ക ഏതേ പിതരോ ദേവ ശ്രാദ്ധം ഭോക്ഷ്യന്തി യോഗതഃ
ദൈവമേ, യോഗശക്തിയാൽ ശ്രാദ്ധം സ്വീകരിക്കുന്ന ആ പിതാക്കന്മാർ ആരാണ്?
കഥം തം പിണ്ഡസങ്കല്പം മാസേ മാസേ നിയോജയേത്
ഓരോ മാസവും പിണ്ഡം സമർപ്പിക്കാനുള്ള മനസ്സിലാക്കൽ എങ്ങനെ നിർവ്വഹിക്കണം?
നിശ്ചയം ശ്രോതുമിച്ഛാമി പരം കൌതൂഹലം ഹി മേ
സത്യം എന്താണെന്ന് ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതിനായി എനിക്ക് വലിയ കൗതുകമുണ്ട്.
വരാഹരൂപീ ഭഗവാന്പ്രത്യുവാച വസുന്ധരാമ് സാധു ഭൂമേ വരാരോഹേ സര്വധര്മവ്യവസ്ഥിതേ
വരാഹരൂപത്തിൽ ഭഗവാൻ വസുന്ധരയെ ഉത്തരം പറഞ്ഞു: 'നല്ല ചോദ്യം ചോദിച്ചു, ഭൂമിദേവി, എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിലും നിലനിൽക്കുന്നവളേ.'
കഥയിഷ്യാമി തേ ദേവി യന്മാം ത്വം പരിപൃച്ഛസി
ദേവിയെ, നീ എന്നോടു ചോദിച്ചതിന് ഞാൻ ഉത്തരം പറയാം.
പിതാ പിതാമഹശ്ചൈവ തഥൈവ പ്രപിതാമഹഃ
അച്ഛനും അപ്പൂപ്പനും അതുപോലെ വലിയപ്പനും—
ജ്ഞാത്വാ നക്ഷത്രസംയോഗം പിതൃപക്ഷേ ഹ്യുപാഗതേ
നക്ഷത്രങ്ങളുടെ യോഗം മനസ്സിലാക്കി, പിതൃപക്ഷം എത്തിയപ്പോൾ—
കരിഷ്യന്തി ച യേ ശ്രാദ്ധം ശ്രദ്ധയാ ജ്ഞാനിനോ ജനാഃ ൧൯൦.
ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്ന ജ്ഞാനികൾ അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നതാണ്.
കേചിദ്യജന്തി യജ്ഞം വൈ ബ്രഹ്മയജ്ഞം ദ്വിജാതയഃ
ചിലർ യജ്ഞം ചെയ്യുന്നു, അതായത് ബ്രഹ്മയജ്ഞം, ദ്വിജന്മാർ.
കേചിച്ച ഭൂതയജ്ഞേന വര്ത്തയന്തി സുമധ്യമേ
ചിലർ ഭൂതയജ്ഞം നടത്തി ജീവിക്കുന്നു, സുന്ദരിയായവളേ.
പിതൃയജ്ഞം ച ഭോ ദേവി ശൃണു വക്ഷ്യാമി നിശ്ചയമ്
പിതൃയജ്ഞവും ഉണ്ട്, ദേവിയെ, അതിന്റെ സത്യമായ വിധി ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കു.
സര്വേ തേ മയി വര്ത്തന്തേ സത്യമേതദ്ബ്രവീമി തേ
അവരൊക്കെയും എന്നിൽ നിലനിൽക്കുന്നു; ഇതാണ് ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്ന സത്യം.
ഉത്തരോഽഗ്നിരഹം ചൈവ ദക്ഷിണാഗ്നിരഹം തഥാ
വടക്കേ അഗ്നിയും ഞാൻ തന്നെയാണ്; അതുപോലെ തെക്കേ അഗ്നിയും ഞാൻ തന്നെയാണ്.
പാവനഃ പാവകശ്ചൈവ അഹമേവ വ്യവസ്ഥിതഃ
ശുദ്ധിയുള്ളവനും അഗ്നിയും ഞാൻ തന്നെ ഇവിടെ നിലനിൽക്കുന്നു.
വൈശ്വദേവേ നിയുഞ്ജീത ബ്രഹ്മചാരീ ശുചിഃ സദാ
വൈശ്വദേവയാഗത്തിൽ എപ്പോഴും ശുദ്ധനായ ബ്രഹ്മചാരിയെ നിയോഗിക്കണം.
ഏതാന്ന ഭോജയേച്ഛ്രാദ്ധേ ദേവതീര്ഥേഷു പൂജയേത്
ഇവരെ ശ്രാദ്ധത്തിൽ ഭക്ഷണം കൊടുക്കരുത്; ദൈവതീർത്ഥങ്ങളിൽ അവരെ ആരാധിക്കണം.
