वराहपुराणम्

एतदर्थं भवन्तो वै कथयन्तु विमृश्य वै । कथं सा लभ्यते बाला कथं देवाश्च निर्जिताः । भवेयुरिति तत्सर्वं कथयन्तु द्रुतं मम ।। ९२.

म्हणून, तुम्ही सर्वांनी विचार करून सांगावं की ती कन्या कशी मिळवता येईल आणि देवांना कसे हरवता येईल? हे सर्व लवकर मला सांगा.

एवमुक्तास्ततः सर्वे कथयामासुरञ्जसा । ऊचुः संमन्त्र्य ते सर्वे कथयामो वयं प्रभो ।। ९२.

असं सांगितल्यावर, ते सर्व एकत्र बोलले; चर्चा करून त्यांनी म्हटलं, 'राजा, आम्ही तुम्हाला सांगतो.'

एवमुक्तस्तथोवाच प्रघसो दानवेश्वरम् । या सा ते कथिता दैत्य नारदेन महासती । सा शक्तिः परमा देवी वैष्णवी लोकधारिणी ।। ९२.

असं ऐकून, प्रघास दानवांच्या राजाला म्हणाला: 'नारदांनी जी कन्या तुला सांगितली, हे दैत्य, ती अत्यंत पवित्र, हीच परमशक्ती, वैष्णवी, सगळ्या जगाची पालन करणारी आहे.'

गुरुपत्नी राजपत्नी तथा सामन्तयोषितः । जिघृक्षन् नश्यते राजा तथागम्यागमेन च ।। ९२.

जो राजा गुरूची पत्नी, दुसऱ्या राजाची किंवा सरदारांची स्त्री मिळवण्याचा प्रयत्न करतो, किंवा अशक्य गोष्टीकडे जातो, तो नाश पावतो.

प्रघसेनैवमुक्तस्तु विघसो वाक्यमब्रवीत् । सम्यगुक्तं प्रघसेन तां देवीं प्रति पार्थिव ।। ९२.

प्रघास असं बोलल्यावर विघास म्हणाला: 'प्रघासाने त्या देवीबद्दल जे सांगितलं ते अगदी योग्य आहे, राजन.'

यदि नाम मतैक्यं तु बुद्धिः स्मरणमागता । वरणीया कुमारी तु सर्वदा विजिगीषुभिः । न स्वतन्त्रेण कन्यायाः कार्यं क्वापि प्रकर्षणम् ।। ९२.

मत एकत्र आलं आणि मनात ठरवलं तरी, विजयाची इच्छा असणाऱ्यांनी नेहमी कन्येची मागणी करावी; पण कुठेही कन्येला जबरदस्तीने घेऊ नये.

यदि वो रोचते वाक्यं मदीयं मन्त्रिसत्तमाः । तदानीं तां शुभां देवीं गत्वा याचन्तु मन्त्रिणः ।। ९२.

माझं बोलणं तुम्हाला योग्य वाटलं, मंत्रीहो, तर मग मंत्री जाऊन त्या शुभ देवीची मागणी करावी.

यो महात्मा भवेत् तस्या बन्धुस्तं याचयामहे । साम्नैवादौ ततः पश्चात् करिष्यामः प्रदानकम् । ततो भेदं करिष्यामस्ततो दण्डं क्रमेण च ।। ९२.

ती महात्मा असलेला तिचा नातेवाईक आहे, त्याच्याकडे आपण तिच्यासाठी विनंती करू. आधी गोड बोलून, नंतर भेटवस्तू देऊन, त्यानंतर फूट पाडून, आणि शेवटी गरज पडलीच तर शिक्षा करून, असा हा क्रम पाळू.

अनेन क्रमयोगेन यदि सा नैव लभ्यते । ततः सन्नह्य गच्छामो बलाद् गृह्णीम तां शुभाम् ।। ९२.

या सगळ्या उपायांनीही ती मिळाली नाही, तर मग आपण शस्त्रसज्ज होऊन जाऊ आणि त्या शुभेच्छा असलेल्या कन्येला बळाने घेऊन येऊ.

विघसेनैवमुक्ते तु शेषास्तु मन्त्रिणो वचः । शुभमूचुः प्रशंसन्तः सर्वे हर्षितया गिरा ।। ९२.

