वराहपुराणम्

सुसितैश्चामरैः स्त्रीभिर्वीज्यमाना विलासिनी । कौमारं व्रतमास्थाय तपः कर्तुं समुद्यता ।। ९१.

शुद्ध चामरांनी स्त्रिया तिला वाऱ्याचा शिडकावा करत होत्या, ती तेजस्वी होती, कुमारव्रत स्वीकारून तप करण्यास सज्ज झाली.

यौवनस्था महाभागा पीनवृत्तपयोधरा । चम्पकाशोकपुन्नागनागकेसरदामभिः ।। ९१.

युवावस्थेत असलेल्या, फार भाग्यवान आणि उन्नत, गोल व भरदार स्तन असलेल्या त्या देवीने चंपक, अशोक, पुन्नाग आणि नागकेसर यांच्या फुलांच्या माळांनी स्वतःला सजवलं होतं.

सर्वाङ्गेष्वर्चिता देवी ऋषिदेवनमस्कृता । पूज्यमाना वरस्त्रीभिः कुमारीभिः समन्ततः ।। ९१.

ती देवी सर्व अंगांनी पूजली जात होती, ऋषी आणि देवांनी तिचा सन्मान केला होता, आणि तिच्या सभोवताली श्रेष्ठ स्त्रिया आणि कुमारिका तिची भक्तीने पूजा करत होत्या.

सर्वाङ्गभोगिनी देवी यावदास्ते तपोऽन्विता । तावदागतवांस्तत्र नारदो ब्रह्मणः सुतः ।। ९१.

ती देवी सर्व सुखांचा अनुभव घेत, पण तरीही तपश्चर्येत मग्न होती; तेव्हाच ब्रह्मदेवांचा पुत्र नारद तिथे आला.

तं दृष्ट्वा सहसा देवी ब्रह्मपुत्रं तपोधनम् । विद्युत्प्रभामुवाचेदमासनं दीयतामिति । पाद्यमाचमनीयं च क्षिप्रमस्मै प्रदीयताम् ।। ९१.

नारद ऋषीला अचानक पाहून, देवीने विद्युत्प्रभेला सांगितलं, 'त्यांना बसायला आसन द्या आणि पाय धुण्यासाठी व आचमनासाठी पाणी लवकर आणा.'

एवमुक्ता तदा देव्या कन्या विद्युप्रभा शुभा । आसनं पाद्यमर्घ्यं च नारदाय न्यवेदयत् ।। ९१.

देवीने असं सांगितल्यावर, शुभ्र कुमारिका विद्युत्प्रभेने नारदाला आसन, पाय धुण्याचं पाणी आणि अर्घ्य आदराने अर्पण केलं.

ततः कृतासनं दृष्ट्वा प्रणतं नारदं मुनिम् । उवाच वचनं देवी हर्षेण महताऽन्विता ।। ९१.

नारद ऋषीने आसन घेऊन नम्रतेने वाकून बसलेला पाहून, देवी मोठ्या आनंदाने त्याच्याशी बोलू लागली.

स्वागतं भो मुनिश्रेष्ठ कस्माल्लोकादिहागतः । किं कार्यं वद ते कृत्यं मा ते कालात्ययो भवेत् ।। ९१.

'स्वागत आहे, ऋषिश्रेष्ठ! तुम्ही इथं कोणत्या कारणासाठी आलात? तुमचं काय काम आहे ते सांगा, म्हणजे तुमचा वेळ वाया जाणार नाही.'

एवमुक्तस्तदा देव्या नारदः प्राह लोकवित् । ब्रह्मलोकादिन्द्रलोकं तस्माद् रौद्रमथाचलम् ।। ९१.

देवीने असं विचारल्यावर, जगाचा जाणकार नारद म्हणाला, 'मी ब्रह्मलोकातून इंद्रलोकात, आणि तिथून या भयंकर पर्वतावर आलो आहे.'

