वराहपुराणम्

तृतीयं तिलतैलस्य चतुर्थं गुडसंयुतम् । पञ्चमं लवणैः पूर्णं षष्ठं गोक्षीरसंयुतम् ।। ५८.

तिसरे तीळाच्या तेलाने, चौथे गुळाने, पाचवे मिठाने, आणि सहावे गायीच्या दूधाने भरलेले असावे.

एतानि दत्त्वा पात्राणि सप्तजन्मान्तरं भवेत् । सुभगो दर्शनीयश्च नारी वा पुरुषोऽपि वा ।। ५८.

ही पात्रे दिल्यावर, सात जन्मांपर्यंत स्त्री असो वा पुरुष, तो सौभाग्यशाली आणि आकर्षक होतो.

अगस्त्य उवाच । अथाविघ्नकरं राजन् कथयामि श्रृणुष्व मे । येन सम्यक् कृतेनापि न विघ्नमुपजायते ।। ५९.

अगस्त्य म्हणाले: राजन, आता मी तुला विघ्न दूर करणारा उपाय सांगतो. नीट ऐक, ज्यामुळे योग्य रीतीने केले तरीही कोणतेही विघ्न येत नाही.

चतुर्थ्यां फाल्गुने मासि ग्रहीतव्यं व्रतं त्विदम् । नक्ताहारेण राजेन्द्र तिलान्नं पारणं स्मृतम् । तदेवाग्नौ तु होतव्यं ब्राह्मणाय च तद् भवेत् ।। ५९.

राजा, फाल्गुन महिन्यातील चतुर्थीला हे व्रत घ्यावे. त्या दिवशी फक्त रात्रीच जेवावे, आणि तिळाच्या भाताचा नैवेद्य करून उपवास सोडावा. तोच नैवेद्य अग्नीमध्ये होम करावा आणि ब्राह्मणालाही द्यावा.

चातुर्मास्यं व्रतं चैतत् कृत्वा वै पञ्च मे तथा । सौवर्णं गजवक्त्रं तु कृत्वा विप्राय दापयेत् ।। ५९.

हे चातुर्मास्य व्रत पाच वेळा माझ्यासाठी पूर्ण केल्यावर, सोन्याचा गजमुख बनवून तो ब्राह्मणाला द्यावा.

पायसैः पञ्चभिः पात्रैरुपेतं तु तिलैस्तथा । एवं कृत्वा व्रतं चैतत् सर्वविघ्नैर्विमुच्यते ।। ५९.

पाच पेल्यांमध्ये पायस आणि तिळ घालून हे व्रत केले, तर सर्व विघ्नांपासून मुक्ती मिळते.

हयमेधस्य विघ्ने तु संजाते सगरः पुरा । एतदेव चरित्वा तु हयमेधं समाप्तवान् ।। ५९.

पूर्वी, सगर राजाने अश्वमेध यज्ञात विघ्न आले तेव्हा, ह्याच व्रताचे पालन करून त्याने यज्ञ पूर्ण केला.

तथा रुद्रेण देवेन त्रिपुरं निघ्नता पुरा । एतदेव कृतं तस्मात् त्रिपुरं तेन पातितम् । मया समुद्रं पिबता एतदेव कृतं व्रतम् ।। ५९.

पूर्वी भगवान रुद्राने त्रिपुराचा नाश करताना हेच व्रत केले, म्हणून त्रिपुराचा संहार झाला. मीही समुद्र प्यायलो, तेव्हा हेच व्रत केले होते.

अन्यैरपि महीपालैरेतदेव कृतं पुरा । तपोऽर्थिभिर्ज्ञानकृतैर्निर्विघ्नार्थे परंतप ।। ५९.

राजा, पूर्वी इतर राजांनी, तप आणि ज्ञानाची इच्छा असणाऱ्यांनीही, विघ्न दूर करण्यासाठी हेच व्रत केले आहे.