विघसाने असे बोलताच, उरलेले मंत्री त्याच्या शुभ शब्दांचे कौतुक करत आनंदाने बोलले.

साधूक्तं विघसेनेदं यत् तां प्रति वराननाम् । तदेव क्रियतां शीघ्रं दूतस्तत्र विसर्ज्यताम् ।। ९२.

विघसाने तिच्याबद्दल जे काही सांगितले, ते अगदी योग्य आहे. आता लवकरात लवकर तसेच करा, आणि तिथे एक दूत पाठवा.

यः सर्वशास्त्रनीतिज्ञः शुचिः शौर्यसमन्वितः । तस्माज् ज्ञात्वा तु तां देवीं वर्णतो रूपतो गुणैः ।। ९२.

जो सर्व शास्त्रांचे आणि नीतीचे जाणकार आहे, शुद्ध आहे, आणि शौर्याने युक्त आहे, त्याने तिच्या स्वरूप, रूप आणि गुणांनी त्या देवीची खात्री करून घ्यावी.

पराक्रमेण शौर्येण शौण्डीर्येण बलेन च । बन्धुवर्गेण सामग्र्य स्थानेन करणेन च । एवं ज्ञात्वा तु तां देवीं ततः कार्यं विधीयताम् ।। ९२.

पराक्रम, शौर्य, धाडस, बळ, नातेवाईक, साधनसामग्री, पद आणि उपाय यांद्वारे त्या देवीला नीट समजून घ्या, आणि मग पुढील कृती करा.

ततः सपदि दैत्यस्य तद्वचः साधु साध्विति । प्रशशंसुर्वरारोहे विघसं मन्त्रिसत्तमम् ।। ९२.

तेव्हा लगेचच त्या दैत्याच्या शब्दांचे सर्व तेजस्विनी स्त्रियांनी 'छान आहे, छान आहे' असे म्हणून कौतुक केले आणि विघस या श्रेष्ठ मंत्र्याचे गौरव केले.

प्रशस्य सर्वे तं दूतं संदेष्टुमुपचक्रमुः । विद्युत्प्रभं महाभागं महामायाविदं शुभम् ।। ९२.

सर्वांनी त्या दूताचे कौतुक केले आणि त्याला पाठवण्याची तयारी केली. तो विद्युत्प्रभा, अत्यंत भाग्यशाली, मोठ्या मायेत पारंगत आणि शुभ होता.

विसर्जयित्वा तं दूतं विघसो वाक्यमब्रवीत् । संनह्यन्तां दानवेन्द्राश्चतुरङ्गबलेन ह । क्रियतां विजयस्तावद् देवसैन्यं प्रति प्रभो ।। ९२.

दूताला पाठवल्यावर विघस म्हणाला, 'सर्व दानवांच्या राजांनी चारी अंगांनी सुसज्ज सैन्य तयार करावे. देवांच्या सैन्यावर विजय मिळवावा, हे प्रभो.'

असुरेन्द्र सुरैर्भग्नैस्तत् पराक्रमभीषिता । सा कन्या वशतामेति त्वयि शक्रसमागते ।। ९२.

जेव्हा असुरराज देवांना हरवतील आणि त्यांचे पराक्रम कमी होतील, तेव्हा ती कन्या तुझ्या अधीन येईल, हे इंद्रासारख्या.

लोकपालैर्जितैः सर्वैस्तथैव मरुतां गणैः । नागैर्विद्याधरैः सिद्धैर्गन्धर्वैः सर्वतो जितैः । रुद्रैर्वसुभिरादित्यैस्त्वमेवेन्द्रो भविष्यसि ।। ९२.

सर्व लोकपाल, मरुतगण, नाग, विद्याधर, सिद्ध, गंधर्व, रुद्र, वसु, आदित्य हे सर्व जिंकले गेले की, मग फक्त तूच इंद्र होशील.

इन्द्रस्य ते शतं कन्या देवगन्धर्वयोषितः । वशमायान्ति साऽपि स्यात् सर्वथा वशमागता ।। ९२.

इंद्राच्या शंभर कन्या, देव आणि गंधर्व स्त्रिया तुझ्या अधीन येतील; तीही सर्व प्रकारे तुझ्या वश होईल.

एवमुक्तस्तदा दैत्यः सेनापतिमुवाच ह । विरूपाक्षं महामेघवर्णं नीलाञ्जनप्रभम् ।। ९२.

