वराहपुराणम्

एवं कृते भ्रष्टराज्यो लभेद् राज्यं न संशयः । अविद्यो लभते विद्यां भीतः शौर्यं च विदन्ति ।। ६४.

असं केल्याने, ज्याचं राज्य गेलंय त्याला पुन्हा राज्य मिळतं, अज्ञानीला ज्ञान मिळतं आणि भित्र्याला धैर्य प्राप्त होतं, यात शंका नाही.

अगस्त्य उवाच । सार्वभौमव्रतं चान्यत् कथयामि समासतः । येन सम्यक्कृतेनाशु सार्वभौमो नृपो भवेत् ।। ६५.

अगस्त्य म्हणाले, आता मी तुला आणखी एक सार्वभौम व्रत थोडक्यात सांगतो, जे योग्य रीतीने केल्यास राजा लवकरच सर्वांचा अधिपती होतो.

कार्तिकस्य तु मासस्य दशमी शुक्लपक्षिका । तस्यां नक्ताशनो नित्यं दिक्षु शुद्धबलिं हरेत् ।। ६५.

कार्तिक महिन्यात शुक्ल पक्षातील दशमीला, रोज रात्रीच जेवावं आणि सर्व दिशांना शुद्ध नैवेद्य अर्पण करावा.

विचित्रैः कुसुमैर्भक्त्या पूजयित्वा द्विजोत्तमान् । दिशां तु प्रार्थनां कुर्यान् मन्त्रेणानेन सुव्रतः । सर्वा भवन्त्यः सिद्ध्यन्तु मम जन्मनि जन्मनि ।। ६५.

नानाविध फुलांनी आणि भक्तीने श्रेष्ठ ब्राह्मणांची पूजा करावी. मग या मंत्राने दिशांना प्रार्थना करावी — 'सर्व देवता माझ्या प्रत्येक जन्मात मला यश देवोत.'

एवमुक्त्वा बलिं तासु दत्त्वा शुद्धेन चेतसा । ततो रात्रौ तु भुञ्जीत दध्यन्नं तु सुसंस्कृतम् ।। ६५.

असं म्हणून, शुद्ध मनाने त्या दिशांना नैवेद्य अर्पण करावा. त्यानंतर, रात्री छान तयार केलेलं दहीभात जेवावं.

पूर्वं पश्चाद् यथेष्टं तु एवं संवत्सरं नृप । यः करोति नरो नित्यं तस्य दिग्विजयो भवेत् ।। ६५.

सुरुवातीला आणि शेवटी, इच्छेनुसार, असं एक वर्ष करावं. जो माणूस हे रोज करतो, त्याला सर्व दिशांवर विजय मिळतो.

एकादश्यां तु यत्नेन नरः कुर्याद् यथाविधि । मार्गशीर्षे शुक्लपक्षादारभ्याब्दं विचक्षणः । तद् व्रत धनदस्येष्टं कृतं वित्तं प्रयच्छति ।। ६५.

मार्गशीर्ष महिन्यात शुक्ल पक्षातील एकादशीपासून एक वर्ष, नियमाने आणि काळजीपूर्वक व्रत करावं. हे व्रत धनदेला प्रिय आहे आणि केल्याने धन मिळतं.

एकादश्यां निराहारो यो भुङ्क्ते द्वादशीदिने । शुक्ले वाऽप्यथवा कृष्णे तद् व्रतं वैष्णवं महत् ।। ६५.

जो माणूस एकादशीला उपवास करतो आणि द्वादशीला जेवतो, मग तो शुक्ल किंवा कृष्ण पक्ष असो, तो मोठं वैष्णव व्रत करतो.

एवं चीर्ण सुघोराणि हन्ति पापानि रपार्थिव । त्रयोदश्यां तु नक्तेन धर्मव्रतमथोच्यते ।। ६५.

असं कठोर व्रत केल्याने सर्व पापं नष्ट होतात, राजन. त्रयोदशीला रात्री जेवून धर्मव्रत केलं जातं.

शुक्लपक्षे फाल्गुनस्य तथारभ्य विचक्षणः । रौद्रं व्रतं चतुर्दश्यां कृष्णपक्षे विशेषतः । माघमासादथारभ्य पूर्णं संवत्सरं नृप ।। ६५.

