മുഷിതാച്ഛിദ്രകരണൈസ്തദ്ദാനഫലഭോക്തൃഭിഃ
തൊണ്ടയോ കുഴിയോ ഉണ്ടാക്കി ദാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നവരാൽ,
മൌനവ്രതധരാ യാന്തി പുനഃ പ്രാപ്യാര്ഥഹേതവേ 180.
മൗനം പാലിക്കുന്നവർ, എന്തെങ്കിലും ലക്ഷ്യത്തോടെ വീണ്ടും തിരിച്ചു വരുന്നു.
ത്രികാലജ്ഞ ഉവാച യാവത്തൃപ്തിര്ന തേ ഭൂയാദ്ദൃഷ്ട്വാ ഹന്ത സ്ഥിരോ ഭവ
മൂന്നു കാലവും അറിയുന്നവൻ പറഞ്ഞു: നീ തൃപ്തിയുണ്ടാകുന്നതുവരെ കാണിച്ച് ഉറച്ച മനസ്സോടെ ഇരിക്കണം.
താവത്കാലം പ്രതീക്ഷസ്വ യാവദാഗമനം മമ
ഞാൻ തിരിച്ചുവരുന്നത് വരെ നീ ആ സമയത്തോളം കാത്തിരിക്കുക.
സോഽഹമദ്യ വ്രതം ത്യക്ത്വാ തവ കാരുണ്യപൂരിതഃ
അതുകൊണ്ട്, ഇന്ന് ഞാൻ എന്റെ വ്രതം ഉപേക്ഷിച്ച്, നിന്റെ ദയയാൽ നിറഞ്ഞു,
അനയാ കാരയിഷ്യാമി ശ്രാദ്ധം തു വിധിനാ സഹ രാജാ സമീപഗം ദൃഷ്ട്വാ അകസ്മാദാഗതം ഋഷിമ്
അവളോടൊപ്പം ഞാൻ വിധിപ്രകാരം ശ്രാദ്ധം നടത്തും; രാജാവ്, അപ്രതീക്ഷിതമായി സമീപത്തേക്ക് വന്ന ഋഷിയെ കണ്ടു,
ക്ഷിത്യാസ്തലേ വിലുലിതഃ പാദൌ കൃത്വാ തു മൂര്ദ്ധനി
ഭൂമിയിൽ വീണു, തന്റെ കാലുകൾ തലയിൽ വെച്ചു നമസ്കരിച്ചു.
സദാ യജ്ഞം കരിഷ്യാമി ഗൃഹമാഗമനേ തവ
നീ എന്റെ വീട്ടിൽ വന്നാൽ ഞാൻ എപ്പോഴും യജ്ഞം നടത്തും.
ഇദം പാദ്യമിദം ചാര്ഘ്യം മധുപര്കമിമാം ച ഗാമ്
ഇവിടെ പാദ്യവും അർഘ്യവും മധുപർകവും ഈ പശുവും ഉണ്ട്.
തസ്യ തത്പ്രതിഗൃഹ്യാശു സ മുനിസ്ത്വരിതോഽബ്രവീത്
അവയെ വേഗത്തിൽ സ്വീകരിച്ച ശേഷം, ആ മുനിവർ ഉടൻ പറഞ്ഞു.
തച്ഛ്രുത്വാ കുരു തത്സര്വം യേനാഹം തോഷിതോഽഭവമ്
അത് കേട്ടു, ഞാൻ തൃപ്തനാകാൻ കാരണമായതെല്ലാം ചെയ്യുക.
കിം തദ്വദ യഥാകാര്യം യേന സിദ്ധം ഭവേദിദമ് യാ സാ തേ രാജമഹിഷീ താമാനയ വരാനനാമ് ।। 180.
എന്താണ് അത്, എങ്ങനെ ചെയ്യണം, ഇതെങ്ങനെ സാധ്യമാകും എന്ന് പറഞ്ഞുതരിക; നിന്റെ മനോഹരമുഖിയായ രാജമഹിഷിയെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക.
തസ്യാ ദാസീ വരാരോഹാ പ്രഭാവത്യപി വിശ്രുതാ
അവളുടെ ദാസിയായ, മനോഹരമായ കമരും പ്രശസ്തയായ പ്രഭാവതിയും അവിടെയുണ്ട്.
തതശ്ചാന്തഃപുരാദ്ദേവീ സദാസീ തത്ര ചാഗതാ
അതിനുശേഷം രാജ്ഞി അന്തഃപുരത്തിൽ നിന്ന് ദാസിയോടൊപ്പം അവിടെ എത്തി.
