ഏവം ഗൃഹാശ്രമോ മൂലം ധര്മസ്തത്ര പ്രതിഷ്ഠിതഃ
ഇങ്ങനെ ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം തന്നെ അടിസ്ഥാനമാണ്; അവിടെ തന്നെയാണ് ധര്മ്മം നിലനില്ക്കുന്നത്.
തിഥൌ പര്വണി യേ ചൈവ സ്വപിതൄംസ്താരയന്തി വൈ
തിഥിയോ ഉത്സവദിനമോ ആയപ്പോള് പിതാക്കന്മാരെ രക്ഷിക്കുന്നവര്,
ന യജ്ഞദാനാധ്യയനോപവാസൈസ്തീര്ഥാഭിഷേകൈരപി ചാഗ്നിഹോത്രൈഃ
യജ്ഞം, ദാനം, പഠനം, ഉപവാസം, തീർത്ഥസ്നാനം, അഗ്നിയിലേക്ക് ഹോമം എന്നിവകൊണ്ടല്ല,
പിതരോ നിര്ഗതാസ്തത്ര ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശരീരഗാഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെയും വിഷ്ണുവിന്റെയും ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച പിതാക്കന്മാർ അവിടെ നിന്നു പുറപ്പെട്ടു.
ഏവം ക്രമേണ വൈ തത്ര പിതൃദേവാ വസുന്ധരേ
ഇങ്ങനെ ക്രമമായി, ഭൂമിദേവി, പിതൃദേവതകൾ അവിടെ വസിച്ചു.
തത ഏതേ ന ജാനന്തി ദേവാഃ ശക്രപുരോഗമാഃ
ഇതിന് ശേഷം, ഇന്ദ്രനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ ദേവന്മാർക്കും ഇതറിയില്ല.
ന ച ബ്രഹ്മാ വിജാനാതി നിഃസൃതോ മമ മായയാ
എന്റെ മായയാൽ ഉദിച്ച ബ്രഹ്മാവിനും ഇതറിയില്ല.
പുനശ്ചാന്യത്പ്രവക്ഷ്യാമി പിതൃയജ്ഞേഷു സുന്ദരി ൧൯൦.
സുന്ദരി, പിതൃയജ്ഞങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റൊരു കാര്യം ഞാൻ വീണ്ടും പറയുന്നു.
കൃത്വാ വൈ പിണ്ഡസങ്കല്പം ദര്ഭാനാസ്തീര്യ ഭൂതലേ
പിണ്ഡം അർപ്പിക്കാനുള്ള മനസ്സിൽ ധരിപ്പിച്ച്, ദർഭാ പുല്ല് നിലത്ത് വിരിച്ച്,
അജീര്ണേനാഭിപീഡ്യന്തേ ഭുജ്യന്തേ ന ച സുന്ദരി
അജീർണത്താൽ അവർ കഷ്ടപ്പെടുന്നു, സുന്ദരി, ആഹാരം പൂർണ്ണമായി ലഭിക്കാറില്ല.
ദൃഷ്ടാഃ സോമേന സുശ്രോണി ദേവതാജീര്ണപീഡിതാഃ
സുന്ദരമായ കമരം ഉള്ളവളേ, ദേവതകളുടെ അജീർണപീഡനത്തിൽ വേദനിക്കുന്നവരെ സോമൻ കണ്ടു.
സോമ ഉവാച ഏവം തു ഭാഷമാണസ്യ സോമസ്യ തദനന്തരമ്
സോമൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സോമൻ സംസാരിച്ചശേഷം,
ഊചുസ്തേ സോമമേവാപി വാക്യം നഃ ശ്രൂയതാമിതി
അവർ സോമനോട് പറഞ്ഞു: ഞങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ കേൾക്കണം.
ശ്രാദ്ധേ നിയോജിതാസ്തൈസ്തു പിതൃപിണ്ഡേന തര്പിതാഃ
ശ്രാദ്ധത്തിൽ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടവർ പിതൃപിണ്ഡം കൊണ്ടു തൃപ്തരായി.
സോമ ഉവാച സഹിതാസ്തത്ര ഗച്ഛാമോ യഥാ ശ്രേയോ ഭവിഷ്യതി
സോമൻ പറഞ്ഞു: നമുക്ക് ഒരുമിച്ച് അവിടെ പോകാം, നല്ലത് സംഭവിക്കട്ടെ.
