അഹം പുത്ര ന സദ്വാദീ ന ക്ഷമേ ധര്മദൂഷിതമ്
മകനേ, ഞാൻ സത്യം പറയുന്നവനല്ല, ധർമ്മം ലംഘിക്കുന്നത് ഞാൻ സഹിക്കാറുമില്ല.
ധര്മജ്ഞശ്ച യശസ്വീ ച നിത്യം ക്ഷാന്തോ ജിതേന്ദ്രിയഃ
ധർമ്മം അറിയുന്നവനും, പ്രശസ്തനും, എല്ലായ്പ്പോഴും ക്ഷമയുള്ളവനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനും ആകണം.
യാചിതസ്ത്വം മയാ പുത്ര ഗന്തും വൈ തത്ര നാര്ഹസി
മകനേ, അവിടെ പോകരുതെന്ന് ഞാൻ നിന്നോട് അപേക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്, നീ പോകാൻ പാടില്ല.
യദി വൈവസ്വതോ രാജാ തത്ര പ്രാപ്തം യദൃച്ഛയാ
വൈവസ്വതൻ രാജാവ് അവിടേക്ക് യാദൃശ്ചികമായി വന്നാൽ,
വിനശ്യേയമഹം പശ്യ കുലസേതുവിനാശനഃ
ഞാൻ നശിക്കും — കാണൂ, കുടുംബത്തിന്റെ ബന്ധം നശിക്കുന്നു.
നരകസ്യ പുദിത്യാഖ്യാ ദുഃഖേന നരകം വിദുഃ
'പുദിത' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന നരകസ്ഥലം — അതിന്റെ ദു:ഖം കൊണ്ടാണ് ആളുകൾ അതിനെ നരകം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
അപുത്രസ്യ ഹി തത്സര്വം മോഘം ഭവതി നിശ്ചയഃ
മകനില്ലാത്തവനു ആ എല്ലാം നിർഫലമായിത്തീരുന്നു, ഇതു ഉറപ്പാണ്.
ശുശ്രൂഷാവാന്ഭവേച്ഛൂദ്രോ വൈശ്യോ വാ കൃഷിജീവനഃ
സേവനം ചെയ്യുന്ന ശൂദ്രനും, കൃഷി ചെയ്ത് ജീവിക്കുന്ന വൈശ്യനും,
തപോ വാ വിപുലം തപ്ത്വാ ദത്ത്വാ ദാനമനുത്തമമ് 193.
അല്ലെങ്കിൽ വലിയ തപസ്സ് ചെയ്തവനും, അതുല്യമായ ദാനം നൽകിയവനും,
പുത്രേണ ലഭതേ ജന്മ പൌത്രേണ തു പിതാമഹഃ
മകനിലൂടെ ജനനം ലഭിക്കുന്നു, മകന്റെ മകനിലൂടെ പിതാമഹനും ജനിക്കുന്നു.
ന ഹാസ്യാമീതി വത്സ ത്വാം മമ വംശവിവര്ദ്ധനമ്
എന്റെ വംശം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന മകനേ, ഞാൻ നിന്നെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കില്ല.
വൈശമ്പായന ഉവാച ഹൃഷ്ടപുഷ്ട വപുര്ഭൂത്വാ പുത്രഃ പരമധാര്മികഃ
വൈശംപായനൻ പറഞ്ഞു: അത്യന്തം ധാർമ്മികനായ മകൻ സന്തോഷവും ഉജ്ജ്വലമായ രൂപവും നേടി.
പുത്ര ഉവാച ദൃഷ്ട്വാ ച തമഹം ദേവം സര്വലോകനമസ്കൃതമ്
മകനു പറഞ്ഞു: എല്ലാ ലോകങ്ങളും വണങ്ങുന്ന ആ ദൈവത്തെ ഞാൻ കണ്ടപ്പോൾ—
ആഗച്ഛാമി പുനശ്ചാത്ര ന ഭയം മേഽസ്തി മൃത്യുതഃ
ഞാൻ വീണ്ടും ഇവിടെ എത്തുന്നു; മരണത്തെ ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നില്ല.
സത്യേ തിഷ്ഠ മഹാഭാഗ സത്യം ച പരിപാലയ
നീ സത്യത്തിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കൂ, മഹാഭാഗവ, സത്യം കാത്തുസൂക്ഷിക്കൂ.
