वराहपुराणम्

एवं ते जल्पता पापमिदं देवेन दर्शितम् । इदानीमिममेव त्वमाराधय महामते ।। ६२.

तू बोलत असताना, हे पाप देवाने उघड केले आहे. आता, हेच त्याचे पूजन कर, हे महाबुद्धिमान.

अगस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा वसिष्ठस्तु इममेव व्रतं तदा । आदित्याराधनं दिव्यमारोग्याख्यं जगाद ह ।। ६२.

अगस्त्य म्हणाले: असे सांगून, वसिष्ठांनी त्याच वेळी हेच व्रत, म्हणजे आरोग्यासाठीचे दिव्य सूर्यपूजन, सांगितले.

सोऽपि राजाऽकरोच्चेमं व्रतं भक्तिसमन्वितः । सिद्धिं च परमां प्राप्तो विरोगश्चाभवत् क्षणात् ।। ६२.

राजानेही हे व्रत भक्तीने केले, आणि त्याला उत्तम यश मिळाले, तसेच तो क्षणात रोगमुक्त झाला.

अगस्त्य उवाच । अथापरं महाराज पुत्रप्राप्तिव्रतं शुभम् । कथयामि समासेन तन्मे निगदतः श्रृणु ।। ६३.

अगस्त्य म्हणाले: राजन, आता मी तुला पुत्रप्राप्तीसाठीचे शुभ व्रत थोडक्यात सांगतो, ते लक्ष देऊन ऐक.

मासे भाद्रपदे या तु कृष्णपक्षे नरेश्वर । अष्टम्यामुपवासेन पुत्रप्राप्तिव्रतं हि तत् ।। ६३.

राजा, भाद्रपद महिन्यात कृष्णपक्षातील अष्टमीला उपवास करून हेच पुत्रप्राप्तीचे व्रत आहे.

षष्ठ्यां चैव तु संकल्प्य सप्तम्यामर्चयेद् हरिम् । देवक्युत्सङ्गगं देवं मातृभिः परिवेष्टितम् ।। ६३.

षष्ठीला संकल्प करून, सप्तमीला देवकीच्या मांडीवर असलेल्या आणि मातांनी वेढलेल्या हरिचे पूजन करावे.

प्रभाते विमलेऽष्टम्यामर्चयेत् प्रयतो हरिम् । प्राग्विधानेन गोविन्दमर्चयित्वा विधानतः ।। ६३.

अष्टमीच्या शुद्ध सकाळी भक्तीने हरिचे पूजन करावे. पूर्वी सांगितलेल्या पद्धतीने गोविंदाचे विधिपूर्वक पूजन करावे.

ततो यवैः कृष्णतिलैः सघृतैर्होमयेद् दधि । ब्राह्मणान् भोजयेद् भक्त्या यथाशक्त्या सदक्षिणान् ।। ६३.

नंतर, जौ आणि काळे तीळ तुपात मिसळून, दह्याने होम करावा. मग, आपल्या सामर्थ्यानुसार, ब्राह्मणांना भक्तीने भोजन आणि दक्षिणा द्यावी.

ततः स्वयं तु भुञ्जीत प्रथमं बिल्वमुत्तमम् । पश्चाद् यथेष्टं भुञ्जीत स्नेहैः सर्वरसैर्युतम् ।। ६३.

त्यानंतर, प्रथम उत्तम बेलफळ स्वतः खावे आणि नंतर आपल्या इच्छेनुसार सर्व रसयुक्त व स्निग्ध पदार्थ खावे.

प्रतिमासमनेनैव विधिनोपोष्य मानवः । कृष्णाष्टमीमपुत्रोऽपि लभेत् पुत्रं न संशयः ।। ६३.

प्रत्येक महिन्यात असेच व्रत पाळल्यास, कृष्णाष्टमीला उपवास करणारा पुत्रहीन पुरुषही नक्कीच पुत्रप्राप्ती करतो, यात शंका नाही.

