श्रृणुयाद् भक्त्या त्रिशक्तयास्तु समुद्भवम् । सर्वपापविनिर्मुक्तः पदं गच्छत्यनामयम् ।। ९५.

जो कोणी, भक्तीने, या त्रिशक्तीच्या उत्पत्तीचा श्रवण करतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि दुःखरहित स्थितीला पोहोचतो.

एवं स्तुत्वा भवो देवीं चामुण्डां परमेश्वरीम् । क्षणादन्तर्हितो देवस्ते च देवा दिवं ययुः ।। ९५.

अशा प्रकारे भवानें देवी चामुंडेची स्तुती केली आणि क्षणात अदृश्य झाले. मग सर्व देवता स्वर्गात परतले.

य एतां वेद वै देव्या उत्पत्तिं त्रिविधां धरे । सर्वपापविनिर्मुक्तः परं निर्वाणमृच्छति ।। ९५.

जो कोणी या देवीच्या त्रिविध उत्पत्तीचे ज्ञान ठेवतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि सर्वोच्च मुक्ती प्राप्त करतो.

भ्रष्टराज्यो यदा राजा नवम्यां नियतः शुचिः । अष्टम्यां च चतुर्दश्यामुपवासी नरोत्तमः । संवत्सरेण लभते राज्यं निष्कण्टकं नृपः ।। ९५.

राज्य गमावलेला राजा, नवमीला शुद्ध राहून, अष्टमी आणि चतुर्दशीला उपवास करतो, तर एका वर्षात त्याला काट्याविना राज्य मिळते.

एषा त्रिशक्तिरुद्दिष्टा नयसिद्धान्तगामिनी । एषा श्वेता परा सृष्टिः सात्त्विकी ब्रह्मसंस्थिता ।। ९५.

ही त्रिशक्ती सांगितली आहे, आचारधर्मानुसार चालणारी; हीच श्वेत, श्रेष्ठ निर्मिती, सात्त्विक आणि ब्रह्मात स्थित आहे.

एषैव रक्ता रजसि वैष्णवी परिकीर्त्तिता । एषैव कृष्णा तमसि रौद्री देवी प्रकीर्त्तिता ।। ९५.

हीच शक्ती, रजोगुणात लाल रंगाची, वैष्णवी म्हणून ओळखली जाते; आणि तमोगुणात काळी, रौद्री देवी म्हणून प्रसिद्ध आहे.

परमात्मा यथा देव एक एव त्रिधा स्थितः । प्रयोजनवशाच्छक्तिरेकैव त्रिविधाऽभवत् ।। ९५.

देवा, जसा परमात्मा एक असूनही तीन रूपांनी प्रकटतो, तसंच एका शक्तीनेही आवश्यकतेनुसार तीन रूपं घेतली.

य एतं श्रृणुयात् सर्गं त्रिशक्त्याः परमं शिवम् । सर्वपापविनिर्मुक्तः परं निर्वाणमाप्नुयात् ।। ९५.

जो कोणी या त्रिशक्तीच्या निर्मितीची ही पवित्र कथा ऐकतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि उच्चतम मुक्ती प्राप्त करतो.

यश्चेदं श्रृणुयाद् भक्त्या नवम्यां नियतः स्थितः । स राज्यमतुलं लेभे भयेभ्यश्च प्रमुच्यते ।। ९५.

जो कोणी नवव्या दिवशी श्रद्धेने, निष्ठेने हे ऐकतो, त्याला अतुलनीय राज्य प्राप्त होतं आणि सर्व भयांपासून तो मुक्त होतो.

यस्येदं लिखितं गेहे सदा तिष्ठति धारिणि । न तस्याग्निभयं घोरं सर्पचौरादिकं भवेत् ।। ९५.

ज्याच्या घरी हे लिखित स्वरूपात नेहमी असतं, त्याला अग्नी, सर्प, चोर वगैरेचं भयंकर भय कधीच होत नाही.

यश्चैतत् पूजयेद् भक्तया पुस्तकेऽपि स्थितं बुधः । तेन यष्टं भवेत् सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ।। ९५.

जो ज्ञानी भक्त हे पुस्तकात असलं तरी श्रद्धेने पूजतो, त्याच्या द्वारे जणू सर्व त्रैलोक्य, चराचर सृष्टी अर्पण झाल्यासारखी होते.

जायन्ते पशवः पुत्रा धनं धान्यं वरस्त्रियः । रत्नान्यश्वा गजा भृत्या यानाश्चाशु भवन्त्युत । यस्येदं तिष्ठते गेहे तस्येदं जायते ध्रुवम् ।। ९५.

ज्याच्या घरी हे असतं, त्याला गायी, मुले, धन, धान्य, सुशोभित स्त्रिया, रत्ने, घोडे, हत्ती, नोकर, वाहने हे सर्व लवकर मिळतात; हे नक्कीच घडतं.

श्रीवराह उवाच । एतदेव रहस्यं ते कीर्त्तितं भूतधारिणि । रुद्रस्य खलु माहात्म्यं सकलं कीर्त्तितं मया ।। ९५.

श्रीवराह म्हणाले: हे भूतधारिणी, तुला हेच गुपित मी सांगितलं; रुद्राचं संपूर्ण माहात्म्य मी सांगितलं आहे.

नवकोट्यस्तु चामुण्डा भेदभिन्ना व्यवस्थिता । या रौद्री तामसी शक्तिः सा चामुण्डा प्रकीर्त्तिता ।। ९५.

चामुंडेच्या नऊ कोटी वेगवेगळ्या रूपांचा विस्तार आहे; ती रौद्री, तामस शक्तीच चामुंडा म्हणून ओळखली जाते.

अष्टादश तथा कोट्यो वैष्णव्या भेद उच्यते । या सा च राजसी शक्तिः पालनी चैव वैष्णवी । या ब्रह्मशक्तिः सत्त्वस्था अनन्तास्ताः प्रकीर्त्तिता ।। ९५.

वैष्णवीच्या अठरा कोटी रूपांचा उल्लेख आहे; ती राजस शक्ती म्हणजे पालन करणारी वैष्णवी, आणि ब्रह्मशक्ती म्हणजे सत्त्वगुणी, जी अनंत आहे.

एतासां सर्वभेदेषु पृथगेकैकशो धरे । सर्वासां भगवान् रुद्रः सर्वगश्च पतिर्भवेत् ।। ९५.

या सर्व वेगवेगळ्या रूपांमध्ये, प्रत्येकामध्ये, भगवान रुद्र सर्वत्र व्यापलेले आणि सर्वांचा स्वामी आहेत.