वराहपुराणम्

समाप्ते तु व्रते वह्निं काञ्चनं कारयेद् बुधः । रक्तवस्त्रयुगच्छन्नं रक्तपुष्पानुलेपनम् ।। ५६.

व्रत पूर्ण झाल्यावर, बुद्धिमान व्यक्तीने सोन्याचा अग्नी तयार करावा, त्यावर लाल वस्त्रांची जोडी घालावी आणि लाल फुलांनी सजवावं.

कुङ्कुमेन तथा लिप्य ब्राह्मणं देवदेव च । सर्वावयवसंपूर्णं ब्राह्मणं प्रियदर्शनम् ।। ५६.

त्यावर आणि ब्राह्मणावर तसेच देवदेवतेवर कुंकवाने लेप करावा, आणि सुंदर, सर्वांगपूर्ण ब्राह्मण निवडावा.

पूजयित्वा विधानेन रक्तवस्त्रयुगेन च । पश्चात् तं दापयेत् तस्य मन्त्रेणानेन बुद्धिमान् ।। ५६.

नियमाप्रमाणे आणि लाल वस्त्रांच्या जोडीने त्यांची पूजा करून, नंतर हा अग्नी त्याला या मंत्राने द्यावा.

धन्योऽस्मि धन्यकर्माऽस्मि धन्यचेष्टोऽस्मि धन्यवान् । धन्येनानेन चीर्णेन व्रतेन स्यां सदा सुखी ।। ५६.

मी भाग्यवान आहे, माझे कृत्य भाग्यशाली आहे, माझे वर्तन भाग्यशाली आहे, मी भाग्यवान आहे; या व्रतामुळे मी नेहमी सुखी राहो.

एवमुच्चार्य तं विप्रे न्यस्य कोशं महात्मनः । सद्यो धन्यत्वमाप्नोति योऽपि स्याद् भाग्यवर्जितः ।। ५६.

असं म्हणून, त्या ब्राह्मणासमोर धन ठेवून, जो कोणी हे करतो तो लगेचच भाग्यवान होतो, जरी आधी त्याचं नशीब वाईट असलं तरीही.

इह जन्मनि सौभाग्यं धनं धान्यं च पुष्कलम् । अनेन कृतमात्रेण जायते नात्र संशयः ।। ५६.

या जन्मात, हे व्रत केल्यावर भरपूर सौभाग्य, धन आणि धान्य मिळतं, यात काहीच शंका नाही.

प्राग्जन्मजनितं पापमग्निर्दहति तस्य ह । दग्धे पापे विमुक्तात्मा इह जन्मन्यसौ भवेत् ।। ५६.

पूर्वजन्मीचं पाप अग्नी जाळून टाकतो; पाप जळल्यावर आत्मा मुक्त होतो आणि या जन्मातच तो तसा राहतो.

योऽपीदं श्रृणुयान्नित्यं यश्च भक्त्या पठेद् द्विजः । उभौ ताविह लोके तु धन्यौ सद्यो भविष्यतः ।। ५६.

जो कोणी हे रोज ऐकेल, आणि जो ब्राह्मण भक्तीने हे पठण करील, त्या दोघांनाही या जगात लगेचच मोठं भाग्य लाभेल.

श्रूयते च व्रतं चैतच्चीर्णमासीन्महात्मना । धनदेन पुरा कल्पे शूद्रयोनौ स्थितेन तु ।। ५६.

हे व्रत पूर्वी धनदाने, म्हणजे कुबेराने, एका जुन्या युगात शूद्र जन्मात असताना केले होते, असं ऐकायला मिळतं.

अगस्त्य उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि कान्तिव्रतमनुत्तमम् । यत्कृत्वा तु पुरा सोमः कान्तिमानभवत् पुनः ।। ५७.

अगस्त्य म्हणाले: आता मी तुला उत्तम कांतीव्रत सांगतो, जे केल्यावर सोमाने पुन्हा आपली तेजस्विता मिळवली होती.

