ഏവം ദിനേ ഗതേ ഭദ്രേ ഹ്യസ്തം പ്രാപ്തേ ദിവാകരേ
ഇങ്ങനെ, ഭദ്രേ, ഒരു ദിവസം കഴിഞ്ഞു സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചപ്പോൾ,
ഏകാകീ യതചിത്താത്മാ നിരാശീ നിഷ്പരിഗ്രഹഃ
ഒറ്റയ്ക്കായി, മനസ്സും ആത്മാവും നിയന്ത്രിച്ച്, ആശയില്ലാതെ, സ്വത്തുകളില്ലാതെ,
നാത്യുച്ചം നാതിനീചം ച ചേലാജിനകുശോത്തരമ്
അധികം ഉയർന്നോ താഴ്ന്നോ അല്ലാത്ത, വസ്ത്രം, മയില്പ്പെട്ടി, കുശഗ്രാസ് എന്നിവയിട്ട്,
ഉപവിശ്യാസനേഽയുഞ്ജദ്യോഗമാത്മവിശുദ്ധയേ
അവൻ ആാസനത്തിൽ ഇരുന്ന് ആത്മശുദ്ധിക്കായി യോഗം അഭ്യസിച്ചു.
സംപ്രേക്ഷ്യ നാസികാഗ്രം സ്വം ദിശശ്ചാനവലോകയന്
സ്വന്തം മൂക്കിന്റെ അഗ്രം നോക്കി, ദിശകളിലേക്കു നോക്കാതെ,
സംയമ്യ മയി ചിത്തം യോ യുക്ത ആസീത മത്പരഃ
മനസ്സിനെ എന്നിൽ ഏകാഗ്രമാക്കി, എന്നോടു ഭക്തിയോടെ ഒരുമിച്ചു ഇരിക്കുന്നവൻ,
ഏവം നിവൃത്തസംധ്യായാം തതോ രാത്രിരുപാഗതാ
ഇങ്ങനെ സന്ധ്യ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, രാത്രി എത്തി.
കൃത്വാ തു പിണ്ഡ സംകല്പം പശ്ചാത്താപം ചകാര ഹ
പിണ്ഡം സമർപ്പിക്കാൻ മനസ്സിൽ ഉറച്ചശേഷം, അവൻ പിന്നീടു ഖേദിച്ചു.
നിവാപകര്മ ഹ്യശുചി പുത്രാര്ഥേ വിനിയോജിതമ്
അശുദ്ധമായും മകനുവേണ്ടി ചെയ്ത പിണ്ഡദാനകർമ്മം നടന്നു.
കഥം തേ മുനയഃ ശാപാത്പ്രദഹേയുര്ന മാമിതി 187.
മുനിമാർ ശാപം കൊണ്ടു എങ്ങനെ എന്നെ ദഹിപ്പിക്കാതിരിക്കും?
കിം വക്ഷ്യന്തി ച മാം സര്വേ യേ വൈ പിതൃപദേ സ്ഥിതാഃ
പിതൃസ്ഥാനത്ത് നിലകൊള്ളുന്ന എല്ലാവരും എനിക്കുറിച്ച് എന്ത് പറയും?
പൂര്വസന്ധ്യാനു സമ്പ്രാപ്താ ഉദിതേ ച ദിവാകരേ
പൂർവ്വസന്ധ്യ എത്തിയപ്പോൾ, സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ,
പുനശ്ചിന്താം പ്രപന്നഃ സ ആത്രേയോ ഹ്യതിദുഃഖിതഃ
ആത്രേയൻ വീണ്ടും വലിയ ദുഃഖത്തോടെ ചിന്തയിൽ ആഴപ്പെട്ടു.
ധിഗ്വയോ ധിക്ച മേ കര്മ ധിഗ്ബലം ധിക്ച ജീവിതമ്
വയസ്സിനേയും, എന്റെ പ്രവർത്തികളേയും, ശക്തിയേയും, ജീവിതത്തേയും ശപിക്കുന്നു.