शूराय धीराय गजाननाय लम्बोदरायैकदंष्ट्राय चैव । एवं पूज्यस्तद्दिने तत् पुनश्च होमं कुर्याद् विघ्नविनाशहेतोः ।। ५९.

त्या दिवशी शूर, धीर, गजानन, लांब पोटाचा आणि एकदंत असलेल्या देवतेची भक्तीभावाने पूजा करावी आणि विघ्ननाशासाठी पुन्हा होम करावा.

अनेन कृतमात्रेण सर्वविघ्नैर्विमुच्यते । विनायकस्य कृपया कृतकृत्यो नरो भवेत् ।। ५९.

हे व्रत जरी एकदाच केले, तरी सर्व विघ्नांपासून मुक्ती मिळते; विनायकाच्या कृपेने माणसाचे सर्व कार्य सिद्ध होते.

अगस्त्य उवाच । शान्तिव्रतं प्रवक्ष्यामि तव राजन् श्रृणुष्व तत् । येन चीर्णेन शान्तिः स्यात् सर्वदा गृहमेधिनाम् ।। ६०.

अगस्त्य म्हणाले: राजा, मी तुला शांतीव्रत सांगतो, ते नीट ऐक. हे व्रत पाळल्याने गृहस्थांना नेहमीच शांती मिळते.

पञ्चम्यां शुक्लपक्षस्य कार्त्तिके मासि सुव्रत । आरभेद् वर्षमेकं तु भुञ्जीयादम्लवर्जितम् ।। ६०.

सुव्रता, कार्तिक महिन्यात शुक्ल पक्षातील पंचमीला हे व्रत सुरू करावे आणि एक वर्षभर आंबट पदार्थ टाळून जेवावे.

नक्तं देवं तु संपूज्य हरिं शेषोपरि स्थितम् । अनन्तायेति पादौ तु वासुकायेति वै कटिम् ।। ६०.

रात्री, शेषावर विराजमान असलेल्या हरिची पूजा करावी. त्याचे पाय अनंत म्हणून, कटी वासुकी म्हणून पूजावेत.

तक्षकायेति जठरमुरः कर्कोटकाय च । पद्माय कण्ठं संपूज्य महापद्माय दोर्युगम् ।। ६०.

जठर तक्षक म्हणून, उर कर्कोटक म्हणून, गळा पद्म म्हणून आणि दोन्ही हात महापद्म म्हणून पूजावेत.

शङ्खपालाय वक्त्रं तु कुटिलायेति वै शिरः । एवं विष्णुगतं पूज्य पृथक्त्वेन च पूजयेत् ।। ६०.

मुख शंखपाल म्हणून, डोके कुटिल म्हणून पूजावे. विष्णूच्या या रूपांची पूजा करून, त्यांची वेगळीही पूजा करावी.

क्षीरेण स्नपनं कुर्यात् तानुद्दिश्य हरेः पुनः । तदग्रे होमयेत् क्षीरं तिलैः सह विचक्षणः ।। ६०.

या सर्व रूपांना दूधाने अभिषेक करावा, पुन्हा हरिचा अभिषेक करावा. त्यानंतर, दूध आणि तिळांचा होम करावा.

एवं संवत्सरस्यान्ते कुर्याद् ब्राह्मणभोजनम् । नागं तु काञ्चनं कुर्याद् ब्राह्मणाय निवेदयेत् ।। ६०.

वर्षाच्या शेवटी ब्राह्मणांना जेवण द्यावे. सोनेरी नाग बनवून ब्राह्मणाला द्यावा.

एवं यः कुरुते भक्त्या व्रतमेतन्नराधिपः । तस्य शान्तिर्भवेन्नित्यं नागानां न भयं तथा ।। ६०.

राजा, जो भक्तीने हे व्रत करतो, त्याला नेहमी शांती मिळते आणि नागांचा कोणताही धोका राहत नाही.