श्रूयते च पुरा राजा शूरसेनः प्रतापवान् । स ह्यपुत्रस्तपस्तेपे हिमवत्पर्वतोत्तमे ।। ६३.

पूर्वी, शूरसेन नावाचा पराक्रमी आणि पुत्रहीन राजा हिमालय पर्वतावर तपश्चर्या करत होता, असे ऐकायला मिळते.

तस्यैवं कुर्वतो देवो व्रतमेतज्जगाद ह । सोऽप्येतत् कृतवान् राजा पुत्रं चैवोपलब्धवान् ।। ६३.

तो असे करत असताना, देवाने त्याला हे व्रत सांगितले. राजानेही ते व्रत केले आणि त्याला पुत्रप्राप्ती झाली.

वसुदेवं महाभागमनेकक्रतुयाजिनम् । तं लब्ध्वा सोऽपि राजर्षिः परं निर्वाणमापत्वान् ।। ६३.

त्याला वसुदेव नावाचा, फार पुण्यवान आणि अनेक यज्ञ करणारा पुत्र मिळाला; आणि त्या राजर्षींना परम निर्वाणही मिळाले.

एवं कृष्णाष्टमी राजन् मया ते परिकीर्तिता । संवत्सरान्ते दातव्यं कृष्णयुग्मं द्विजातये ।। ६३.

राजन, मी तुला हे कृष्णाष्टमी व्रत सांगितले. वर्षअखेरीस, कृष्णवर्णी दोन गायी ब्राह्मणाला द्याव्यात.

एतत् पुत्रव्रतं नाम मया ते परिकीर्तितम् । एतत् कृत्वा नरः पापैः सर्वैरेव प्रमुच्यते ।। ६३.

हे पुत्रप्राप्तीचे व्रत मी तुला सांगितले. हे व्रत केल्याने मनुष्य सर्व पापांपासून मुक्त होतो.

अगस्त्य उवाच । अथापरं प्रवक्ष्यामि शौर्यव्रतमनुत्तमम् । येन भीरोरपि महच्छौर्यं भवति तत्क्षणात् ।। ६४.

अगस्त्य म्हणाले, आता मी तुला एक श्रेष्ठ शौर्यव्रत सांगतो, ज्यामुळे भित्रा माणसालाही लगेच मोठं धैर्य प्राप्त होतं.

मासि चाश्वयुजे शुद्धां नवमीं समुपोषयेत् । सप्तम्यां कृतसंकल्पः स्थित्वाऽष्टम्यां निरोदनः ।। ६४.

आश्वयुज महिन्यात शुद्ध नवमीला उपवास करावा. सप्तमीला संकल्प करून, अष्टमीला मन घट्ट ठेवावं आणि संयम पाळावा.

नवम्यां पारयेत् पिष्टं प्रथमं भक्तितो नृप । ब्राह्मणान् भोजयेद् भक्त्या देवीं चैव तु पूजयेत् । दुर्गां देवीं महाभागां महामायां महाप्रभाम् ।। ६४.

नवमीला राजाने प्रथम भक्तीने पिठाचं नैवेद्य अर्पण करावं. श्रद्धेने ब्राह्मणांना जेवू घालावं आणि देवी दुर्गेची, जी अत्यंत पुण्यवती, महाशक्ती आणि मायामयी आहे, भक्तीने पूजा करावी.

एवं संवत्सरं यावदुपोष्येति विधानतः । व्रतान्ते भोजयेद् धीमान् यथाशक्त्या कुमारिकाः ।। ६४.

असं एक वर्ष विधिपूर्वक व्रत पाळावं. व्रताच्या शेवटी, आपल्या सामर्थ्यानुसार, बुद्धिमान माणसाने कुमारिकांना जेवू घालावं.

हेमवस्त्रादिभिस्तास्तु भूषयित्वा तु शक्तितः । पश्चात् क्षमापयेत् तास्तु देवी मे प्रीयतामिति ।। ६४.

आपल्या शक्तीनुसार त्यांना सोनं, वस्त्रं आणि दागिन्यांनी सजवावं. नंतर, 'देवी माझ्यावर प्रसन्न होवो' असं म्हणून त्यांची क्षमा मागावी.