असे ऐकून त्या दैत्याने आपल्या सेनापतीला, विरूपाक्ष या मोठ्या मेघासारख्या काळ्या आणि निळ्या कांतीच्या वीराला, बोलावले.

आनीयतां द्रुतं सैन्यं हस्त्यश्वरथपत्तिनाम् । येन देवान् सगन्धर्वान् जयामि युधि दुर्ज्जयान् ।। ९२.

'हत्ती, घोडे, रथ आणि पायदळांचे सैन्य लवकर आण, ज्याच्या जोरावर मी देव आणि गंधर्व यांना युद्धात जिंकू शकतो,' असे त्याने सांगितले.

एवमुक्ते विरूपाक्षस्तदा सेनापतिर्द्रुतम् । आनिनाय महत्सैन्यमनन्तमपराजितम् ।। ९२.

हे ऐकून सेनापती विरूपाक्षाने मोठे, अनंत आणि अजिंक्य असे सैन्य लगेचच आणले.

एकैको दानवस्तत्र वज्रहस्तसमो युधि । एकैकं स्पर्धते देवं जेतुं स्वेन बलेन ह ।। ९२.

तेथे प्रत्येक दानव युद्धात वज्रधारीसारखा बळवान होता; प्रत्येकजण स्वतःच्या बळावर एखाद्या देवाला जिंकण्याचा प्रयत्न करत होता.

तेषां प्रधानभूतानामर्बुदं नवकोटयः । येषामेकस्यानुयाति तावद् बलमर्थोर्ज्जितम् ।। ९२.

त्यात प्रमुख असलेल्या दानवांची नव्वद कोटी संख्या होती; आणि प्रत्येकाच्या मागे तितकेच बलाढ्य सैन्य उभे होते.

तेषां नैकसहस्त्राणि दैत्यानां तु महात्मनाम् । समितिं चक्रुरव्यग्रास्तदा दैत्याः प्रहारिणः । प्रयाणं कारयामासुर्देवसैन्यजिघांसया ।। ९२.

त्यात असंख्य थोर दैत्य हजारोंनी, एकाग्रतेने युद्धाची मांडणी केली; मग ते सर्व दैत्य, युद्धासाठी उत्सुक होऊन, देवांच्या सैन्याचा संहार करण्यासाठी निघाले.

विचित्रयाना विविधध्वजाग्रा विचित्रशस्त्रा विविधोग्ररूपाः । दैत्या सुराञ् जेतुमिच्छन्त उच्चैर् ननर्त्तुरात्तायुधभीमहस्ताः ।। ९२.

विविध रंगीबेरंगी रथांवर, वेगवेगळ्या झेंड्यांनी सजलेले, भयानक शस्त्रं हातात घेऊन, भीतीदायक रूपं धारण केलेले दैत्य, देवांना जिंकण्यासाठी मोठ्या उत्साहाने, उंचावलेल्या भयंकर हातांनी युद्धभूमीत नाचू लागले.

श्रीवराह उवाच । ततो महिषदैत्यस्तु कामरूपी महाबलः । मत्तहस्तिनामारुह्य यियासुर्मेरुपर्वतम् ।। ९३.

श्रीवराह म्हणाले: मग महाबलवान, इच्छेनुसार रूप बदलणारा महिष नावाचा दैत्य, मदाने भरलेल्या हत्तीवर बसून मेरू पर्वतावर जाण्याचा विचार करू लागला.

तत्रैन्द्रं पुरमासाद्य देवैः सह शतक्रतुम् । अभिदुद्राव दैत्येन्द्रस्ततो देवाः क्रुधान्विताः ।। ९३.

तेथे, इंद्राच्या नगरीत पोहोचल्यावर, दैत्यांचा राजा आपल्या सोबत्यांसह शतक्रतू इंद्रावर आणि देवांवर तुटून पडला. तेव्हा देवता रागाने भरून उत्तर देऊ लागले.

आदाय स्वानि शस्त्राणि वाहनानि विशेषतः । अधिष्ठायासुरानाजौ दुद्रुवुर्मुदिता भृशम् ।। ९३.

आपापली शस्त्रं आणि विशेषतः आपली वाहनं घेऊन, आनंदित झालेले देवता आपल्या वाहनांवर बसून असुरांवर चाल करून गेले.