ഏതത് സര്വം ദ്വിതീയായാമശ്വിഭ്യാം ബ്രഹ്മണാ പുരാ । ദത്തം യസ്മാദതസ്തേഷാം തിഥീനാമുത്തമാ തിഥിഃ ।। ൨൦.
ഇത് എല്ലാം അശ്വിനികൾക്ക് ബ്രഹ്മാവ് പണ്ടേ തന്നതാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് തിഥികളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ തിഥി അവർക്കുള്ളതായത്.
ഏതസ്യാം രൂപകാമസ്തു പുഷ്പാഹാരോ ഭവേന്നരഃ । സംവത്സരം ശുചിര്നിത്യം സുസ്വരൂപീ ഭവേന്നരഃ । അശ്വിഭ്യാം യേ ഗുണാഃ പ്രോക്താസ്തേ തസ്യാപി ഭവന്തി ച ।। ൨൦.
ആ ദിവസം ആരെങ്കിലും ഭംഗി ആഗ്രഹിച്ച് പൂക്കൾ അർപ്പിച്ചാൽ, ഒരു വർഷം മുഴുവൻ ശുദ്ധനായിരിക്കുമ്പോൾ, അവൻ എപ്പോഴും മനോഹരമായ രൂപം കൈവരിക്കും. അശ്വിനികൾക്കു പറഞ്ഞ ഗുണങ്ങൾ അവനിലും ഉണ്ടാകും.
യ ഇദം ശ്രൃണുയാന്നിത്യമശ്വിഭ്യാം ജന്മ ചോത്തമമ് । സര്വപാപവിനിര്മുക്തഃ പുത്രവാന് ജായതേ നരഃ ।। ൨൦.
അശ്വിനികളുടെ ഉത്തമജന്മം സംബന്ധിച്ച ഈ കഥ ആരെങ്കിലും ദിവസേന കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി, പുത്രസമ്പന്നനായി ജനിക്കും.
മഹാതപാ ഉവാച । പൂര്വം പ്രജാപതിര്ദേവഃ സിസൃക്ഷുര്വിവിധാഃ പ്രജാഃ । ചിന്തയാമാസ ധര്മാത്മാ യദാ താ നാധ്യഗച്ഛത ।। ൨൧.
മഹാതപാ പറഞ്ഞു: ആദിയിൽ, വിവിധ ജീവികളെ സൃഷ്ടിക്കാനാഗ്രഹിച്ച്, പ്രജാപതി ദേവൻ ധർമ്മപരനായ് ആലോചിച്ചു. എന്നാൽ അതിനുള്ള മാർഗം അവൻ കണ്ടെത്തിയില്ല.
തദാഽസ്യ കോപാത് സംജജ്ഞേ സ ച രുദ്രഃ പ്രതാപവാന് । രോദനാത് തസ്യ രുദ്രത്വം സംജാതം പരമേഷ്ഠിനഃ ।। ൨൧.
അപ്പോൾ അവന്റെ കോപത്തിൽ നിന്ന് ശക്തിയുള്ള രുദ്രൻ ജനിച്ചു. അവൻ കരഞ്ഞതുകൊണ്ടാണ് പരമേശ്വരന് രുദ്രൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.
തസ്യ ബ്രഹ്മാ ശുഭാം കന്യാം ഭാര്യാര്ഥം മൂര്ത്തിസംഭവാമ് । ഗൌരീ നാമ്നാ സ്വയം ദേവീ ഭാരതീ താം ദദൌ പിതാ ।। ൨൧.
അവനുവേണ്ടി ബ്രഹ്മാവ് ഭംഗിയുള്ള ഒരു മകളെ രൂപത്തിൽ സൃഷ്ടിച്ചു, ഗൗരിയെന്ന പേരിൽ ദേവിയായ ഭാരതിയെ അവളുടെ അച്ഛൻ അവനു ഭാര്യയായി നൽകി.
രുദ്രായാമിതദേഹായ സ്വയം ബ്രഹ്മാ പ്രജാപതിഃ । സ താം ലബ്ധ്വാ വരാരോഹാം മുദാ പരമയാ യുതഃ ।। ൨൧.
വ്യത്യസ്തമായ ശരീരമുള്ള രുദ്രനു തന്നെ ബ്രഹ്മാവ്, പ്രജാപതിയായ ദേവൻ, ആ സുന്ദരിയായവളെ നൽകി. അവളെ ലഭിച്ച രുദ്രൻ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
സര്ഗകാലേഷു തം ബ്രഹ്മാ തപസാ പ്രത്യുവാച ഹ । രുദ്ര പ്രജാഃ സൃജസ്വേതി പൌനഃപുന്യേന ചോദിതഃ । അസമര്ഥോഽഹമിതി ജലേ നിമജ്ജത മഹാബലഃ ।। ൨൧.
