वराहपुराणम्

अनेन कृतमात्रेण सर्वविघ्नैर्विमुच्यते । विनायकस्य कृपया कृतकृत्यो नरो भवेत् ।। ५९.

हे व्रत जरी एकदाच केले, तरी सर्व विघ्नांपासून मुक्ती मिळते; विनायकाच्या कृपेने माणसाचे सर्व कार्य सिद्ध होते.

अगस्त्य उवाच । शान्तिव्रतं प्रवक्ष्यामि तव राजन् श्रृणुष्व तत् । येन चीर्णेन शान्तिः स्यात् सर्वदा गृहमेधिनाम् ।। ६०.

अगस्त्य म्हणाले: राजा, मी तुला शांतीव्रत सांगतो, ते नीट ऐक. हे व्रत पाळल्याने गृहस्थांना नेहमीच शांती मिळते.

पञ्चम्यां शुक्लपक्षस्य कार्त्तिके मासि सुव्रत । आरभेद् वर्षमेकं तु भुञ्जीयादम्लवर्जितम् ।। ६०.

सुव्रता, कार्तिक महिन्यात शुक्ल पक्षातील पंचमीला हे व्रत सुरू करावे आणि एक वर्षभर आंबट पदार्थ टाळून जेवावे.

नक्तं देवं तु संपूज्य हरिं शेषोपरि स्थितम् । अनन्तायेति पादौ तु वासुकायेति वै कटिम् ।। ६०.

रात्री, शेषावर विराजमान असलेल्या हरिची पूजा करावी. त्याचे पाय अनंत म्हणून, कटी वासुकी म्हणून पूजावेत.

तक्षकायेति जठरमुरः कर्कोटकाय च । पद्माय कण्ठं संपूज्य महापद्माय दोर्युगम् ।। ६०.

जठर तक्षक म्हणून, उर कर्कोटक म्हणून, गळा पद्म म्हणून आणि दोन्ही हात महापद्म म्हणून पूजावेत.

शङ्खपालाय वक्त्रं तु कुटिलायेति वै शिरः । एवं विष्णुगतं पूज्य पृथक्त्वेन च पूजयेत् ।। ६०.

मुख शंखपाल म्हणून, डोके कुटिल म्हणून पूजावे. विष्णूच्या या रूपांची पूजा करून, त्यांची वेगळीही पूजा करावी.

क्षीरेण स्नपनं कुर्यात् तानुद्दिश्य हरेः पुनः । तदग्रे होमयेत् क्षीरं तिलैः सह विचक्षणः ।। ६०.

या सर्व रूपांना दूधाने अभिषेक करावा, पुन्हा हरिचा अभिषेक करावा. त्यानंतर, दूध आणि तिळांचा होम करावा.

एवं संवत्सरस्यान्ते कुर्याद् ब्राह्मणभोजनम् । नागं तु काञ्चनं कुर्याद् ब्राह्मणाय निवेदयेत् ।। ६०.

वर्षाच्या शेवटी ब्राह्मणांना जेवण द्यावे. सोनेरी नाग बनवून ब्राह्मणाला द्यावा.

एवं यः कुरुते भक्त्या व्रतमेतन्नराधिपः । तस्य शान्तिर्भवेन्नित्यं नागानां न भयं तथा ।। ६०.

राजा, जो भक्तीने हे व्रत करतो, त्याला नेहमी शांती मिळते आणि नागांचा कोणताही धोका राहत नाही.

अगस्त्य उवाच । कामव्रतं महाराज श्रृणु मे गदतोऽधुना । येन कामाः समृद्ध्यन्ते मनसा चिन्तिता अपि ।। ६१.

अगस्त्य म्हणाले: महाराज, आता मी तुला कामव्रत सांगतो, ज्यामुळे मनातल्या सर्व इच्छा पूर्ण होतात.

षष्ठ्यां फलाशनो यस्तु वर्षमेकं व्रतं चरेत् । पौषमाससिते पक्षे चतुर्थ्यां कृतभोजनः ।। ६१.

जो मनुष्य षष्ठीला फक्त फळाहार करून एक वर्ष व्रत करतो आणि पौष महिन्यात कृष्ण पक्षातील चतुर्थीला जेवण करतो—

षष्ठ्यां तु पारयेद् धीमान् प्रथमं तु फलं नृप । ततो भुञ्जीत यत्नेन वाग्यतः शुद्धमोदनम् ।। ६१.

सहाव्या दिवशी, बुद्धिमान माणसाने प्रथम फळ अर्पण करावे, राजन. त्यानंतर, जिभेवर ताबा ठेवून, काळजीपूर्वक शुद्ध भात खावा.

ब्राह्मणैः सह राजेन्द्र अथवा केवलैः फलैः । तमेकं दिवसं स्थित्वा सप्तम्यां पारयेन्नृप ।। ६१.

राजेंद्र, त्या दिवशी ब्राह्मणांसोबत किंवा फक्त फळांवर राहून, सातव्या दिवशी उपवास पूर्ण करावा.

अग्निकार्यं तु कुर्वीत गुहरूपेण केशवम् । पूजयित्वाभिधानेन वर्षमेकं व्रतं चरेत् ।। ६१.

गुहा रूपातील केशवाची पूजा करून, अग्निकर्म करावे आणि त्याचे नाव घेऊन, एक वर्ष हे व्रत पाळावे.

षड्वक्त्र कार्त्तिक गुह सेनानी कृत्तिकासुत । कुमार स्कन्द इत्येवं पूज्यो विष्णुः स्वनामभिः ।। ६१.