സമാസീനാം ച വിപ്രേന്ദ്രഃ പ്രോവാച വിനതാനനാമ്
അവൾ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ വിനയത്തോടെ മുഖം താഴ്ത്തിയവളോടു പറഞ്ഞു.
യേ കേചിത്പിതരോ ലോകേ ലോകാനാം സര്വതഃ സ്ഥിതാഃ
ലോകത്തിലെ എല്ലാ പിതാക്കന്മാരും എല്ലായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്നു.
ഏകോ വൃദ്ധോ നരസ്തത്ര സൂക്ഷ്മപ്രാണിഭിരാവൃതഃ
അവരിൽ ഒരാൾ വയോധികനും സൂക്ഷ്മജീവികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനുമായിരുന്നു.
നിരാശോ ഗന്തുകാമശ്ച പുനഃ സ നിരയേഽശുചൌ
ആശയില്ലാതെ, പുറത്ത് പോകാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, അവൻ വീണ്ടും അശുദ്ധമായ നരകത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തേനാത്മകര്മജനിതം മമ കര്മ നിവേദിതമ്
അവൻ എന്റെ സ്വന്തം പ്രവൃത്തികളാൽ ഉണ്ടാകുന്ന കര്മ്മം എനിക്കു സമർപ്പിച്ചു.
തവ ദാസ്യാശ്ച യാ ദാസീ തസ്യാസ്തന്തുഃ കിലോച്യതേ
നിന്റെ ദാസിയുടെ ദാസി അവളുടെ സന്തതിയാണെന്ന് പറയുന്നു.
ഇതി ശ്രുത്വാനവദ്യാങ്ഗീ തസ്യാ ആനയനേഽത്വരത്
ഇത് കേട്ട spotless-ആയ അവൾ അവളെ കൊണ്ടുവരാൻ വേഗം പോയി.
സാ ചൈകാന്തേ ച ദിവസേ പാനമാംസരതാ സദാ 180.
അവൾ ആ ദിവസം ഒറ്റയ്ക്ക് ഇരുന്നു, എപ്പോഴും മദ്യംയും മാംസവും ആസ്വദിക്കുന്നവളായിരുന്നു.
സേവകൈഃ സാ കരേ ഗൃഹ്യ ആനീതാ മുനിസന്നിധൌ
ദാസന്മാർ അവളെ കൈപിടിച്ച് മുനിയുടെ സന്നിധിയിൽ കൊണ്ടുവന്നു.
പ്രത്യയാര്ഥം തു തസ്യാ വൈ മുനിഃ പ്രാഹ ക്രിയാം പ്രതി
നിശ്ചയത്തിനായി മുനി അവളോടു ആ കര്മ്മത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു.
തര്പണം ചാപി നോ ദത്തം പിതൄണാം ചാതിമുക്തിദമ്
പിതാക്കന്മാർക്ക് മോക്ഷം നൽകുന്ന ജലതർപ്പണം അർപ്പിച്ചില്ല.
ന ജാനാമി പിതൄന്സ്വാന്വൈ ക്രിയാം കാര്യം ച വൈ വിഭോ
എനിക്ക് എന്റെ പിതാക്കന്മാരെ അറിയില്ല, കര്മ്മം ചെയ്യേണ്ട വിധവും അറിയില്ല, പ്രഭോ.
പത്നീ ച മഥുരേശസ്യ നൃപഃ സപുരസജ്ജനഃ
മഥുരേശന്റെ ഭാര്യയും രാജാവും നഗരത്തിലെ ഭദ്രജനങ്ങളും കൂടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
രാജ്ഞാ നീതാസ്തത്ര തീര്ഥേ ശ്രാദ്ധാര്ഥം മുനിനാ സഹ
രാജാവ് അവരെ മുനിയോടൊപ്പം ആ തീർത്ഥത്തിൽ ശ്രാദ്ധത്തിനായി കൊണ്ടുപോയി.
തത്ര ദൃഷ്ടഃ സ വൈ ജന്തുര്ന ച തന്തുര്വിചേതനഃ
അവിടെ ആ ജീവിയെ കണ്ടു, പക്ഷേ സന്തതി ബോധംകെട്ടിരുന്നു.
അഗസ്ത്യ ഉവാച കരോതു തര്പണം ചാസ്മിന്പൂര്വോക്തവിധിനാ ത്വിയമ് ।।180.
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ഇവൾ ഇവിടെ മുമ്പ് പറഞ്ഞ രീതിയിൽ ജലതർപ്പണം നടത്തട്ടെ.