ബലയുക്താ യയുഃ സ്വര്ഗം നിര്ബലസ്യ കുതോ ഗതിഃ
ശക്തിയുള്ളവർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തി; ബലഹീനനു എവിടേക്കാണ് വഴി?
തേ സ്വധാപൂജിതൈഃ പുത്രൈര്ഗച്ഛന്തി പരമാം ഗതിമ് 180.
പുത്രന്മാർ സ്വധാ അർപ്പിച്ച് ആദരിച്ചാൽ അവർ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.
ദൃഷ്ടാസ്ത്വയാ ത്രികാലജ്ഞ ദിവ്യദൃഷ്ട്യാ ദിവം ഗതാഃ
മൂന്ന് കാലവും അറിയുന്നവനേ, ദിവ്യദൃഷ്ടിയാൽ സ്വർഗ്ഗത്തിലെത്തിയവരെ നീ കണ്ടു.
പ്രതിലോമാനുലോമാനാം ശൂദ്രാണാം ശ്രാദ്ധകര്മിണാമ്
പ്രതിലോമവും അനുലോമവുമായ ശൂദ്രർ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവരിൽ—
ഏവം പൃഷ്ടഃ സ വിപ്രേണ കഥയാമാസ കാരണമ്
അങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണൻ ചോദിച്ചതിനുശേഷം, അവൻ കാരണം വിശദീകരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
തവാപി സന്തതിസ്താത നാസ്തി ദൈവാദ്യഥോചിതാ
പ്രിയനേ, നിന്റെ വംശവും ദൈവവിധിപ്രകാരം ഇല്ലാതെയാണ്.
വദ സര്വം കരിഷ്യാമി യദി സത്യം വചോ മമ
എല്ലാം പറയൂ; എന്റെ വാക്ക് സത്യമാണെങ്കിൽ ഞാൻ അതു ചെയ്യാം.
ഇമേ യേ മമ ദേഹേ തു ഭവന്തി മശകാഃ കൃശാഃ
എന്റെ ശരീരത്തിൽ കഴിയുന്ന ഈ സുഷ്കമായ കൊതുകുകൾ—
തന്തുമന്ത്രമഹം തേഷാം മമ തന്തുമയീ സകൃത്
അവർക്കായി ഞാൻ തന്തുമന്ത്രമാണ്; ഞാൻ ഒരിക്കൽ തന്തുവായി അവർക്കായി ഉണ്ടാകുന്നു.
മഹിഷ്യാഃ പ്രേഷണേ നിത്യം ദാസീ നാമ്നാ പ്രഭാവതീ
രാജ്ഞിയിലേക്ക് സന്ദേശം അയക്കാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും പ്രഭാവതി എന്ന ദാസി ഉണ്ട്.
അസ്മാകം സന്തതേസ്തന്തുസ്തസ്യ ശ്രാദ്ധകൃതേ വയമ്
അവളുടെ ശ്രാദ്ധത്തിനായി ഞങ്ങളുടെ വംശം തന്തുവിലാണ്; അതിനായി ഞങ്ങൾ—
സ്ഥിതാ ഏതാവദേവം തു കാലം യാസ്യാമഹേഽമ്ബുധൌ 180.
ഈ സമയത്തോളം മാത്രം ഞങ്ങൾ ഇവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു; അതിന് ശേഷം സമുദ്രത്തിലേക്ക് പോകും.
ശ്രുത്വൈതത്സ ത്രികാലജ്ഞോ മോഹാവിഷ്ടോഽബ്രവീദിദമ്
ഇത് കേട്ടപ്പോൾ, മൂന്നു കാലവും അറിയുന്നവൻ മോഹത്തിൽ ആകൃശ്ടനായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
വിധിരത്ര കഥം തസ്യാ യേന യൂയം സപുത്രിണഃ
അവള്ക്ക് ഏത് നിയമമാണ് ഇവിടെ ബാധകമാകുന്നത്, അതിലൂടെ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും പുത്രന്മാരോടെ ഉണ്ടാകുന്നു?
പൂര്വകര്മവിപാകേന യാം യാം ഗതിമധോമുഖീമ്
മുന് ചെയ്ത കര്മങ്ങളുടെ ഫലമായി, ഏതൊക്കെയോ താഴേക്ക് പോകുന്ന വഴികളിലേക്കാണ് ഒരാള് എത്തുന്നത്.
ശ്രാദ്ധം പിണ്ഡോദകം ദാനം നിത്യം നൈമിത്തികം തഥാ
ശ്രാദ്ധം, അന്നം, വെള്ളം, ദാനം — ഇവ സ്ഥിരമായതും പ്രത്യേകമായതുമായ വശങ്ങളില് നല്കണം.
