सर्व प्राणी आपल्या कर्मानुसार आपापल्या योग्य स्थानी जन्म घेतात. परंतु हा जन्माचा काळ फारच अल्प असतो—कधी एक महिना, कधी एक वर्ष. हे पृथ्वीमाते, तुझे सर्व काही ठाऊक आहे, आणि तू संन्यासाच्या संपूर्ण शास्त्राची जाण असलेली आहेस. जो मनुष्य दररोज सकाळी लवकर उठून हे ऐकतो, त्याला हे परम आणि महान रहस्य सांगितले गेले आहे. हे भाग्यवती, तुला सांगितलेले हे अत्युच्च गूढ आहे. श्रीवराह पुराणातील ‘गुप्त विधीचे माहात्म्य’ या एकशे बेचाळीसाव्या अध्यायात हे वर्णन आले आहे. आता मी पुन्हा एकदा मंदार पर्वताचे माहात्म्य सांगतो, हे सुंदर अंग असणाऱ्या पृथ्वीमाते, तू लक्षपूर्वक ऐक. दक्षिण दिशेला, जाह्नवीच्या काठी, विंध्य पर्वताच्या उतारावर, त्रेता युगात, राम नावाचा तेजस्वी पुरुष होता. त्याने नारायणाच्या मुखातून धर्माचे ज्ञान ऐकले होते आणि धर्माची इच्छा धरली होती. पृथ्वीमातेने विचारले, “मंदार पर्वताचे तुम्ही वर्णन केले आहे, तो दिव्य धर्म आणि अर्थाने युक्त आहे. मंदार येथे लोक कोणती कर्मे करतात आणि त्याचे फळ काय? मंदारचे गूढ काय आहे आणि तेथे कोणते रहस्य आहे?” श्रीवराह म्हणाले, “मी तुला मंदारचे गूढ, त्याचा महान विधी सांगतो. त्या काळी मंदार फुलांत बहरलेला असताना मी तेथे क्रीडा करीत होतो. त्या वेळी माझ्या मनात एक विचार आला. विंध्य पर्वतावर, माझ्या सामर्थ्याने, मंदार नावाचे एक महान वृक्षही आहे. तेथील शिलाखंड फारच रमणीय आणि आकर्षक आहे. हे सुंदर नितंब असणाऱ्या पृथ्वीमाते, या महान मंदार वृक्षाबद्दल एक अद्भुत गोष्ट ऐक. मध्यान्हाच्या वेळी लोकांना तो वृक्ष दिसतो. मंदार सरोवरात, जो मनुष्य एक वेळच अन्न घेऊन उपवास करतो, किंवा जो त्या सरोवराच्या पायथ्याशी प्राण सोडतो, त्याला उत्तम फल मिळते. मंदारच्या उत्तरेस प्रपण नावाचा एक डोंगर आहे. त्या क्षेत्रात माझे परम स्नानकुंड आहे, जेथे स्नान केल्याने पुण्य मिळते. मंदार कुंडात, जो मनुष्य एक वेळचे अन्न घेऊन उपवास करतो आणि माझ्या कर्मांना समर्पित राहतो, तो जन्ममरणाच्या बंधनातून मुक्त होतो. त्याच्या ईशान्येस वैकुंठाचा गुप्त हेतु आहे. जो तेथे एक रात्र उपवास करून स्नान करतो, त्याला सर्व कर्तव्यांची पूर्ती होते आणि तो मुक्त होतो. त्याच्या आग्नेय दिशेला, सुंदर वरांगनात, एक सरळ वाहणारी नदी आहे. तेथे देखील एक वेळचे अन्न घेऊन उपवास करून स्नान करावे. मग येथे, जो माझ्यावर मन एकाग्र करतो, तो प्राण सोडतो. मंदारच्या पूर्वेस एका गुहेत गुप्त स्थान आहे. तेथे पाच वेळा अन्न घेऊन उपवास करावा आणि स्नान करावे. हे अत्यंत कठीण कर्म केल्यानंतर, येथे प्राणत्याग करावा. त्याच्या दक्षिणेस, विंध्यातून प्रकट झालेले एक गुप्त स्थान आहे. तेथे एक दिवस-रात्र उपवास करून स्नान करावे. मग, हे कठीण कर्म पार पाडून, तेथे प्राणत्याग करावा. मंदारच्या दक्षिण व पश्चिमेसही असेच स्थान आहे. तेथे एक दिवस-रात्र उपवास करून स्नान केल्यावर, जो माझ्या सांगितलेल्या कर्मांत स्थित राहतो, तो तेथे प्राण सोडतो. अशा प्रकारे मंदार क्षेत्रातील विविध गूढ स्थळे, स्नानकुंडे आणि तपश्चर्येचे विधी सांगितले गेले आहेत. या पवित्र स्थळी, योग्य आचरण, उपवास आणि स्नान यांनी साधकांना परम फल, मुक्ती आणि माझ्या सायुज्याची प्राप्ती होते—हे पृथ्वीमाते, हे सर्व रहस्य तुला उघड केले आहे.