സൃഷ്ടിക്കാലത്ത്, ബ്രഹ്മാവ് തപസ്സിലൂടെ രുദ്രനോട് പറഞ്ഞു: 'രുദ്രാ, ജീവികളെ സൃഷ്ടിക്കണം.' എന്നാൽ രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് കഴിയില്ല' എന്ന് പറഞ്ഞ്, മഹാശക്തിയോടെ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങി.
തപോര്ഥിത്വം തപോഹീനഃ സ്ത്രഷ്ടും ശക്നോതി ന പ്രജാഃ । ഏവം ചിന്ത്യ ജലേ മഗ്നസ്തതോ രുദ്രഃ പ്രതാപവാന് ।। ൨൧.
തപസ്സിന്റെ ശക്തിയില്ലാതെ ആരും ജീവികളെ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ചിന്തിച്ച്, തപസ്സില്ലായ്മ കാരണം രുദ്രൻ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങി.
തസ്മിന് നിമഗ്നേ ദേവേശേ താം ബ്രഹ്മാ കന്യകാം പുനഃ । അന്തഃശരീരഗാം കൃത്വാ ഗൌരീം പരമശോഭനാമ് ।। ൨൧.
ദേവന്മാരുടെ നാഥനായ രുദ്രൻ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുമ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും ആ ഗൗരിയെ അത്യന്തം ഭംഗിയുള്ളവളെ അവന്റെ ശരീരത്തിനുള്ളിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചു.
പുനഃ സിസൃക്ഷുര്ഭഗവാനസൃജത് സപ്ത മാനസാന് । ദക്ഷം ച തേഷാമാരഭ്യ പ്രജാഃ സമ്യഗ് വ്യവര്ദ്ധിതാഃ ।। ൨൧.
പിന്നീട് വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ഭഗവാൻ ഡക്ഷനെ ആരംഭിച്ച് ഏഴു മനസ്സിൽ നിന്നുള്ള പുത്രന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു. അവരിലൂടെ സകല ജീവികളും വളർന്നു.
തത്ര ദാക്ഷായണീപുത്രാഃ സര്വേ ദേവാഃ സവാസവാഃ । വസവോഽഷ്ടൌ ച രുദ്രാശ്ച ആദിത്യാ മരുതസ്തഥാ ।। ൨൧.
അവിടെ ഡക്ഷന്റെ പുത്രന്മാർ, ഇന്ദ്രനോടു കൂടിയ എല്ലാ ദേവന്മാർ, എട്ട് വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, ആദിത്യന്മാർ, മരുത് ദേവന്മാർ എന്നിവരും ജനിച്ചു.
സാഽപി ദക്ഷായ സുശ്രോണീ ഗൌരീ ദത്താഥ ബ്രഹ്മണാ । ദുഹിതൃത്വേ പുരാ യാ ഹി രുദ്രേണോഢാ മഹാത്മനാ ।। ൨൧.
ഭംഗിയുള്ള കമരങ്ങൾ ഉള്ള ഗൗരിയെ ബ്രഹ്മാവ് ഡക്ഷന് മകളായി നൽകി. അവൾ മുൻപൊക്കെ മഹാത്മാവായ രുദ്രന്റെ ഭാര്യയായിരുന്നു.
സാ ച ദാക്ഷായണീ ദേവീ പുനര്ഭൂതാ നൃപോത്തമ । തതോ ദക്ഷഃ പ്രഹൃഷ്ടാത്മാ ദൌഹിത്രാന് സ്വാന് സ വൃദ്ധികൃത് । ദൃഷ്ട്വാ യജ്ഞമഥാരേഭേ പ്രീണനായ പ്രജാപതിഃ ।। ൨൧.
ആ ദേവിയായ ഡക്ഷായണി വീണ്ടും ജനിച്ചു, രാജാവേ. അതിനുശേഷം സന്താനങ്ങൾ വർദ്ധിച്ചിരിക്കുന്നതും യാഗം നടക്കുന്നതും കണ്ട ഡക്ഷൻ സന്തോഷത്തോടെ പ്രജാപതിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ യാഗം ആരംഭിച്ചു.
തത്ര ബ്രഹ്മസുതാഃ സര്വേ മരീച്യാദയ ഏവ ച । ചക്രുരാര്ത്ത്വിജ്യകം കര്മ്മ സ്വേ സ്വേ മാര്ഗേ വ്യവസ്ഥിതാഃ ।। ൨൧.
അവിടെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ എല്ലാ പുത്രന്മാരും, മരീചിമുതലായവർ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ മാർഗത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, യാഗത്തിൽ പുരോഹിതപ്രവർത്തികൾ ചെയ്തു.
ബ്രഹ്മാ സ്വയം മരീച്യസ്തു ബഭൂവാഽന്യേ തഥാപരേ । അത്രിസ്തു യജ്ഞകര്മസ്ഥ ആഗ്നീധ്രസ്ത്വങ്ഗിരാ ഭവത് ।। ൨൧.
ബ്രഹ്മാവ് സ്വയം, മരീചിയും മറ്റു ചിലരും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു. അത്രി യാഗത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു; അഗ്നീധ്രൻ അങ്കിരസായി.
ഹോതാ പുലസ്ത്യസ്ത്വഭവദുദ്ഗാതാ പുലഹോഽഭവത് । ക്രതൌ ക്രതുസ്തു പ്രസ്തോതാ തദാ യജ്ഞേ മഹാതപാഃ ।। ൨൧.
അവിടെ ഹോതാവായി പുലസ്ത്യനും ഉദ്ഗാതാവായി പുലഹനും, പ്രസ്തോതാവായി കൃതുവും, ആ യജ്ഞത്തിൽ മഹാതപസ്സായ കൃതുവാണ് പ്രസ്തോതാവായിരുന്നത്.
പ്രതിഹര്താ പ്രചേതാസ്തു തസ്മിന് ക്രതുവരേ ബഭൌ । സുബ്രഹ്മണ്യോ വസിഷ്ഠസ്തു സനകാദ്യാഃ സഭാസദഃ । തത്ര യാജ്യഃ സ്വയം ബ്രഹ്മാ സ ച ഇജ്യസ്തു പൂജ്യതേ ।। ൨൧.
ആ മഹായജ്ഞത്തിൽ പ്രതിഹർത്താവായി പ്രചേതാസും, സുബ്രഹ്മണ്യനായി വസിഷ്ഠനും, സഭാസദസ്സായി സനകാദിമാരും ഉണ്ടായിരുന്നു. അവിടെ യജമാനനായി ബ്രഹ്മാവാണ് സ്വയം ഇരുന്നത്; അവനെയാണ് എല്ലാവരും ആദരിച്ച് പൂജിച്ചത്.
പൂജ്യാ ദക്ഷസ്യ ദൌഹിത്രാ രുദ്രാദിത്യാങ്ഗിരാദയഃ । പ്രത്യക്ഷപിതരസ്തേ ഹി തൈഃ പ്രീതൈഃ പ്രീയതേ ജഗത് ।। ൨൧.
ദക്ഷന്റെ മക്കളായ രുദ്രന്മാർ, ആദിത്യന്മാർ, അങ്കിരസാദിമാർ എന്നിവരെയാണ് അവിടെ ആദരപൂർവ്വം പൂജിക്കേണ്ടത്. ഇവരാണ് ദൃശ്യമായ പിതാക്കന്മാർ; ഇവരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചാൽ ലോകം മുഴുവൻ സന്തുഷ്ടമാകും.
തത്ര ഭാഗാര്ഥിനോ ദേവാ ആദിത്യാ വസവസ്തഥാ । വിശ്വേദേവാഃ സപിതരോ ഗന്ധര്വാദ്യാ മരുദ്ഗണാഃ ।। ൨൧.
അവിടെ യജ്ഞഭാഗം ആഗ്രഹിച്ച ദേവന്മാർ ആയിരുന്നു ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, വിശ്വദേവന്മാർ, പിതൃകൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, മറ്റു ദേവതകളും മരുത്ഗണങ്ങളും.
ജഗൃഹുര്യജ്ഞഭാഗാന് സ്വാന് യാവത് തേ ഹവിഷോര്പിതാന് । താവത്കാലം ജലാത് സദ്യ ഉത്തസ്ഥൌ ബ്രഹ്മണഃ പുനഃ ।। ൨൧.
ഹവിസ്സുകൾ അർപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതുവരെ അവർ അവരവരുടെ യജ്ഞഭാഗങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു. അപ്പോൾ തന്നെ ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും ജലത്തിൽ നിന്ന് ഉയിർന്നു.
രുദ്രഃ കോപോദ്ഭവോ യസ്തു പൂര്വം മഗ്നോ മഹാജലേ । സ സഹസ്ത്രാര്കസംകാശോ നിശ്ചക്രാമ ജലാത് തതഃ ।। ൨൧.
കോപത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച രുദ്രൻ, മുമ്പ് മഹാ ജലത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്നതാണ്; അവൻ അന്നു ആയിരം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ച് ജലത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നു.
