पश्चिम दिशेकडील पर्वतांमध्ये कृष्ण, पांडव, सहस्रशीरस, परियात्र, शैलेन्द्र आणि श्रंगवान या तेजस्वी आणि प्रमुख पर्वतांचा उल्लेख केला जातो. हे पर्वत पश्चिमेकडील स्मरणीय आहेत. आता, महाभद्र सरोवराच्या उत्तरेस असलेल्या पर्वतांची माहिती ऐका, हे ऋषिजनांनो. तिथे हंसकूट हा महान पर्वत, वृषहंस, कपिंजल, शैलेन्द्र आणि इंद्रशैल याच्या शिखरांसह हे पर्वत स्थित आहेत. याचप्रमाणे नील, कनकश्रृंग, शतश्रृंग, पुष्कर, मेघशैल, विरजा, जरुची आणि शैलेन्द्र हे पर्वत उत्तरेकडील प्रमुख पर्वत म्हणून ओळखले जातात. उत्तरेकडील या प्रमुख पर्वतांमध्ये, तिथल्या मैदानी प्रदेश, अंतर्गत दऱ्या आणि सरोवरांची माहिती ऐका. रुद्र म्हणतात: महान पर्वत आणि कुमुद यांच्या सीमांमध्ये, पक्ष्यांनी पोसलेल्या आणि विविध प्राण्यांनी वसलेल्या दऱ्यात एक दिव्य आणि सुंदर सरोवर आहे. हे सरोवर तीनशे योजन लांब आणि शंभर योजन रुंद असून त्याचे पाणी स्वच्छ, दिव्य आणि मनाला आनंद देणारे आहे. सरोवरात मोठ्या द्रोणाच्या आकाराच्या सुवासिक कमळांनी आणि हजारो पाकळ्या असलेल्या विशाल कमळांनी शोभा मिळाली आहे. हे पवित्र सरोवर श्रीसरस म्हणून प्रसिद्ध आहे, आणि येथे-तेथे उजळते, देव, दानव, गंधर्व आणि महान नाग यांचे निवासस्थान आहे. स्वच्छ जलाने भरलेले हे सरोवर सर्व प्राण्यांसाठी आश्रय आहे; कमळांच्या वनात एक मोठे कमळ आहे, ज्याच्या असंख्य पाकळ्या उगवत्या सूर्याच्या तेजाने चमकतात, नेहमी मधुर फुललेले, मृदू वर्तुळात हलणारे. त्याच्या मध्यभागी सुंदर पुंकेसरांचे घोस आहेत, मादक मधमाशांच्या गुंजाराने गूंजते, आणि त्याच्या केंद्रस्थानी स्वयं श्रीदेवी, लक्ष्मी, साक्षात स्वरूपात वास करते. त्या सरोवराच्या काठी सिद्धांच्या सेवेत एक मोठा, सुंदर बिल्ववृक्षांचा वन आहे, कायम फुलांनी आणि फळांनी भरलेले. हे वन शंभर योजन रुंद आणि दोनशे योजन लांब असून, त्याच्या उंच शिखरे अर्धा क्रोशा इतकी आहेत. सर्वत्र महान वृक्ष, हजारो फांद्या आणि मोठ्या खोडांनी भरलेले आहेत. त्याचे फळ हजारो असून, हिरवे आणि फिकट रंगाचे, सुवासिक आणि अमृतासारखा स्वाद असलेले, प्रत्येक फळ ढोलाच्या आकाराचे आहे. गिरलेली आणि पडणारी फळे जमिनीवर आणि वनाच्या आत विखरलेली आहेत; हे स्थान सर्व लोकांमध्ये श्रीवन म्हणून प्रसिद्ध आहे. आठही दिशांमधील देव आणि इतर येथे वसतात, आणि सिद्धांच्या सेवेत, बिल्वफळावर उपजीविका करणारे पुण्यात्मा मुनी येथे आहेत; येथे श्रीदेवी नेहमी उपस्थित असते. प्रत्येक पर्वतशिखर आणि रत्नमय शिखरांच्या दरम्यान शंभर योजन रुंद आणि दोनशे योजन लांब जागा आहे. तिथे एक शुद्ध कमळवन आहे, सिद्ध आणि चारणांनी भरलेले, जिथे लक्ष्मीने धरलेल्या फुलाचा तेज सतत प्रकाशित होतो. हे वन मोठ्या वृक्षांनी वेढलेले