സൂര്യസ്തപതി സത്യേന വാതഃ സത്യേന വാതി ച
സൂര്യൻ സത്യത്താൽ പ്രകാശിക്കുന്നു, കാറ്റ് സത്യത്താൽ വീശുന്നു.
ഉദധിര്ല്ലങ്ഘയേന്നൈവ മര്യാദാം സത്യപാലിതഃ
സത്യം കാത്തുകൊണ്ടു സമുദ്രം തന്റെ അതിരുകൾ കടക്കാറില്ല.
സത്യേന യജ്ഞാ വര്ത്തന്തേ മന്ത്രപൂതാഃ സുപൂജിതാഃ
സത്യം കൊണ്ടാണ് യജ്ഞങ്ങൾ നടപ്പാകുന്നത്; മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട് യഥാവിധി ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
സത്യം ഗാതി തഥാ സാമ സര്വം സത്യേ പ്രതിഷ്ഠിതമ് 193.
ഗായത്രിയും സാമവും സത്യത്തിൽ ആധാരമിട്ടിരിക്കുന്നു; എല്ലാം സത്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
സത്യേന സര്വം ലഭതേ യഥാ താത മയാ ശ്രുതമ്
സത്യത്താൽ എല്ലാം ലഭിക്കുന്നു, അച്ഛാ, ഞാൻ കേട്ടതുപോലെ.
ദേവദേവേന രുദ്രേണ വേദഗര്ഭഃ പുരാ കില
ദേവദേവനായ രുദ്രൻ ഒരിക്കൽ വേദങ്ങളുടെ ഗർഭം—
ദീക്ഷാം ധാരയതേ ബ്രഹ്മാ സ തേനൈവ സുയന്ത്രിതഃ
ബ്രഹ്മാവ് ആ ദൈവത്താൽ നല്ലപോലെ നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ട് ദീക്ഷ സ്വീകരിച്ചു.
സംവര്തേന പുരാ താത സര്വേ ലോകാഃ സദൈവതാഃ
പണ്ടൊരു കാലത്ത്, അച്ഛാ, സംഹാരകാലത്ത്, ദേവതകളോടുകൂടിയ എല്ലാ ലോകങ്ങളും—
പാതാലേ പാലയന് സത്യം ബദ്ധോ വൈരോചനോ വസന്
പാതാളത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന വിരോചനന്റെ മകൻ സത്യം കാത്തു ജീവിച്ചു, അതുകൊണ്ട് ബന്ധിക്കപ്പെട്ടു.
സ്ഥിതഃ സത്യേ മഹാവിന്ധ്യോ വര്ദ്ധമാനോ ന വര്ദ്ധതേ
മഹാവിന്ദ്യപർവതം സത്യത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു; വളരുന്നുവെങ്കിലും അതിന്റെ അളവ് കൂടുന്നില്ല.
ഗൃഹധര്മാശ്ച യേ ദൃഷ്ടാ വാനപ്രസ്ഥാശ്ച ശോഭിതാഃ
ഗൃഹസ്ഥധർമ്മങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു; വാനപ്രസ്ഥന്മാർ ഭംഗിയായി ജീവിക്കുന്നു.
അശ്വമേധസഹസ്രം ച സത്യം ച തുലയാ ധൃതമ്
ആയിരം അശ്വമേധയാഗവും സത്യവും തുലയിൽ തൂക്കിയാൽ തുല്യമാണ്.
സത്യേന പാല്യതേ ധര്മോ ധര്മോ രക്ഷതി രക്ഷിതഃ
സത്യത്താൽ ധർമ്മം കാത്തുസൂക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു; ധർമ്മം കാത്തവനെ ധർമ്മം തന്നെ സംരക്ഷിക്കും.
ഏവമുക്ത്വാ ഹൃഷ്ടപുഷ്ടഃ സ്വേന ദേഹേന സുവ്രത 193.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, സന്തോഷത്തോടെയും ഉല്ലാസത്തോടെയും തന്റെ ശരീരത്തിൽ ഉജ്ജ്വലനായി, സദാചാരനായവൻ—
ഋഷിപുത്രോ മഹാതേജാ സത്യവാഗനസൂയകഃ
മഹാതേജസ്സുള്ള ഋഷിപുത്രൻ, സത്യവാചകനും കപടമില്ലാത്തവനും ആയിരുന്നു.