अगस्त्य उवाच । कामव्रतं महाराज श्रृणु मे गदतोऽधुना । येन कामाः समृद्ध्यन्ते मनसा चिन्तिता अपि ।। ६१.

अगस्त्य म्हणाले: महाराज, आता मी तुला कामव्रत सांगतो, ज्यामुळे मनातल्या सर्व इच्छा पूर्ण होतात.

षष्ठ्यां फलाशनो यस्तु वर्षमेकं व्रतं चरेत् । पौषमाससिते पक्षे चतुर्थ्यां कृतभोजनः ।। ६१.

जो मनुष्य षष्ठीला फक्त फळाहार करून एक वर्ष व्रत करतो आणि पौष महिन्यात कृष्ण पक्षातील चतुर्थीला जेवण करतो—

षष्ठ्यां तु पारयेद् धीमान् प्रथमं तु फलं नृप । ततो भुञ्जीत यत्नेन वाग्यतः शुद्धमोदनम् ।। ६१.

सहाव्या दिवशी, बुद्धिमान माणसाने प्रथम फळ अर्पण करावे, राजन. त्यानंतर, जिभेवर ताबा ठेवून, काळजीपूर्वक शुद्ध भात खावा.

ब्राह्मणैः सह राजेन्द्र अथवा केवलैः फलैः । तमेकं दिवसं स्थित्वा सप्तम्यां पारयेन्नृप ।। ६१.

राजेंद्र, त्या दिवशी ब्राह्मणांसोबत किंवा फक्त फळांवर राहून, सातव्या दिवशी उपवास पूर्ण करावा.

अग्निकार्यं तु कुर्वीत गुहरूपेण केशवम् । पूजयित्वाभिधानेन वर्षमेकं व्रतं चरेत् ।। ६१.

गुहा रूपातील केशवाची पूजा करून, अग्निकर्म करावे आणि त्याचे नाव घेऊन, एक वर्ष हे व्रत पाळावे.

षड्वक्त्र कार्त्तिक गुह सेनानी कृत्तिकासुत । कुमार स्कन्द इत्येवं पूज्यो विष्णुः स्वनामभिः ।। ६१.

षडानन, कार्तिकेय, गुहा, सेनापती, कृतिकांचा पुत्र, कुमार, स्कंद – या नावांनी विष्णूची पूजा करावी.

समाप्तौ तु व्रतस्यास्य कुर्याद् ब्राह्मणभोजनम् । षण्मुखं सर्वसौवर्णं ब्राह्मणाय निवेदयेत् ।। ६१.

या व्रताची पूर्णता झाल्यावर, ब्राह्मणांना जेवण द्यावे आणि एका ब्राह्मणाला सुवर्णाचे षण्मुखाचे रूप अर्पण करावे.

सर्वे कामाः समृद्ध्यन्तां मम देव कुमारक । त्वत्प्रसादादिमं भक्त्या गृह्यतां विप्र माचिरम् ।। ६१.

देवा कुमारका, तुझ्या कृपेने माझ्या सर्व इच्छा पूर्ण होवोत. हे भक्तीने घेतलेले लवकर ब्राह्मणाने स्वीकारावे.

अनेन दत्त्वा मन्त्रेण ब्राह्मणाय सयुग्मकम् । ततः कामाः समृद्ध्यन्ते सर्वे वै इह जन्मनि ।। ६१.

हा मंत्र म्हणून, जोडगोळीसह ब्राह्मणाला दिल्यावर, या जन्मात सर्व इच्छा पूर्ण होतात.

अपुत्रो लभते पुत्रमधनो लभते धनम् । भ्रष्टराज्यो लभेद् राज्यं नात्र कार्या विचारणा ।। ६१.

ज्याला मूल नाही त्याला मूल मिळते, गरीबाला धन मिळते, राज्य गमावलेल्याला पुन्हा राज्य मिळते – यात शंका नाही.