षडानन, कार्तिकेय, गुहा, सेनापती, कृतिकांचा पुत्र, कुमार, स्कंद – या नावांनी विष्णूची पूजा करावी.

समाप्तौ तु व्रतस्यास्य कुर्याद् ब्राह्मणभोजनम् । षण्मुखं सर्वसौवर्णं ब्राह्मणाय निवेदयेत् ।। ६१.

या व्रताची पूर्णता झाल्यावर, ब्राह्मणांना जेवण द्यावे आणि एका ब्राह्मणाला सुवर्णाचे षण्मुखाचे रूप अर्पण करावे.

सर्वे कामाः समृद्ध्यन्तां मम देव कुमारक । त्वत्प्रसादादिमं भक्त्या गृह्यतां विप्र माचिरम् ।। ६१.

देवा कुमारका, तुझ्या कृपेने माझ्या सर्व इच्छा पूर्ण होवोत. हे भक्तीने घेतलेले लवकर ब्राह्मणाने स्वीकारावे.

अनेन दत्त्वा मन्त्रेण ब्राह्मणाय सयुग्मकम् । ततः कामाः समृद्ध्यन्ते सर्वे वै इह जन्मनि ।। ६१.

हा मंत्र म्हणून, जोडगोळीसह ब्राह्मणाला दिल्यावर, या जन्मात सर्व इच्छा पूर्ण होतात.

अपुत्रो लभते पुत्रमधनो लभते धनम् । भ्रष्टराज्यो लभेद् राज्यं नात्र कार्या विचारणा ।। ६१.

ज्याला मूल नाही त्याला मूल मिळते, गरीबाला धन मिळते, राज्य गमावलेल्याला पुन्हा राज्य मिळते – यात शंका नाही.

एतद् व्रतं पुरा चीर्णं नलेन नृपसत्तम । ऋतुपर्णस्य विषये वसता व्रतचर्यया ।। ६१.

हे व्रत पूर्वी नल राजाने, ऋतुपर्णाच्या राज्यात राहून, व्रताचरण करत पाळले होते.

तथा राज्यच्युतैरन्यैर्बहुभिर्नृपसत्तमैः । पौराणिकं व्रतं चैव सिद्ध्यर्थं नृपसत्तम ।। ६१.

असेच, अनेक इतर राजांनी, जे राज्यच्युत झाले होते, यशासाठी हे प्राचीन व्रत पाळले होते, राजन.

अगस्त्य उवाच । अथापरं महाराज व्रतमारोग्यसंज्ञितम् । कथयामि परं पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम् ।। ६२.

अगस्त्य म्हणाले – राजन, आता मी आरोग्य नावाचे दुसरे व्रत सांगतो, जे फार पुण्यदायक आणि सर्व पापांचा नाश करणारे आहे.

तस्यैव माघमासस्य सप्तम्यां समुपोषितः । पूजयेद् भास्करं देवं विष्णुरूपं सनातनम् ।। ६२.

त्याच माघ महिन्यात, सप्तमीला उपवास करून, भास्कर या सनातन विष्णुरूप देवतेची पूजा करावी.

आदित्य भास्कर रवे भानो सूर्य दिवाकर । प्रभाकरेति संपूज्य एवं संपूज्यते रविः ।। ६२.

आदित्य, भास्कर, रवि, भानू, सूर्य, दिवाकर, प्रभाकर – या नावांनी पूजा केल्यावर सूर्याची योग्य प्रकारे पूजा होते.

षष्ठ्यां चैव कृताहारः सप्तम्यां भानुमर्चयेत् । अष्टम्यां चैव भुञ्जीत एष एव विधिक्रमः ।। ६२.

सहाव्या दिवशी जेवण करून, सप्तमीला भानूची पूजा करावी आणि अष्टमीला जेवावे – हाच योग्य क्रम आहे.

अनेन वत्सरं पूर्णं विधिना योऽर्चयेद् रविम् । तस्यारोग्यं धनं धान्यमिह जन्ममि जायते । परत्र च शुभं स्थानं यद् गत्वा न निवर्तते ।। ६२.

जो कोणी हा नियम पाळून एक वर्ष सूर्याची पूजा करतो, त्याला या जन्मात आरोग्य, धन, धान्य मिळते आणि पुढील जन्मी उत्तम स्थान मिळते, जिथून परत येणे नाही.

सार्वभौमः पुरा राजा अनरण्यो महाबलः । तेनायमर्चितो देवो व्रतेनानेन पार्थिव । तस्य तुष्टो वरं देवः प्रादादारोग्यमुत्तमम् ।। ६२.

पूर्वी सार्वभौम अनरण्य नावाच्या बलाढ्य राजाने हेच व्रत करून या देवाची पूजा केली होती, आणि देवाने प्रसन्न होऊन त्याला उत्तम आरोग्य दिले.

भद्राश्व उवाच । किमसौ रोगवान् राजा येनारोग्यमवाप्तवान् । सार्वभौमस्य च कथं ब्रह्मन् रोगस्य संभवः ।। ६२.

भद्राश्व म्हणाला – त्या राजाला काही आजार होता का, म्हणून त्याला आरोग्य मिळाले? आणि सार्वभौम राजाला आजार कसा झाला, ब्राह्मण?

अगस्त्य उवाच । स राजा सार्वभौमोऽभूद् यशस्वी च सुरूपवान् । स कदाचिन्नृपश्रेष्ठो नृपश्रेष्ठ महाबलः ।।६२.

अगस्त्य म्हणाले – तो राजा सार्वभौम, कीर्तीमान आणि सुंदर होता. एकदा तो बलाढ्य राजाधिराज...