ततस्त्वामिह देवेशि द्रष्टुमभ्यागतः शुभे । एवमुक्त्वा मुनिः श्रीमांस्तां देवीमन्ववेक्षत ।। ९१.

'म्हणूनच, देवतांच्या देवी, मी इथे तुला पाहायला आलो आहे, शुभे.' असं म्हणून तो तेजस्वी ऋषी देवीकडे पाहू लागला.

दृष्ट्वा मुहूर्तं देवेशि विस्मितो नारदोऽभवत् । अहो रूपमहो कान्तिरहो धैर्यमहो वयः ।। ९१.

क्षणभर देवीकडे पाहून, देवताधीश नारद आश्चर्यचकित झाला—'वा, काय रूप! वा, काय तेज! वा, काय धैर्य! वा, काय तारुण्य!'

अहो निष्कामता देव्या इति खेदमुपाययौ । देवगन्धर्वसिद्धानां यक्षकिन्नररक्षसाम् ।। ९१.

'वा, देवीची किती इच्छाशून्यता!' असं मनात येऊन त्याला थोडं अस्वस्थ वाटलं, कारण देव, गंधर्व, सिद्ध, यक्ष, किन्नर आणि राक्षस यांच्यात—

न रूपमीदृशं क्वापि स्त्रीष्वन्यासु प्रदृश्यते । एवं संचिन्त्य मनसा नारदो विस्मयान्वितः ।। ९१.

इतर कुठल्याही स्त्रीमध्ये असं रूप कुठेच दिसत नाही. असं मनात विचार करत नारद पूर्णपणे विस्मयाविष्ट झाला.

प्रणम्य देवीं वरदामुत्पपात नभस्तलम् । गतश्च त्त्वरया युक्तः पुरीं दैत्येन्द्रपालिताम् ।। ९१.

वर देणाऱ्या देवीला वंदन करून, नारद आकाशात उडाला आणि घाईने दैत्यराजाच्या राज्यातील नगरीकडे गेला.

महिषाख्येन भूतेशि समुद्रान्तःस्थितां पुरीम् । तत्राससाद भगवानसुरं महिषाकृतिम् ।। ९१.

भूतांची अधिष्ठात्री देवी, समुद्राच्या काठावर असलेल्या 'महिषा' नावाच्या त्या नगरीत, नारदाने महिषाच्या रूपातील असुराला भेट दिली.

दृष्ट्वा लब्धवरं वीरं देवसैन्यान्तकं महत् । स तेन पूजितो भक्त्या तदा लोकचरो मुनिः ।। ९१.

वर मिळवलेला, देवांच्या सैन्याचा संहार करणारा तो पराक्रमी असुर पाहून, त्या वेळी नारद ऋषी त्याच्याकडून भक्तीभावाने पूजला गेला.

प्रीतात्मा नारदस्तस्मै देव्या रूपमनुत्तमम् । आचचक्षे यथान्यायं यद् दृष्टं देवतापुरे ।। ९१.

मनापासून आनंदी झालेला नारदाने, देवतांच्या नगरीत पाहिलेलं देवीचं अनुपम रूप त्याला योग्य रीतीने सांगितलं.

नारद उवाच । असुरेन्द्र श्रृणुष्वेकं कन्यारत्नं समाहितः । येन लब्धं तु त्रैलोक्यं वरदानाच्चराचरम् ।। ९१.

नारद म्हणाला, 'असुरेंद्र, लक्ष देऊन ऐक, ती कुमारिका अशी रत्न आहे, जिने वर मिळवून संपूर्ण त्रैलोक्य आणि चराचर प्राणी मिळवले आहेत.'

ब्रह्मलोकादहं दैत्य मन्दराद्रिमुपागतः । तत्र देवीपुरं दृष्टं कुमारीशतसङ्कुलम् ।। ९१.

'मी ब्रह्मलोकातून, दैत्यराजा, मंदार पर्वतावर आलो; तिथे मी देवीचं नगर पाहिलं, जिथे शेकडो कुमारिका होत्या.'