यक्ष्मणा दक्षशापेन पुराक्रान्तो निशाकरः । एतच्चीर्त्वा व्रतं सद्यः कान्तिमानभवत् किल ।। ५७.

पूर्वी दक्षाच्या शापामुळे चंद्राला क्षयरोग झाला होता; हे व्रत केल्यावर त्याने लगेचच आपली कांती परत मिळवली.

द्वितीयायां तु राजेन्द्र कार्त्तिकस्य सिते दिने । नक्तं कुर्वीत यत्नेन अर्चयन् बलकेशवम् ।। ५७.

राजा, कार्तिक महिन्यातल्या शुद्ध द्वितीयेला, मन लावून उपवास करावा आणि बलकेशवाची भक्तीपूर्वक पूजा करावी.

बलदेवाय पादौ तु केशवाय शिरोऽर्चयेत् । एवमभ्यर्च्य मेधावी वैष्णवं रूपमुत्तमम् ।। ५७.

बलदेवाच्या पायांची आणि केशवाच्या डोक्याची पूजा करावी; अशा प्रकारे बुद्धिमान माणसाने श्रेष्ठ वैष्णव रूपाची भक्ती करावी.

परस्वरूपं सोमाख्यं द्विकलं तद्दिने हि यत् । तस्यार्घं दापयेद् धीमान् मन्त्रेण परमेष्ठिनः ।। ५७.

त्या दिवशी, सोम नावाच्या द्वैतरूपाला, म्हणजे परमेश्वराला, मंत्राने अर्घ्य अर्पण करावा.

नमोऽस्त्वमृतरूपाय सर्वौषधिनृपाय च । यज्ञलोकाधिपतये सोमाय परमात्मने ।। ५७.

"अमृतरूप असलेल्या, सर्व औषधींचे अधिपती, यज्ञलोकाचे स्वामी, परमात्मा सोम, तुला माझा नमस्कार."

अनेनैव च मार्गेण दत्त्वार्घ्यं परमेष्ठिनः । रात्रौ सविप्रो भुञ्जीत यवान्नं सघृतं नरः ।। ५७.

अशाच प्रकारे परमेश्वराला अर्घ्य दिल्यावर, रात्री ब्राह्मणासोबत ज्वारीचं किंवा बार्लीचं तुपातलं अन्न खावं.

फाल्गुनादिचतुष्के तु पायसं भोजयेच्छुचिः । शालिहोमं तु कुर्वीत कार्त्तिके तु यवैस्तथा ।। ५७.

फाल्गुनपासून पुढील चार महिन्यांत शुद्ध मनाने पायस द्यावं, आणि कार्तिकात तसंच ज्वारीचं किंवा बार्लीचं शुद्ध अन्न द्यावं.

आषाढादिचतुष्के तु तिलहोमं तु कारयेत् । तद्वत् तिलान्नं भुञ्जीत एष एव विधिक्रमः ।। ५७.

आषाढपासून पुढील चार महिन्यांत तिळाचं हवन करावं, आणि तसंच तिळाचं अन्न खावं — हीच योग्य पद्धत आहे.

ततः संवत्सरे पूर्णे शशिनं कृतराजतम् । सितवस्त्रयुगच्छन्नं सितपुष्पानुलेपनम् । एवमेव द्विजं पूज्य ततस्तं प्रतिपादयेत् ।। ५७.

वर्ष पूर्ण झाल्यावर, चांदीचा चंद्र, पांढऱ्या वस्त्रांनी झाकलेला आणि पांढऱ्या फुलांनी सुगंधित केलेला, ब्राह्मणाला भक्तीने द्यावा.

कान्तिमानपि लोकेऽस्मिन् सर्वज्ञः प्रियदर्शनः । त्वत्प्रसादात् सोमरूपिन् नारायण नमोऽस्तु ते ।। ५७.