आहे, त्यांच्या शिखरांवर फुललेल्या फांद्या सुवर्णमय चमकतात. त्यांच्या खोडांची जाडी दोन भुजांइतकी, आणि फांद्या तीन हस्त लांब आणि रुंद आहेत, फिकट पुंकेसर सिन्नाबारसारख्या दिसतात. संपूर्ण वन सुंदर फुलांनी, सुवासिक आणि मोहक पुष्पांनी भरलेले आहे, मादक मधमाशांच्या गुंजाराने गूंजते. या वनात दानव, दैत्य, गंधर्व, यक्ष, राक्षस, किन्नर, अप्सरा आणि महान नाग येतात. तेथे प्रजापती कश्यपांचे आश्रम आहे, सिद्ध आणि ऋषिंच्या समूहांनी भरलेले, विविध आश्रमांनी सजलेले. महान नील पर्वत आणि कुम्भ पर्वताच्या मध्यभागी सुखा नावाची नदी आहे; तिच्या काठी एक विशाल वन आहे. तिथे एक सुंदर ताडवन आहे, पन्नास योजन लांब आणि तीस योजन रुंद, अर्धा क्रोशा उंचीच्या वृक्षांनी भरलेले. हे वृक्ष बलवान, मजबूत आणि अचल आहेत, जाड खोड आणि वाकलेल्या, मोठ्या फळांनी युक्त, कोलिरियमच्या मोठ्या काठीसारखे दिसतात. सुवासिक आणि उत्तम गुणांनी युक्त, सिद्धांनी वास केलेले, येथे ऐरावत हत्ती वास करतो असे मानले जाते. ऐरावत, रुद्र आणि दिव्य पर्वत यांच्या दरम्यान एक हजार योजन लांब आणि शंभर योजन रुंद भूमी आहे. संपूर्ण भूमी एकच दगडाचा तुकडा आहे, झाडे आणि झुडुपे नाहीत, सर्वत्र एक पाय खोल पाण्याने झाकलेले आहे. अशा प्रकारे मेरूच्या आसपासच्या विविध अंतर्गत दऱ्यांचे वर्णन केले आहे, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, क्रमाने आणि तपशीलवार. रुद्र म्हणतात: आता दक्षिण दिशेतील पर्वतदऱ्यांचे वर्णन केले जाते, जिथे सिद्ध प्राणी वसतात. शिशिर आणि पतंग पर्वतांच्या दरम्यान पांढरी भूमी आहे, जिथे वेलांनी पान झडले आहेत आणि झाडे विरळ आहेत. इक्षुक्षेप शिखरावर, झाडांनी सजलेले, एक सुंदर अंजीरवन आहे, जिथे पक्ष्यांचे थवे येतात. हे वन मोठ्या कासवासारख्या फळांनी चमकते. तिथे अनेक नद्या स्वच्छ, मधुर जलाने वाहतात. तिथे प्रजापती कर्दम यांचा आश्रम आहे, विविध ऋषिंनी भरलेला. हे वन पूर्ण वर्तुळाकार आहे, शंभर योजनांचे. ताम्राभ आणि पतंग पर्वतांच्या दरम्यान, एक मोठे सरोवर आहे, शंभर योजन रुंद आणि दोनशे योजन लांब, सर्वत्र तरुण सूर्यसारख्या कमळांनी सजलेले, असंख्य पाकळ्या असलेले, आणि सिद्ध व गंधर्वांनी भरलेले. त्या सरोवराच्या मध्यभागी एक मोठे शिखर आहे, शंभर योजन लांब आणि तीस योजन रुंद, विविध खनिज आणि रत्नांनी सजलेले. त्यावर रत्नांनी सजलेली भव्य द्वारे आणि कमानी आहेत. तिथे विद्यााधरांची महान नगरी आहे, जिथे विद्यााधर राजा पुलोमा, शंभर हजार अनुयायांसह, वसतो. विकाखा आणि श्वेत पर्वतांच्या दरम्यान एक सरोवर आहे. त्याच्या पूर्व किनारी एक मोठे आंब्याचे वन आहे, सर्वत्र सुवर्ण रंगाच्या, अत्यंत सुवासिक, मोठ्या घड्याच्या आकाराच्या फळांनी भरलेले. देव आणि