तत्र प्रधाना या कन्या तापसी व्रतधारिणी । सा देवदैत्ययक्षाणां मध्ये काचिन्न दृश्यते ।। ९१.

तेथे ती प्रमुख कन्या, कठोर व्रत पाळणारी तपस्विनी, देव, दैत्य किंवा यक्ष यांच्या मध्ये कुठेही दिसत नाही.

यादृशी सा शुभा दैत्य तादृश्येकाण्डमध्यतः । भ्रमता तादृशी दृष्ट्वा न कदाचिन्मया सती ।। ९१.

अशी सुंदर स्त्री, हे दैत्य, या अखंड ब्रह्मांडात फिरताना मी कधीच पाहिली नाही.

तस्याश्च देवगन्धर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः । उपासांचक्रिरे सर्वे येऽप्यन्ये दैत्यनायकाः ।। ९१.

त्या कन्येला सर्व देव, गंधर्व, ऋषी, सिद्ध, चारण आणि इतर दैत्यांचे प्रमुख यांनीही भक्तीभावाने पूजले.

तां दृष्ट्वा वरदां देवीमहं तूर्णमिहागतः । अजित्वा देवगन्धर्वान् न तां जयति कश्चन ।। ९१.

ती वर देणारी देवी पाहून मी लगेच येथे आलो; देव आणि गंधर्व यांना जिंकल्या शिवाय तिला कोणीही मिळवू शकत नाही.

एवमुक्त्वा क्षणं स्थित्वा तमनुज्ञाप्य नारदः । यथागतं ययौ धीमानन्तर्धानेन तत्क्षणात् ।। ९१.

असं सांगून, क्षणभर थांबून, नारदांनी परवानगी घेऊन, जसे आले तसे, त्या क्षणी अदृश्य होत निघून गेले.

श्रीवराह उवाच । गते तु नारदे दैत्यश्चिन्तयामास तां शुभाम् । कथितां नारदमुखाच्छ्रुत्वा विस्मितमानसः ।। ९२.

श्रीवराह म्हणाले: नारद गेले, तेव्हा त्या शुभ कन्येची गोष्ट नारदांच्या तोंडून ऐकून, आश्चर्यचकित मनाने दैत्य तिला विचार करू लागला.

तामेव चिन्तयन् शर्म न लेभे दैत्यसत्तमः । अलंशर्मा महामन्त्री आनिनाय महाबलः ।। ९२.

तीच सतत विचार करत असताना, तो श्रेष्ठ दैत्य सुखी राहू शकला नाही; मग त्याने बलाढ्य महामंत्री अलंशर्माला बोलावले.

तस्याष्टौ मन्त्रिणः शूरा नीतिमन्तो बहुश्रुताः । प्रघसो विघसश्चैव शङ्कुकर्णो विभावसुः । विद्युन्माली सुमाली च पर्जन्यः क्रूर एव च ।। ९२.

त्याचे आठ मंत्री धाडसी, चतुर आणि विद्वान होते: प्रघास, विघास, शंकुकर्ण, विभावसु, विद्युन्माळी, सुमाळी, पर्जन्य आणि क्रूर.

एते मन्त्रिवरास्तस्य प्राधान्येन प्रकीर्तिताः । ते दानवेन्द्रमासीनमूचुः कृत्यं विधीयताम् ।। ९२.

हेच त्याचे प्रमुख मंत्री म्हणून ओळखले जात; ते सर्व दानवांच्या राजाजवळ बसलेले म्हणाले, 'जे करायचं ते करा.'

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा दानवेन्द्रो महाबलः । उवाच कन्यालाभार्थं नारदावाप्तनिश्चयः ।। ९२.

त्यांच्या बोलण्यावर, नारदांनी सांगितलेल्या सल्ल्याने ठाम झालेला बलाढ्य दानवराज त्या कन्येला मिळवण्यासाठी बोलू लागला.