സര്വജ്ഞാനമയോ ദേവഃ സര്വദേവമയോഽമലഃ । പ്രത്യക്ഷദര്ശീ സര്വസ്യ ജഗതസ്തപസാ ബഭൌ ।। ൨൧.
സർവ്വജ്ഞതയാൽ നിറഞ്ഞ, എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന, നിർമ്മലനായ ആ ദേവൻ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ ലോകം മുഴുവൻ നേരിട്ട് കാണുന്നവനായി പ്രത്യക്ഷമായി.
തസ്മിംസ്തു കാലേ പഞ്ചാനാം ജാതഃ സര്ഗോ നരോത്തമ । ദിവ്യാനാം പൃഥിവീസ്ഥാനാം ചതുര്ണാമരജാതിനാമ് ।। ൨൧.
അന്നേരം, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, ദൈവികരായവരും ഭൂമിയിൽ വസിക്കുന്ന നാലു വർണ്ണങ്ങളായവരും ചേർന്ന് അഞ്ചു വിധത്തിലുള്ള സൃഷ്ടി ഉദിച്ചുവന്നു.
രൌദ്രസര്ഗസ്യ സംഭൂതിസ്തദാ സദ്യോഽപി ജായതേ । ഇദാനീം രുദ്രസര്ഗം ത്വം ശ്രൃണു പാര്ഥിവസത്തമ ।। ൨൧.
രൗദ്രസൃഷ്ടിയുടെ ഉദയം അപ്പോൾ തന്നെ സംഭവിച്ചു; ഇപ്പോൾ, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, രുദ്രന്റെ സൃഷ്ടിയുടെ കഥ നീ കേൾക്കുക.
ദശവര്ഷസഹസ്ത്രാണി തപശ്ചീര്ത്വാ മഹജ്ജലേ । പ്രതിബുദ്ധോ യദാ രുദ്രസ്തദാ ചോര്വോം സകാനനാമ് । ദൃഷ്ട്വാ സസ്യവതീം രമ്യാം മനുഷ്യപശുസംകുലാമ് ।। ൨൧.
പത്തായിരം വർഷങ്ങൾ മഹാ ജലത്തിൽ തപസ്സ് ചെയ്ത ശേഷം, രുദ്രൻ ഉണർന്നപ്പോൾ, വനങ്ങളോടുകൂടിയ, ധാന്യസമൃദ്ധിയും മനോഹാരിതയും നിറഞ്ഞ, മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഭൂമിയെ കണ്ടു.
ശുശ്രാവ ച തദാ ശബ്ദാനൃത്വിജാം ദക്ഷസദ്മനി । ആശ്രമേ യജ്ഞിനാം ചോച്ചൈര്യോഗസ്ഥൈരിതി കീര്ത്തിതമ് ।। ൨൧.
അപ്പോൾ രുദ്രൻ ദക്ഷന്റെ ഭവനത്തിൽ യജ്ഞം നടത്തുന്ന പുരോഹിതന്മാരുടെ ശബ്ദങ്ങളും, യജ്ഞകർ ആശ്രമത്തിൽ യോഗധ്യാനത്തിൽ മുഴുകി ഉച്ചത്തിൽ പാരായണം ചെയ്യുന്ന ശബ്ദങ്ങളും കേട്ടു.
തതഃ ശ്രുത്വാ മഹാതേജാഃ സര്വജ്ഞഃ പരമേശ്വരഃ । ചുകോപ സുഭൃശം ദേവോ വാക്യം ചേദമുവാച ഹ ।। ൨൧.
അത് കേട്ട മഹാതേജസ്സുള്ള സർവ്വജ്ഞനായ പരമേശ്വരൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ ദൈവം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അഹം പൂര്വം തു കവിനാ സൃഷ്ടഃ സര്വാത്മനാ വിഭുഃ । പ്രജാഃ സൃജസ്വേതി തദാ വാക്യമേതത് തഥോക്തവാന് ।। ൨൧.
എന്നെ മുമ്പ് കവി സർവ്വാത്മാവായവൻ സൃഷ്ടിച്ചു; 'നീ പ്രജകൾ സൃഷ്ടിക്കണം' എന്നായിരുന്നു അപ്പോൾ പറഞ്ഞത്.
ഇദാനീം കേന തത്കര്മ കൃതം സൃഷ്ട്യാദിവര്ണനമ് । ഏവമുക്ത്വാ ഭൃശം കോപാന്നനാദ പരമേശ്വരഃ ।। ൨൧.
ഇപ്പോൾ ഈ സൃഷ്ടിയുടെ കാര്യവും തുടക്കവും ആരാണ് നിർവഹിച്ചത്? ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് പരമേശ്വരൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ ഗർജിച്ചു.