राजा! मी तुला जे काही विचारलेस, ते सर्व मी तुला सांगितले आहे—माणू आणि इतर ऋषींनी विस्ताराने वर्णन केलेले ज्ञान मी तुला संक्षिप्तपणे मांडले. ज्येष्ठ ब्राह्मण जर परब्रह्मस्वरूप आत्म्याचे ज्ञान ठेवतो, तर त्याने शेकडो पाप केले असले तरी त्याला त्याचा दोष लागत नाही. विष्णूचे स्मरण करणे, वेदांचे पठण करणे, दान देणे आणि हरिची पूजा करणे—या सर्व गोष्टी केल्याने ब्राह्मण स्वच्छ राहतो, आणि तो विरोध करणाऱ्यांनाही तारू शकतो. यावेळी भद्राश्व म्हणाला, "हे पुण्यात्मा, द्विजश्रेष्ठ! तुझ्या शरीराजवळ जे काही अद्भुत घडले आहे, ते कृपया मला सांग." त्यावर अगस्त्य म्हणाले, "राजा, हे माझे शरीर अनेक अद्भुतांनी भरलेले आहे. अनेक सृष्टीच्या फेर्यांतून ते गेले आहे आणि वेदज्ञानामुळे शुद्ध झाले आहे. मी संपूर्ण पृथ्वीवर फिरलो आहे, इलावृत प्रदेशात गेलो, जो मेरू पर्वताच्या समीप आहे. तेथे मी एक सुंदर सरोवर पाहिले आणि त्याच्या काठावर एक महान आश्रम दिसला. त्या ठिकाणी एक तपस्वी उपवासाने कृश झालेला, केवळ वल्कल वस्त्र घातलेला, त्वचेवर हाडे दिसतील असा, मला दिसला. त्याला पाहून मी विचार केला, 'हा कोण असावा?' त्याचे मन मिळवण्यासाठी काय करावे, याचा मी विचार करू लागलो. माझ्या या विचारात असतानाच त्या महान ऋषीने मला हाक मारली, 'थांब, थांब! येथेच रहा, मी तुझे स्वागत करतो.' हे ऐकून मी त्या कुटीमध्ये प्रवेश केला. तिथे तो ऋषी तेजाने प्रज्वलित झाल्यासारखा भासत होता. मी जमिनीवर उभा असताना त्याने एक 'हूं' असा उच्चार केला. त्या शब्दाने पृथ्वी फाडून पाच कन्या पाताळातून वर आल्या. त्यातील एकीने सोन्याचा आसन आणून मला दिला; दुसरीने हातात पाणी आणून दिले. तिसरीने माझे पाय धुवायला सुरुवात केली; उरलेल्या दोन कन्या माझ्या दोन्ही बाजूंना पंखे घेऊन उभ्या राहिल्या. तेव्हा पुन्हा त्या तपस्व्याने 'हूं' असा उच्चार केला. त्या आवाजाने एक सोन्याचा मोठा पात्र प्रकट झाला, आणि एक मकर सरोवरात उडी मारून गेला. त्या पात्रात, सोन्याच्या कलशांनी युक्त शेकडो शुभ कन्या आल्या. हे पाहून त्या ऋषीने मला सांगितले, 'हे ब्राह्मण, तुझ्या स्नानासाठी हे सर्व तयार केले आहे. या पात्रात प्रवेश कर आणि स्नान कर.' त्याच्या आज्ञेने मी त्या पात्रात सरोवरात प्रवेश केला. मी पाण्यात बुडालो असे वाटले, पण नंतर जेव्हा वर आलो, तेव्हा मी कधीही न पाहिलेली एक अद्भुत जग पाहिले. तेथे मी एक विशाल, सुंदर नगरी पाहिली, रुंद रस्त्यांनी युक्त, शुद्ध अंतःकरणाच्या लोकांनी व्यापलेली, ज्ञानी, आत्मज्ञ, प्राचीन धर्ममार्गी राजांनी सेविलेली. ती नगरी अत्यंत दुर्गम, सांसारिक प्रवाहापासून दूर, अधोभूमीत खोलवर वसलेली