गंधर्व तिथे वसतात. सुमुला आणि वसुधारा पर्वतांच्या दरम्यान, तीस योजन रुंद आणि पन्नास योजन लांब भूमी आहे. तिला बिल्वस्थली म्हणतात. तिथे फळे प्रवाळासारखी आहेत, आणि पडणारी फळे जमिनीला ओलावतात. हे स्थान गुप्त प्राणी, बिल्वफळे खाणारे, येतात. वसुधारा आणि रत्नधारा पर्वतांच्या दरम्यान, सुवासिक किंशुक वन आहे, कायम फुलांनी भरलेले, तीस योजन रुंद आणि शंभर योजन लांब, ज्याचा सुगंध शंभर योजनांपर्यंत पसरतो. तिथे सिद्ध वसतात, आणि जल आहे. तिथे आदित्य देवाचे महान निवासस्थान आहे. प्रत्येक महिन्यात सूर्य, प्रजापती, तिथे उतरतो. देव आणि इतर त्याची उपासना करतात, कालाचा निर्माता म्हणून. पंचकूट आणि कैलास पर्वतांच्या दरम्यान, एक हजार योजन लांब आणि शंभर योजन रुंद भूमी आहे, हंसासारखी पांढरी, सामान्य प्राण्यांना अप्राप्य, स्वर्गाच्या पायरीसारखी दिसते. आता पश्चिम दिशेतील पर्वतदऱ्यांचे वर्णन केले जाते. सुपार्श्व आणि शिखी पर्वतांच्या दरम्यान, शंभर योजन सर्वत्र, खडकाळ, कायम गरम आणि स्पर्शास कठीण भूमी आहे. मध्यभागी गोलाकार, तीस योजन रुंद जागा आहे, जिथे अग्नीचे निवासस्थान आहे. तिथे दिव्य सम्वर्तक अग्नी, जो जगांचा संहार करतो, कायम इंधनाशिवाय जळतो. कुमुद आणि अंजन पर्वतांच्या दरम्यान, शंभर योजन रुंद भूमी आहे, आतुलुंगस्थली म्हणतात, सर्व प्राण्यांना अप्राप्य, पिवळ्या फळांनी झाकलेली. तिथे पवित्र सरोवर आहे, सिद्धांनी भरलेले, आणि बृहस्पतीचे वन आहे. पिवळ्या आणि पांढऱ्या पर्वतांच्या दरम्यान, अनेक शेकडो योजन लांब मोठी दरी आहे, कमळांनी सजलेली आणि मधमाशांच्या गुंजाराने भरलेली. तिथे भगवान विष्णूचे परम निवासस्थान आहे. मोठ्या पांढऱ्या आणि फिकट पर्वतांच्या दरम्यान, तीस योजन रुंद आणि नव्वद योजन लांब खडकाळ जागा आहे, झाडे नाहीत. तिथे स्वच्छ तलाव आहे, झाडे आणि भूमिकमळांनी सजलेला, विविध प्रकारच्या कमळांनी शोभलेला. मध्यभागी एक मोठा वटवृक्ष आहे, पाच योजन आकाराचा. तिथे महेश्वर, निळ्या वस्त्रात, यक्ष व इतरांच्या उपासनेत वसतो. सहस्रशिखर आणि कुमुद पर्वतांच्या दरम्यान, पन्नास योजन लांब आणि वीस योजन रुंद शिखर आहे, इक्षुक्षेप इतके उंच, अनेक पक्ष्यांनी भरलेले, विविध फळे आणि मधुर रसांनी सजलेले. तिथे इंद्राचा महान आश्रम आहे, दिव्य इच्छेने बांधलेला. शंखकूट आणि ऋषभ पर्वतांच्या दरम्यान, पुरूषस्थली नावाचे सुंदर स्थान आहे, अनेक योजन लांब, सुवासिक कंकोलक फळांनी युक्त, बिल्वफळांच्या आकाराचे. तिथे मादक हत्ती आणि इतर प्राणी वसतात. अशा प्रकारे, विविध दिशांतील पर्वत, दऱ्या, वन, सरोवर, आणि देव, सिद्ध, ऋषी, गंधर्व, नाग, अप्सरा, यक्ष, दानव यांच्या निवासस्थानांचे वर्णन, श्रद्धेने आणि साक्षात दिव्यतेने भरलेले, क्रमाने केले गेले आहे.