तो माणूस या जगात तेजस्वी, सर्वज्ञ आणि सर्वांना प्रिय दिसणारा होतो. हे सोमरूप नारायण, तुझ्या कृपेने मला नमस्कार असो.

अनेन किल मन्त्रेण दत्त्वा विप्राय वाग्यतः । दत्तमात्रे ततस्तस्मिन् कान्तिमान् जायते नरः ।। ५७.

या मंत्राने, संयम ठेवून, ब्राह्मणाला हे दिल्यावर, ते दिल्याबरोबरच माणूस तेजस्वी होतो.

आत्रेयेणापि सोमेन कृतमेतत् पुरा नृप । तस्य व्रतान्ते संतुष्टः स्वयमेव जनार्दनः । यक्ष्माणमपनीयाशु अमृताख्यां कलां ददौ ।। ५७.

हे व्रत पूर्वी अत्रीपुत्र सोमानेही केलं होतं, राजा. त्या व्रताच्या शेवटी जनार्दन स्वतः प्रसन्न होऊन त्याचा क्षयरोग दूर केला आणि त्याला अमृत नावाची कला दिली.

तां कलां सोमराजाऽसौ तपसा लब्धवानिति । सोमत्वं चागमत् सोऽस्य ओषधीनां पतिर्बभौ ।। ५७.

सोमराजाने ती कला तपश्चर्येने मिळवली; त्यामुळे तो सोम झाला आणि औषधींचा स्वामी बनला.

द्वितीयामश्विनौ सोमभुजौ कीर्त्येते तद्दिने नृप । तौ शेषविष्णू विख्यातौ मुख्यपक्षौ न संशयः ।। ५७.

द्वितीयेला अश्विनी कुमार, जे सोमपान करतात, त्यांची त्या दिवशी कीर्ती केली जाते, राजा. ते दोघे शेष आणि विष्णू म्हणून प्रसिद्ध आहेत, यात शंका नाही.

न विष्णोर्व्यतिरिक्तं स्याद् दैवतं नृपसत्तम । नामभेदेन सर्वत्र संस्थितः परमेश्वरः ।। ५७.

राजश्रेष्ठ, विष्णूशिवाय दुसरं कोणतंही दैवत नाही; परमेश्वर सर्वत्र वेगवेगळ्या नावांनी वास करतो.

अगस्त्य उवाच । अतः परं महाराज सौभाग्यकरणं व्रतम् । श्रृणु येनाशु सौभाग्यं स्त्रीपुंसामुपजायते ।। ५८.

अगस्त्य म्हणाले: राजन, आता मी तुला असे व्रत सांगतो, जे स्त्री-पुरुषांना लवकरच सौभाग्य देणारे आहे. नीट ऐक.

फाल्गुनस्य तु मासस्य तृतीया शुक्लपक्षतः । उपासितव्या नक्तेन शुचिना सत्यवादिना ।। ५८.

फाल्गुन महिन्यातील शुक्ल पक्षातील तृतीयेला, शुद्ध मनाने, सत्य बोलत उपवास करत हे व्रत करावे.

सश्रीकं च हरिं पूज्य रुद्रं वा चोमया सह । या श्रीः सा गिरिजा प्रोक्ता यो हरिः स त्रिलोचनः ।। ५८.

लक्ष्मीसमवेत हरिची किंवा उमा सोबत रुद्राची पूजा करावी. जी लक्ष्मी तीच गिरिजा आहे आणि जो हरि तोच त्रिनेत्र आहे.

एवं सर्वेषु शास्त्रेषु पुराणेषु च पठ्यते । एतस्मादन्यथा यस्तु ब्रूते शास्त्रं पृथक्तया ।। ५८.

सर्व शास्त्रांत आणि पुराणांत असेच सांगितले आहे. कोणी वेगळ्या प्रकारे, वेगळे करून शास्त्र सांगितले, तर ते चुकीचे आहे.