നരകം പൂതികാഖ്യാതം ഹൃദി ദുഃഖം വിദുര്ബുധാഃ
പൂതി എന്ന പേരിലുള്ള നരകം ഹൃദയത്തിലെ ദുഃഖമാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു.
പൂജയിത്വാ തു ദേവാംശ്ച ദത്ത്വാ ദാനം ത്വനേകശഃ
എന്നാൽ ദേവന്മാരെ ആരാധിച്ച് പലതവണ ദാനം നൽകിയശേഷം,
പുത്രേണ ലഭതേ യേന പൌത്രേണ ച പിതാമഹാഃ
പുത്രന്റെ മുഖേന അച്ഛനും, മകന്മാരുടെ മുഖേന പിതാമഹന്മാരും അതു നേടുന്നു.
പുത്രേണ ശ്രീമതാ ഹീനം നാഹം ജീവിതുമുത്സഹേ
സമ്പന്നനായ പുത്രനെ ഇല്ലാതെ ഞാൻ ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.
ജഗാമ താപസാരണ്യമൃഷ്യാശ്രമവിഭൂഷിതമ്
അവൻ ഋഷിമാരുടെ ആശ്രമങ്ങൾ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്ന തപസ്സുകാരുടെ കാടിലേക്ക് പോയി.
തത്പ്രവിശ്യാശ്രമപദം ഭ്രാജമാനം സ്വതേജസാ 187.
സ്വന്തം തേജസ്സാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ആ ആശ്രമത്തിലേക്ക് അവൻ കടന്നു.
തസ്മൈ ദത്ത്വാ പാദ്യമര്ഘ്യം ആസനേ ചോപവേശ്യ ച
അവനു പാദപ്രക്ഷാലനത്തിനും അർഘ്യത്തിനും വെള്ളം നൽകി, ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുത്തി.
നാരദ ഉവാച അശോച്യാനന്വശോചസ്ത്വം പ്രജ്ഞാവാന്നാവബുധ്യസേ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: നീ ദുഃഖിക്കേണ്ടവരെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കുന്നു, ജ്ഞാനിയാണെങ്കിലും നീ ഇതിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല.
ഗതാസൂനഗതാസൂംശ്ച നാനുശോചന്തി പണ്ഡിതാഃ
ജ്ഞാനികൾ മരിച്ചവരെയും ജീവനുള്ളവരെയും കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കാറില്ല.
അമിത്രാസ്തസ്യ ഹൃഷ്യന്തി സ ചാപി ന നിവര്ത്തതേ
അവന്റെ ശത്രുക്കൾ സന്തോഷിക്കുന്നു, പക്ഷേ അവൻ തിരികെ വരുന്നില്ല.
ദേവതാസുരഗന്ധര്വാ മാനുഷാ മൃഗപക്ഷിണഃ
ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, മനുഷ്യർ, മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ—
ജാതസ്യ സര്വഭൂതസ്യ കാലോ മൃത്യുരുപസ്ഥിതഃ
ജനിച്ച എല്ലാ ജീവികൾക്കും കാലം മരണരൂപത്തിൽ സന്നിഹിതമാണ്.
തവ പുത്രോ മഹാത്മാ വൈ ശ്രീമാന്നാമ ശ്രിയോ നിധിഃ
നിന്റെ മകൻ മഹാനായിരുന്നു, പ്രശസ്തനും ഐശ്വര്യത്തിന്റെ നിധിയുമായിരുന്നു.
മൃത്യുകാലമനുപ്രാപ്യ ഗതോ ദിവ്യാം പരാം ഗതിമ്
മരണസമയത്തെത്തിയപ്പോൾ അവൻ പരമദൈവികമായ അവസ്ഥയിലെത്തി.
നാരദേനൈവമുക്തേ തു ശ്രുത്വാ സ ദ്വിജസത്തമഃ
നാരദൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ അതു കേട്ടു.
ഭീതോ ഗദ്ഗദയാ വാചാ നിഃശ്വസംശ്ച മുഹുര്മുഹുഃ 187.
ഭയത്താൽ, വിറയുന്ന ശബ്ദത്തിൽ, വീണ്ടും വീണ്ടും ദീർഘനിശ്വാസം വിട്ടു.