ഉത്തമോ ഗൃഹസന്തുഷ്ടഃ ക്ഷാന്തോ ദാന്തോ ജിതേന്ദ്രിയഃ
ഊറ്റമോന്നാണ് വീട്ടിൽ സന്തോഷത്തോടെ കഴിയുന്നവൻ, ക്ഷമയുള്ളവൻ, സ്വയം നിയന്ത്രണം പുലർത്തുന്നവൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ.
വേദവിദ്യാവ്രതസ്നാതോ സുവിമൃഷ്ടാന്നഭോജകഃ ൧൯൦.
വേദങ്ങൾ പഠിച്ചവനും, വ്രതങ്ങളിൽ ഭക്തിയുള്ളവനും, ശുദ്ധമായ സ്നാനത്തിലൂടെ വിശുദ്ധനായവനും, നന്നായി തയ്യാറാക്കിയ അന്നം കഴിക്കുന്നവനും ആകുന്നു.
ദത്ത്വാ ഹുതാശനായാദൌ ദേവതീര്ഥേഷു സുന്ദരി
ആദ്യം അഗ്നിക്കു സമർപ്പിക്കുകയും ദൈവീയ തീർത്ഥങ്ങളിൽ അർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തശേഷം,
ചതുര്ണാമേവ വര്ണാനാം യദ്യഥാ ശ്രാദ്ധമര്ഹതി
നാലു വർണ്ണങ്ങൾക്കുമുള്ള ശ്രാദ്ധം അവരവർക്കു യോജിച്ച രീതിയിൽ ചെയ്യണം.
യന്ന പശ്യന്തി തേ ഭോജ്യം ശ്വാനഃ കുക്കുടസൂകരാഃ
നായ്ക്കൾ, കോഴികൾ, പന്നികൾ എന്നിവ കാണാത്ത അന്നം,
സര്വകര്മകരാ യേ ച സര്വഭക്ഷാശ്ച യേ നരാഃ
എല്ലാ വിധ ജോലികളും ചെയ്യുന്നവരും എല്ലാം തിന്നുന്നവരും കാണാത്ത അന്നം,
ഏതേ പശ്യന്തി യച്ഛ്രാദ്ധം തച്ഛ്രാദ്ധം രാക്ഷസം വിദുഃ
ഇവരൊക്കെ കാണുന്ന ശ്രാദ്ധം, അത്തരം ശ്രാദ്ധം അസുരസ്വഭാവമുള്ളതാണെന്ന് അറിയണം.
ഹൃതം യദാ തു ത്രൈലോക്യം ശക്രസ്യാര്ഥേ ത്രിവിക്രമേ
വിഷ്ണുവിന്റെ മൂന്ന് പടിയിലൂടെ ഇന്ദ്രനു വേണ്ടി മൂന്ന് ലോകങ്ങളും പിടിച്ചെടുത്തപ്പോൾ,
വര്ജനീയാ ബുധൈരേതേ പിതൃയജ്ഞേഷു സുന്ദരി
ബുദ്ധിമാന്മാർ പിതൃയാഗങ്ങളിൽ ഇവയെല്ലാം ഒഴിവാക്കണം, സുന്ദരിയേ.
പിതൄംസ്തത്രാഹ്വയേദ്ഭൂമേ മന്ത്രേണ വിധിപൂര്വകമ്
അവിടെ, ഭൂമിയിൽ, ശരിയായ മന്ത്രവും ക്രമവും പാലിച്ച് പിതാക്കളെ ആഹ്വാനിക്കണം.
പിതാ പിതാമഹശ്ചൈവ തഥൈവ പ്രപിതാമഹഃ
അവിടെ അച്ഛനും അപ്പൂപ്പനും അപ്പൂപ്പന്റെ അച്ഛനും ഉൾപ്പെടുന്നു.
പ്രണമ്യ ശിരസാ ദേവീര്നിര്വാപസ്യ ച ധാരിണീഃ ൧൯൦.
തലകൂന്തി ദേവിമാരെയും ഹോമം കൈവശം വയ്ക്കുന്നവരെയും വന്ദിച്ച്,
ഏവം ദത്തേന പ്രീയന്തേ പിതരശ്ച ന സംശയഃ
ഇങ്ങനെ അർപ്പിച്ചാൽ പിതാക്കന്മാർ സന്തോഷപ്പെടുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ത്രയസ്തത്ര വരാരോഹേ ദേവഗാത്രാദ്വിനിസ്സൃതാഃ
അവിടെ മൂവരും, സുന്ദരിയേ, ദേവന്മാരുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചിരിക്കുന്നത്.