ഏവമുക്താസ്തു സോമേന പിതൃദേവാസ്തദന്തരേ
ഇങ്ങനെ സോമൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ സമയത്ത് പിതൃദേവതകൾ
ദൃഷ്ട്വാ പിതാമഹം ദേവം പ്രണമ്യ സഹസാ ക്ഷിതൌ ൧൯൦.
ദൈവമായ പിതാമഹനെ കണ്ടു, അവർ ഉടൻ നിലത്ത് വണങ്ങി.
യ ഏതേ പിതരോ ദേവ ദുഃഖിതാജീര്ണപീഡിതാഃ
ദേവാ, ഇവർ ദു:ഖവും അജീർണവും അനുഭവിക്കുന്ന പിതാക്കന്മാരാണ്.
യഥാ നശ്യംതി ജീര്ണാനി തഥാ കുരു പിതാമഹ
പിതാമഹാ, ജീർണിച്ചവയെപ്പോലെ ഇവരും നശിക്കട്ടെ.
ഉവാച വചനം തത്ര ബ്രഹ്മാ യോഗീശ്വരം പ്രതി
അവിടെ ബ്രഹ്മാവു യോഗേശ്വരനോടു ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ആഗതാഃ ശരണം ചാത്ര സോമേന സഹിതാ മമ
സോമനോടൊപ്പം അവര് എന്റെ അടുക്കല് അഭയം തേടി എത്തിയിരിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മണാ ചൈവമുക്തസ്തു ഈശ്വരഃ പരമേശ്വരഃ
ബ്രഹ്മാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോള് പരമേശ്വരന്, അതിയായ ദൈവം,
പശ്യതേ ഈശ്വരം തത്ര യോഗവേദാങ്ഗനിര്മിതമ്
അവിടെ, യോഗവും വേദങ്ങളും ചേര്ന്ന് സൃഷ്ടിച്ച ദൈവത്തെ അവന് കണ്ടു.
നിര്മിതാ വിഷ്ണുനാ ബ്രഹ്മന് വൈഷ്ണവ്യാ മായയാ ച തേ
ബ്രഹ്മന്, ഇവരെ വിഷ്ണുവും അവന്റെ വൈഷ്ണവ മായയും ചേര്ന്ന് സൃഷ്ടിച്ചവരാണ്.
പിതാ തു ബ്രഹ്മദൈവത്യോ മമ ഗാത്രാദ്വിനിര്മിതഃ
എന്റെ അച്ഛന്, ദൈവമായ ബ്രഹ്മാവ്, എന്റെ ശരീരത്തില് നിന്നാണ് രൂപം കൊണ്ടത്.
പ്രപിതാമഹോ രുദ്രദേവോ മമ ഗാത്രാദ്വിനിര്മിതഃ
എന്റെ വലിയപ്പന് രുദ്രദേവനും എന്റെ ശരീരത്തില് നിന്നാണ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്.
ബ്രാഹ്മണാനാം ഹിതാര്ഥായ നിര്മിതാ വിഷ്ണുമായയാ ൧൯൦.
ബ്രാഹ്മണരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ഇവരെ വിഷ്ണുവിന്റെ മായ ഉപയോഗിച്ച് സൃഷ്ടിച്ചു.
ആഗതാഃ ശരണം ബ്രഹ്മന്സോമേന സഹിതാ യദി
ബ്രഹ്മന്, സോമനോടൊപ്പം അവര് അഭയം തേടി വന്നിട്ടുണ്ടെങ്കില്,
ശൃണു തത്തേ പ്രവക്ഷ്യാമി ബ്രഹ്മന്ലോകപിതാമഹ
ബ്രഹ്മന്, ലോകപിതാമഹനേ, അതിന്റെ അര്ത്ഥം ഞാന് നിന്നോട് പറയാം, കേള്ക്കൂ.
ശ്രാദ്ധേ തു പ്രഥമം തസ്യ ദാതവ്യം മാനുഷേഷു വാ
ശ്രാദ്ധത്തില്, ആദ്യം അവനാണ് ഭോജ്യം നല്കേണ്ടത്, അല്ലെങ്കില് മനുഷ്യരില്.