एवं कृते भ्रष्टराज्यो लभेद् राज्यं न संशयः । अविद्यो लभते विद्यां भीतः शौर्यं च विदन्ति ।। ६४.

असं केल्याने, ज्याचं राज्य गेलंय त्याला पुन्हा राज्य मिळतं, अज्ञानीला ज्ञान मिळतं आणि भित्र्याला धैर्य प्राप्त होतं, यात शंका नाही.

अगस्त्य उवाच । सार्वभौमव्रतं चान्यत् कथयामि समासतः । येन सम्यक्कृतेनाशु सार्वभौमो नृपो भवेत् ।। ६५.

अगस्त्य म्हणाले, आता मी तुला आणखी एक सार्वभौम व्रत थोडक्यात सांगतो, जे योग्य रीतीने केल्यास राजा लवकरच सर्वांचा अधिपती होतो.

कार्तिकस्य तु मासस्य दशमी शुक्लपक्षिका । तस्यां नक्ताशनो नित्यं दिक्षु शुद्धबलिं हरेत् ।। ६५.

कार्तिक महिन्यात शुक्ल पक्षातील दशमीला, रोज रात्रीच जेवावं आणि सर्व दिशांना शुद्ध नैवेद्य अर्पण करावा.

विचित्रैः कुसुमैर्भक्त्या पूजयित्वा द्विजोत्तमान् । दिशां तु प्रार्थनां कुर्यान् मन्त्रेणानेन सुव्रतः । सर्वा भवन्त्यः सिद्ध्यन्तु मम जन्मनि जन्मनि ।। ६५.

नानाविध फुलांनी आणि भक्तीने श्रेष्ठ ब्राह्मणांची पूजा करावी. मग या मंत्राने दिशांना प्रार्थना करावी — 'सर्व देवता माझ्या प्रत्येक जन्मात मला यश देवोत.'

एवमुक्त्वा बलिं तासु दत्त्वा शुद्धेन चेतसा । ततो रात्रौ तु भुञ्जीत दध्यन्नं तु सुसंस्कृतम् ।। ६५.

असं म्हणून, शुद्ध मनाने त्या दिशांना नैवेद्य अर्पण करावा. त्यानंतर, रात्री छान तयार केलेलं दहीभात जेवावं.

पूर्वं पश्चाद् यथेष्टं तु एवं संवत्सरं नृप । यः करोति नरो नित्यं तस्य दिग्विजयो भवेत् ।। ६५.

सुरुवातीला आणि शेवटी, इच्छेनुसार, असं एक वर्ष करावं. जो माणूस हे रोज करतो, त्याला सर्व दिशांवर विजय मिळतो.

एकादश्यां तु यत्नेन नरः कुर्याद् यथाविधि । मार्गशीर्षे शुक्लपक्षादारभ्याब्दं विचक्षणः । तद् व्रत धनदस्येष्टं कृतं वित्तं प्रयच्छति ।। ६५.

मार्गशीर्ष महिन्यात शुक्ल पक्षातील एकादशीपासून एक वर्ष, नियमाने आणि काळजीपूर्वक व्रत करावं. हे व्रत धनदेला प्रिय आहे आणि केल्याने धन मिळतं.

एकादश्यां निराहारो यो भुङ्क्ते द्वादशीदिने । शुक्ले वाऽप्यथवा कृष्णे तद् व्रतं वैष्णवं महत् ।। ६५.

जो माणूस एकादशीला उपवास करतो आणि द्वादशीला जेवतो, मग तो शुक्ल किंवा कृष्ण पक्ष असो, तो मोठं वैष्णव व्रत करतो.

एवं चीर्ण सुघोराणि हन्ति पापानि रपार्थिव । त्रयोदश्यां तु नक्तेन धर्मव्रतमथोच्यते ।। ६५.

असं कठोर व्रत केल्याने सर्व पापं नष्ट होतात, राजन. त्रयोदशीला रात्री जेवून धर्मव्रत केलं जातं.