വരാഹപുരാണമ്

നാരദ ഉവാച അശോച്യാനന്വശോചസ്ത്വം പ്രജ്ഞാവാന്നാവബുധ്യസേ

നാരദൻ പറഞ്ഞു: നീ ദുഃഖിക്കേണ്ടവരെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കുന്നു, ജ്ഞാനിയാണെങ്കിലും നീ ഇതിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല.

ഗതാസൂനഗതാസൂംശ്ച നാനുശോചന്തി പണ്ഡിതാഃ

ജ്ഞാനികൾ മരിച്ചവരെയും ജീവനുള്ളവരെയും കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കാറില്ല.

അമിത്രാസ്തസ്യ ഹൃഷ്യന്തി സ ചാപി ന നിവര്ത്തതേ

അവന്റെ ശത്രുക്കൾ സന്തോഷിക്കുന്നു, പക്ഷേ അവൻ തിരികെ വരുന്നില്ല.

ദേവതാസുരഗന്ധര്വാ മാനുഷാ മൃഗപക്ഷിണഃ

ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, മനുഷ്യർ, മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ—

ജാതസ്യ സര്വഭൂതസ്യ കാലോ മൃത്യുരുപസ്ഥിതഃ

ജനിച്ച എല്ലാ ജീവികൾക്കും കാലം മരണരൂപത്തിൽ സന്നിഹിതമാണ്.

തവ പുത്രോ മഹാത്മാ വൈ ശ്രീമാന്നാമ ശ്രിയോ നിധിഃ

നിന്റെ മകൻ മഹാനായിരുന്നു, പ്രശസ്തനും ഐശ്വര്യത്തിന്റെ നിധിയുമായിരുന്നു.

മൃത്യുകാലമനുപ്രാപ്യ ഗതോ ദിവ്യാം പരാം ഗതിമ്

മരണസമയത്തെത്തിയപ്പോൾ അവൻ പരമദൈവികമായ അവസ്ഥയിലെത്തി.

നാരദേനൈവമുക്തേ തു ശ്രുത്വാ സ ദ്വിജസത്തമഃ

നാരദൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ അതു കേട്ടു.

ഭീതോ ഗദ്ഗദയാ വാചാ നിഃശ്വസംശ്ച മുഹുര്മുഹുഃ 187.

ഭയത്താൽ, വിറയുന്ന ശബ്ദത്തിൽ, വീണ്ടും വീണ്ടും ദീർഘനിശ്വാസം വിട്ടു.

അഹോ മുനിവരശ്രേഷ്ഠ അഹോ ധര്മവിദാം വര

അയ്യോ, മഹാമുനിശ്രേഷ്ഠാ! അയ്യോ, ധർമ്മജ്ഞന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനേ!

പ്രണയാത്സൌഹൃദാദ്വാപി സ്നേഹാദ്വക്ഷ്യാമി തച്ഛൃണു

സ്നേഹത്താലോ സൗഹൃദത്താലോ പ്രണയത്താലോ ഞാൻ പറയാം—ഇത് കേൾക്കൂ.

കൃതസ്നേഹസ്യ പുത്രാര്ഥേ മയാ സംകല്പ്യ യത്കൃതമ്

മകനോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ ഞാൻ തീരുമാനിച്ച് ചെയ്തതാണിത്.

പശ്ചാദ്വിസര്ജിതം പിണ്ഡം ദര്ഭാനാസ്തീര്യ ഭൂതലേ

അനന്തരം, ഭൂമിയിൽ ദർഭ പടർത്ത് പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചു.

ശോകസ്യ തു പ്രഭാവേണ ഏതത്കര്മ മയാ കൃതമ്

ദുഃഖത്തിന്റെ ബലത്തിൽ ഞാൻ ഈ പ്രവർത്തി ചെയ്തു.

നഷ്ടബുദ്ധിസ്മൃതിസത്ത്വോ ഹ്യജ്ഞാനേന വിമോഹിതഃ

അജ്ഞാനത്തിൽ ഞാൻ ബുദ്ധിയും ഓർമ്മയും ധൈര്യവും നഷ്ടപ്പെട്ടു.