फाल्गुन महिन्यात शुक्ल पक्षापासून हे व्रत सुरू करावं. विशेषतः माघ महिन्यात कृष्ण पक्षातील चतुर्दशीला रौद्र व्रत केलं जातं आणि असं एक वर्ष पूर्ण करावं.

इन्दुव्रतं पञ्चदश्यां शुक्लायां नक्तभोजनम् । पितृव्रतममावास्यामिति राजन तथेरितम् ।। ६५.

शुक्ल पक्षातील पंचदशीला रात्री जेवून इंदुव्रत करावं. अमावस्येला पितृव्रत असं सांगितलं आहे, राजन.

दश पञ्च च वर्षाणि य एवं कुरुते नृप । तिथिव्रतानि कस्तस्य फलं व्रतप्रमाणतः ।। ६५.

राजन, जो माणूस असं पाच किंवा दहा वर्षं तिथीव्रत करतो, त्याला त्या व्रतानुसार काय फळ मिळतं?

अश्वमेधसहस्त्राणि राजसूयशतानि च । यष्टानि तेन राजेन्द्र कल्पोक्ताः क्रतवस्तथा ।। ६५.

राजेंद्र, ज्याने हे व्रत केलं, त्याने जणू हजारो अश्वमेध यज्ञ, शेकडो राजसूय यज्ञ आणि शास्त्रात सांगितलेले इतर सर्व यज्ञ केले आहेत.

एकमेव कृतं हन्ति व्रतं पापानि नित्यशः । यः पुनः सर्वमेतद्धि कुर्यान्नरवरात्मज । स शुद्धो विरजो लोकानाप्नोति सकलं नृप ।। ६५.

एकदा जरी व्रताचे उल्लंघन झाले, तरी ते व्रत नष्ट होते आणि पाप नेहमीच चिकटते. पण, हे राजकुमार, जो सर्व नियम पूर्णपणे पाळतो, तो शुद्ध, कलंकरहित होतो आणि सर्व लोकांना प्राप्त करतो, हे राजा.

भद्राश्व उवाच । आश्चर्यं यदि ते किंचिद् विदितं दृष्टमेव वा । तन्मे कथय धर्मज्ञ मम कौतूहलंमहत् ।। ६६.

भद्राश्व म्हणाले: धर्मज्ञा, तुला काही अद्भुत गोष्ट माहिती असेल किंवा पाहिली असेल, तर ती मला सांग. माझ्या मनात मोठी उत्सुकता आहे.

अगस्त्य उवाच । आश्चर्यभूतो भगवानेष एव जनार्दनः । तस्याश्चर्याणि दृष्टानि बहूनि विविधानि वै ।। ६६.

अगस्त्य म्हणाले: हा भगवंत जनार्दनच खऱ्या अर्थाने अद्भुत आहे. त्याची अनेक प्रकारची अद्भुत कृत्ये पाहिली गेली आहेत.

श्वेतद्वीपं गतः पूर्वं नारदः किल पार्थिव । सोऽपश्यच्छङ्खचक्राब्जान् पुरुषांस्तिग्मतेजसः ।। ६६.

हे राजा, एकदा नारद श्वेतद्वीपावर गेला आणि तिथे त्याने शंख, चक्र आणि कमळ धारण केलेले, तेजस्वी पुरुष पाहिले.

अयं विष्णुरयं विष्णुरेष विष्णुः सनातनः । चिन्ताऽभूत्तस्यतान्दृष्ट्वा कोऽस्मिन्विष्णुरिति प्रभुः ।। ६६.

‘हा विष्णू आहे, हा विष्णू आहे, हा सनातन विष्णू आहे’ असे त्याच्या मनात आले; पण तरीही त्याला वाटले, ‘यांच्यात खरा प्रभू विष्णू कोण?’

एवं चिन्तयतस्तस्य चिन्ता कृष्णं प्रति प्रभो । आराधयामि च कथं शङ्खचक्रगदाधरम् ।। ६६.

अशा विचारात असताना त्याचे मन कृष्णाकडे वळले—‘शंख, चक्र, गदा धारण करणाऱ्या त्या प्रभूची मी कशी पूजा करू?’

