वराह पुराणातील या पवित्र संवादात, भगवान वराह पृथ्वी देवीला अत्यंत गंभीर आणि गूढ सत्य सांगू लागले. “हे पृथ्वीदेवी, तू लक्ष देऊन ऐक, मी तुला सत्य सांगतो,” असे भगवान म्हणाले. ते पुढे स्पष्ट करतात की, जो मनुष्य पूजा किंवा धार्मिक कृत्यांमध्ये अपवित्रता करतो, विशेषतः जेव्हा पूजा करताना मलमूत्र विसर्जन करतो, त्याला रौरव नरकात हजार देववर्षे वास करावा लागतो. मात्र, या पापातून मुक्त होण्यासाठी प्रायश्चित्त सांगतो, असे वराहदेव सांगतात. त्यासाठी, एक जलमय शय्या किंवा आकाशाखाली उघड्यावर झोपणे, अशी तपश्चर्या सांगितली आहे. हे नियम, विशेषतः पूजा काळात मलमूत्र विसर्जन करणाऱ्यांसाठी आहेत, असे भगवान पृथ्वीला सांगतात. याचप्रमाणे, 'पूजा किंवा पूजासंस्कारात घडलेल्या अपराधांचे प्रायश्चित्त काय?' असा प्रश्न पृथ्वी देवीला पडतो. पुढे वराहदेव सांगतात, “माझ्या कर्मांमध्ये पूर्णपणे आसक्त झाल्यास मनुष्य मूर्ख होतो,” आणि त्या अपराधासाठी पंधरा दिवस आकाशाखाली उघड्यावर झोपण्याचे प्रायश्चित्त दिले आहे. तसेच, मौन सोडल्यास निळ्या वस्त्रांनी अलंकृत होऊन माझ्या सान्निध्यात येण्याचा नियम सांगितला आहे. चंद्रायण व्रत केल्यानेही अपराध शुद्ध होतो. माझ्या पूजेच्या विधीचे उल्लंघन करून जो कोणी माझ्याजवळ येतो, त्याने जरी सुंदर चंदन, पुष्पे अर्पण केली, तरी त्याची कृती ग्राह्य धरली जात नाही, असे भगवान सांगतात. हे ऐकून, पृथ्वी देवीने दृढ संकल्पाने आपली शंका मांडली—“हे प्रभो, मी शुद्ध झाल्यावर, पृथ्वीवर भक्त झाल्यावर, कोणत्या गुप्त साधनेने तुझे सान्निध्य मिळते हे मला सांग.” भगवान वराह प्रेमपूर्वक उत्तर देतात, “हे देवी, मी तुला हे सर्वश्रेष्ठ, गूढ रहस्य सांगितले आहे. जो सर्व कर्मे सोडून माझ्या सान्निध्यात येतो, त्याने पूर्वेकडे तोंड करून प्रथम पाय पाण्याने धुवावेत, मग हात धुवावेत, त्यानंतर प्रत्येकी पाय वेगवेगळा स्पर्श करावा आणि 'पंच पंच' असे म्हणावे. नंतर तीन वेळा पाणी पिणे, जे सर्व पापे शुद्ध करते, आणि प्राणायाम करून माझ्यात एकाग्र व्हावे. मग शिर तीन वेळा स्पर्श करावे, कारण तेथे ब्रह्मा वास करतो. जेथे जेथे तो आहे, तेथे स्वतःला स्पर्श करावा. हेच माझ्या सान्निध्यात येण्याची योग्य पद्धत आहे. जो असे करतो, तो माझ्या आज्ञेचे पालन करतो.” पुन्हा पृथ्वी देवी विचारते, “हे प्रभो, प्रायश्चित्त व शुद्धीची प्रक्रिया समजावून सांग.” त्यावर वराहदेव सांगतात, “जे माझ्या विधीपासून वंचित राहतात किंवा माझ्याविरुद्ध अपराध करतात, ते कीटक होतात—यात शंका नाही. परंतु, ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य किंवा माझ्या धर्मात स्थित असणारे, जे प्रायश्चित्त करतात, ते पापमुक्त होऊन सर्वोच्च स्थितीला पोहोचतात.” “माझ्या अंगाचा स्पर्श करून, जड-चेतन सर्व गोष्टींमध्ये मन एकाग्र करावे. मला नेहमी तो भक्त प्रिय आहे जो संयमी, शुभ, परमेश्वरभक्त, शुद्ध, अहंकाररहित, सत्कर्मात आनंद मानणारा व माझ्या भक्तीत रमणारा आहे.” अशा प्रकारे, भगवान वराह पृथ्वी देवीला पाप, प्रायश्चित्त, शुद्धी आणि भक्तीची गूढ तत्त्वे अत्यंत प्रेमपूर्वक आणि स्पष्टपणे सांगतात.