होती. तिथे पांढऱ्या वस्त्रातील पुरुष, हातात पाश घेऊन, विविध हत्ती-घोड्यांच्या समूहांनी वेढलेले होते. सरोवरांमध्ये विविध कमळे आणि पाणलिली फुललेली होती, विविध पक्ष्यांनी गजबजलेली, कमळाच्या पानांवर भ्रमरांचे गुंजन विविध रागांनी गात असल्यासारखे वाटत होते. काठावर कैलास शिखरासारखी घरे होती, अनेक मौल्यवान कमळांनी सुशोभित, पुण्यवानांनी वसलेली, द्विज आणि देवांनी पूजिलेली. कमळे भ्रमरांच्या ओझ्याने वाकलेली, सतत डोलत होती; जलात द्विज मधुर स्वरात वेदांचे अद्भुत मंत्र म्हणत होते. त्यांच्या गळ्यात शुभ्र कमळांच्या माळा, उत्तम वस्त्रे, आणि आसपास पक्ष्यांचे थवे; अशा असंख्य सरोवरांत द्विजगण प्राचीन यज्ञकर्मांचे पठण करत होते. मी त्या सरोवरांमध्ये फिरत असताना, मी अनेक अप्सरा आणि विद्याधर कन्यांचे समूह पाहिले, ज्या स्नानासाठी त्या ठिकाणी आल्या होत्या. मग, मी पुढे जात असताना, पुन्हा एक सुंदर, स्वच्छ जलाचे सरोवर दिसले; त्याच्या काठावर पूर्वीप्रमाणेच एक कुटी दिसली. मी त्या कुटीत प्रवेश केला आणि तपस्वी एकाच जागी उभा होता. मी त्याला नमस्कार केला. त्याने हसून, अपूर्व तेजाने म्हणाले, 'हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, तू मला ओळखत नाहीस का? मी तुला पूर्वीही दिसलो आहे. तू या जगाकडे मोहाने का पाहतोस?' 'हे जग, जे देवांनाही अदृष्य आहे, ते मी माझ्या स्नेहाने तुला दाखवले आहे. हे महर्षे, बघ, माझ्या जगाचे वैभव—दही आणि दूध वाहणाऱ्या नद्या, तुपाने भरलेली सरोवरे. घरांचे खांब सोन्याचे आणि रत्नांचे, भूमी रत्नांनी जडजडित, पद्मरागासारखी तेजस्वी, पारिजात फुलांनी परिपूर्ण, यक्ष आणि किन्नरांचे आवडते स्थान.' हे ऐकून माझ्या अंत:करणात आश्चर्य निर्माण झाले. मी त्याला विचारले, 'हे महानुभाव, तुझे जग सर्व जगांमध्ये श्रेष्ठ आहे; मी ब्रह्मा, इंद्र आणि इतरांचे जग पाहिले आहे, पण हे जग मला पूर्णपणे नवीन वाटते—समृद्धी, वैभव, सामर्थ्य, आणि महालांच्या रत्नराशी यांनी भरलेले. पवित्र सरोवरे, स्वच्छ जलाशय, आणि विशेषतः कमळांनी युक्त तुझे जग मी पाहिले, हे ऋषे, आणि ते खरोखर अद्भुत आहे. असे जग कसे निर्माण झाले? तू येथे कसा स्थिर झाला आहेस? आणि तू कोण आहेस?' 'मी इलावृत प्रदेशातील सरोवरकाठी तुला पाहिले, ते सरोवर, ती कुटी—हे सर्व या सुवर्णमहलांनी भरलेल्या जगात कसे?' मी असे विचारल्यावर, तो श्रेष्ठ ऋषी मला सर्व काही सांगू लागला, 'हे राजन्, मी नारायण आहे—जलस्वरूपात सनातन देव, ज्याने हे संपूर्ण विश्व व्यापले आहे, तीनही लोक, चल-अचल सर्व काही. तू जे परमेश्वराचे रूप पाहिले आहेस, तोच मी आहे—वरुण नावाने प्रसिद्ध, पण प्रत्यक्षात परम नारायणच आहे.