येन वेद्मि परं तेषां देवो नारायणः प्रभुः । एवं संचिन्त्य दध्यौ स तं देवं परमेश्वरम् ।। ६६.

‘यांच्यात खरा परमेश्वर नारायण कोण हे मला कसे कळेल?’ असे विचार करत तो त्या परमेश्वराचे ध्यान करू लागला.

दिव्यं वर्षसहस्त्रं तु साग्रं ब्रह्मसुतस्तदा । ध्यायतस्तस्य देवोऽसौ परितोषं जगाम ह ।। ६६.

त्यावेळी ब्रह्मदेवाचा पुत्र नारद हजार दिव्य वर्षे ध्यान करत राहिला, आणि त्या ध्यानामुळे देव त्याच्यावर प्रसन्न झाला.

उवाच च प्रसन्नात्मा प्रत्यक्षत्वं गतः प्रभुः । वरं ब्रह्मसुत ब्रूहि किं ते दद्मि महामुने ।। ६६.

प्रभू प्रसन्न मनाने प्रत्यक्ष प्रकट झाला आणि म्हणाला: ‘ब्रह्मपुत्रा, वर माग, तुला काय हवे आहे, हे महर्षे?’

नारद उवाच । सहस्त्रमेकं वर्षाणां ध्यातस्त्वं भुवनेश्वर । त्वत्प्राप्तिर्येन तद् ब्रूहि यदि तुष्टोऽसि मेऽच्युत ।। ६६.

नारद म्हणाला: ‘हे भुवननाथ, मी हजारो वर्षे तुझे ध्यान केले. जर तू माझ्यावर प्रसन्न असशील, अच्युत, तर मला सांग, तुझी प्राप्ती कशी होते?’

देवदेव उवाच । पौरुषं सूक्तमास्थाय ये यजन्ति द्विजास्तु माम् । संहितामाद्यमास्थाय ते मां प्राप्स्यन्ति नारद ।। ६६.

देवांचा देव म्हणाला: ‘जे द्विजजन पुरुषसूक्ताचा अवलंब करून किंवा आद्य संहितेचा आधार घेऊन माझी पूजा करतात, ते मला नक्कीच प्राप्त करतात, हे नारद.’

अलाभे वेदशास्त्राणां पञ्चरात्रोदितेन ह । मार्गेण मां प्रपश्यन्ते ते मां प्राप्स्यन्ति मानवाः ।। ६६.

जर वेदशास्त्रे उपलब्ध नसतील, तर पंचरात्र मार्गाने लोक मला पाहू शकतात; त्या मार्गाने ते मला नक्कीच प्राप्त करतात.

ब्राह्मणक्षत्रियविशां पञ्चरात्रं विधीयते । शूद्रादीनां न तच्छ्रोत्रपदवीमुपयास्यति ।। ६६.

ब्राह्मण, क्षत्रिय आणि वैश्यांसाठी पंचरात्र सांगितले आहे; शूद्र आणि इतरांना ते ऐकता किंवा मिळवता येणार नाही.

एवं मयोक्तं विप्रेन्द्र पुराकल्पे पुरातनम् । पञ्चरात्रं सहस्त्राणां यदि कश्चिद् ग्रहीष्यति ।। ६६.

हे श्रेष्ठ ब्राह्मणा, पूर्वीच्या कल्पात मी असे सांगितले आहे की हजारो लोकांमध्ये कोणी पंचरात्र स्वीकारले—

कर्मक्षये च मां कश्चिद् यदि भक्तो भविष्यति । तस्य चेदं पञ्चरात्रं नित्यं हृदि वसिष्यति ।। ६६.

कर्म संपल्यावर कोणी माझा भक्त झाला, तर त्याच्या हृदयात हे पंचरात्र नेहमीच वास करेल.

इतरे राजसैर्भावैस्तामसैश्च समावृताः । भविष्यन्ति द्विजश्रेष्ठ मच्छासनपराङ्मुखाः ।। ६६.

इतर लोक राजस आणि तामस भावांनी वेढलेले असतील, हे श्रेष्ठ द्विजा, आणि माझ्या आज्ञेकडे पाठ फिरवतील.