ഭയം തീവ്രം പ്രപശ്യാമി മുനിശാപാത്സുദാരുണാത് ന ഭേതവ്യം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ പിതരം ശരണം വ്രജ

മുനിയുടെ ഭയാനകമായ ശാപത്തിൽ നിന്ന് വലിയ ഭയം ഞാൻ കാണുന്നു; എന്നാൽ ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ, പിതാവിൽ ആശ്രയം പ്രാപിക്കൂ.

അധര്മം ന ച പശ്യാമി ധര്മോ നൈവാത്ര സംശയഃ

ഇവിടെ അധർമ്മം ഒന്നും കാണുന്നില്ല; സംശയമില്ല, ഇതാണ് ധർമ്മം.

കര്മണാ മനസാ വാചാ പിതരം ശരണം ഗതഃ

പ്രവൃത്തിയിലും മനസ്സിലും വാക്കിലും പിതാവിൽ ആശ്രയം പ്രാപിച്ചു.

ധ്യായമാനസ്തതോഽപ്യാശു ആജഗാമ തപോധനമ് 187.

അങ്ങനെ ധ്യാനിച്ച്, ഉടൻ തന്നെ തപസ്സിൽ സമ്പന്നനായ ആ മുനിയെ സമീപിച്ചു.

പുത്രമാശ്വാസയാമാസ വാഗ്ഭിരിഷ്ടാഭിരവ്യയൈഃ

അവൻ മകനെ ശുഭവും ശാശ്വതവുമായ വാക്കുകളാൽ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.

പിതൃയജ്ഞേതി നിര്ദിഷ്ടാ ധര്മോഽയം ബ്രഹ്മണാ സ്വയമ്

ഈ പിതൃയജ്ഞം ബ്രഹ്മാവു തന്നെ ധർമ്മമായി നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.

കൃതഃ സ്വയംഭുവാ പൂര്വം ശ്രാദ്ധം യോ വിത്ത്വിത്തമഃ

സ്വയംഭുവു ആദ്യമായി ഈ ശ്രാദ്ധം നിർവഹിച്ചു, ജ്ഞാനശ്രേഷ്ഠ.

ശ്രാദ്ധകര്മവിധിം ചൈവ പ്രേതകര്മ ച യാ ക്രിയാ

ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിന്റെ വിധിയും പ്രേതകർമ്മവും ഇങ്ങനെ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു.

മമ ചൈവ പ്രസാദേന തസ്യ ബുദ്ധിം ദദാമ്യഹമ്

എന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ നിന്നാണ് അവനു ബുദ്ധി ലഭിക്കുന്നത്.

അവശ്യമേവ ഗന്തവ്യം ധര്മരാജസ്യ ശാസനാത്

ധർമ്മരാജാവിന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം ഒരുവൻ നിർബന്ധമായും പോകേണ്ടതുണ്ട്.

ജാതസ്യ ഹി ധ്രുവോ മൃത്യുര്ധ്രുവം ജന്മ മൃതസ്യ ച

ജനിച്ചവന് മരണവും ഉറപ്പാണ്; മരിച്ചവന് ജന്മവും ഉറപ്പാണ്.

സത്ത്വം രജസ്തമശ്ചൈവ ത്രയഃ ശാരീരജാഃ സ്മൃതാഃ

സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് — ഈ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളും ശരീരത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദിക്കുന്നത് എന്ന് പറയുന്നു.

സാത്ത്വികം നാവബുദ്ധ്യന്തി കര്മദോഷേണ താമസഃ

തമോഗുണം അധികമുള്ളവർ, കർമ്മത്തിലെ ദോഷം മൂലം സത്ത്വഗുണം മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല.

സാത്ത്വികം മുക്തിയാനായ യാന്തി വേദവിദോ ജനാഃ 187.

വേദങ്ങൾ അറിയുന്ന സത്ത്വഗുണമുള്ളവർ മോക്ഷപഥത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.