അപി സ്യാത്സ കുലേഽസ്മാകം യോ നോ ദദ്യാജ്ജലാഞ്ജലിമ്
നമ്മുടെ കുടുംബത്തില് ആരെങ്കിലുമുണ്ടാവാം, നമ്മുക്ക് വേണ്ടി ഒരു കൈ വെള്ളം നല്കുന്നവന്.
വിശേഷാത്തീര്ഥമധ്യേ തു തിലമിശ്രം ജലാഞ്ജലിമ്
പ്രത്യേകിച്ച്, തീര്ത്ഥത്തില് തന്നെ, എള്ള് ചേര്ത്ത വെള്ളം കൈകൊണ്ട് നല്കുന്നത് ഏറ്റവും പ്രധാനമാണ്.
ദര്ഭപാണിസ്ത്രിസ്ത്രിഗോത്രേ പിതൃനാമ സമുച്ചരന്
ദര്ഭാ പുള്ളി കൈയില് പിടിച്ച്, മൂന്നു ഗോത്രങ്ങളും പിതാക്കന്മാരുടെ പേരുകളും ഉച്ചരിക്കണം.
ആദാവേകാഞ്ജലിര്ദ്വേ തു തിസ്രോ വൈ തര്പണേ സ്മൃതാഃ
ആദ്യം ഒരു കൈ, പിന്നെ രണ്ട് കൈ, അങ്ങനെ മൂന്ന് തവണ തൃപ്തി നല്കുന്ന ചടങ്ങിനായി നല്കണമെന്ന് ഓര്മ്മിക്കണം.
തൃപ്യധ്വമിതി ചാന്തേ വൈ മന്ത്രം മന്ത്രപ്രതിക്രിയാഃ
അവസാനത്തില് 'തൃപ്തരാവൂ' എന്ന മന്ത്രവും മറ്റ് നിര്ദേശിച്ച മന്ത്രങ്ങളും ഉച്ചരിക്കണം.
പിത്രേ പ്രഥമതോ ദദ്യാന്മാത്രേ ദദ്യാത്തഥാചരന് 180.
ആദ്യം പിതാവിന് നല്കണം; അതുപോലെ തന്നെ അമ്മയ്ക്കും നല്കണം.
ഏവം മാതാമഹഃ ശര്മാ ഗോത്രേ പിതാമഹസ്തഥാ
ഇങ്ങനെ തന്നെ, മാതാമഹന്, ഗോത്രത്തിലെ പിതാവ്, പിതാമഹന് എന്നിവരെയും ഓര്മ്മിക്കണം.
മധുവാതേത്യൃചം തദ്വത്പൂര്വവത്സമുദീരയേത്
'മധുവാതാ' എന്ന ഋക് മുന്പുപോലെ തന്നെ, മുന്പ് പറഞ്ഞ ക്രമത്തില് തന്നെ ഉച്ചരിക്കണം.
ഏവം മാതാമഹാനാം ച പൂര്വവത്ക്രമശോ ബുധഃ
ഇതുപോലെ തന്നെ, മാതൃവംശത്തിലെ പിതാക്കന്മാരെയും മുന്പ് പറഞ്ഞ ക്രമത്തില് തന്നെ ബുദ്ധിമാന് അനുസരിക്കണം.
ഗോത്രോച്ചാരം പ്രകുര്വീത അസൂര്യാന്നാശയാമഹേ
ഗോത്രം ഉച്ചരിച്ച്, 'സൂര്യന് കാണാതെ ഭക്ഷിക്കുന്നവരെ നശിപ്പിക്കുന്നു' എന്ന് പറയണം.
ഗോത്രായൈ മാത്രേ മഹ്യൈ തു ദേവ്യൈ ചാസനകര്മണി
ഗോത്രത്തിനും അമ്മയ്ക്കും വലിയ അമ്മയ്ക്കും ദേവിയ്ക്കും ഇരുത്തല് കര്മ്മത്തില് ഉചിതമായ രീതിയില് ചെയ്യണം.
അര്ഘ്യപാത്രസംകല്പേ തു പിണ്ഡദാനേഽവനേജനേ
അര്ഘ്യപാത്രം മനസ്സില് നിര്ദ്ദേശിച്ച്, പിണ്ഡം നല്കുമ്പോഴും കൈ കഴുകുമ്പോഴും അതേ മനോഭാവം പാലിക്കണം.
ഗോത്രായൈ മാതുര്മഹായൈ ദേവ്യാശ്ചാജ്ഞേയകര്മണി
ഗോത്രത്തിനും വലിയ അമ്മയ്ക്കും ദേവിയ്ക്കും നിര്ദേശിച്ച കര്മ്മങ്ങളില് അര്പ്പണം നടത്തണം.
പ്രഥമാ ചാശിഷി പ്രോക്താ ദത്തസ്യാക്ഷയ്യകാരികാ
ആദ്യം ആശംസ പറയണം; അങ്ങനെ നല്കിയതൊക്കെയും അക്ഷയമാകാന് കാരണമാകും.