നിര്ജനം ധ്രുവതീര്ഥം തു വൃതവേലമിവാഭവത്
ഏകാന്തമായ, സ്ഥിരമായ തീർത്ഥം തീരത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതുപോലായി മാറി.
വേപഥുഃ കോടരാക്ഷശ്ച പൃഷ്ഠലഗ്നലഘൂദരഃ 180.
കുലുക്കം, കുഴിയുള്ള കണ്ണുകൾ, ചുരുണ്ട പിൻ, വയർ കുറഞ്ഞത് — ഇങ്ങനെയായിരുന്നു അവൻ.
ന വാക്ച ശ്രൂയതേ തസ്യ ക്ഷുദ്രപക്ഷിരവോ യഥാ
അവന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുന്നില്ല, ചെറുപക്ഷിയുടെ കുരലുപോലെ.
ന ഗച്ഛസി യഥാസ്ഥാനമാഗതസ്തു നിരുദ്യമഃ
നീ നിന്റെ യോജിച്ച സ്ഥാനത്തേക്ക് പോകുന്നില്ല, ശ്രമമില്ലാതെ ഇവിടെ എത്തിയവനാണ് നീ.
മമാദ്യ നൈത്യകം കര്മ തീര്ഥേഽസ്മിന്നശ്യതേഽനിശമ്
ഇന്ന്, ഈ തീർത്ഥത്തിൽ എന്റെ നിത്യകർമ്മം രാവും പകലും നഷ്ടമായി.
ത്വാം ദൃഷ്ട്വേദൃക്സ്വരൂപം ച ക്രിയാ മേ സാ ഗതാ ത്വയി
നിന്നെ ഈ രൂപത്തിൽ കണ്ടപ്പോൾ, എന്റെ കർമ്മം നിന്നിലേക്കാണ് പോയത്.
ജന്തുരുവാച ധ്രുവതീര്ഥേ ച യഃ ശ്രാദ്ധം പുനഃ കുര്യാത്തിലോദകമ്
ജന്തു പറഞ്ഞു: സ്ഥിരമായ തീർത്ഥത്തിൽ ആരെങ്കിലും വീണ്ടും ശ്രാദ്ധം നടത്തി എള്ള് കലർന്ന വെള്ളം അർപ്പിച്ചാൽ—
തിലതൃപ്താ ദിവം യാന്തി പിതരസ്തേന പുത്രിണഃ
അങ്ങനെ എള്ള് കൊണ്ടു തൃപ്തരായ പിതാക്കന്മാർ ആ മകനിലൂടെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തുന്നു.
യോനിസംകരദോഷേണ നരകം സമുപാശ്രിതഃ
വംശം കലർന്നതിന്റെ പാപം മൂലം ഒരാൾ നരകത്തിൽ വീഴുന്നു.
അഗതിര്ഗമനേ മേ സ്യാത്തേ ത്രിതാപൈഃ സമാഗതഃ
എനിക്ക് എവിടേക്കും പോകാൻ വഴിയില്ല; മൂന്ന് തരത്തിലുള്ള ദുരിതങ്ങൾ കൊണ്ട് ഞാൻ പീഡിതനാണ്.
ബലയുക്താ യയുഃ സ്വര്ഗം നിര്ബലസ്യ കുതോ ഗതിഃ
ശക്തിയുള്ളവർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തി; ബലഹീനനു എവിടേക്കാണ് വഴി?
തേ സ്വധാപൂജിതൈഃ പുത്രൈര്ഗച്ഛന്തി പരമാം ഗതിമ് 180.
പുത്രന്മാർ സ്വധാ അർപ്പിച്ച് ആദരിച്ചാൽ അവർ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.
ദൃഷ്ടാസ്ത്വയാ ത്രികാലജ്ഞ ദിവ്യദൃഷ്ട്യാ ദിവം ഗതാഃ
മൂന്ന് കാലവും അറിയുന്നവനേ, ദിവ്യദൃഷ്ടിയാൽ സ്വർഗ്ഗത്തിലെത്തിയവരെ നീ കണ്ടു.
പ്രതിലോമാനുലോമാനാം ശൂദ്രാണാം ശ്രാദ്ധകര്മിണാമ്
പ്രതിലോമവും അനുലോമവുമായ ശൂദ്രർ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവരിൽ—
ഏവം പൃഷ്ടഃ സ വിപ്രേണ കഥയാമാസ കാരണമ്
അങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണൻ ചോദിച്ചതിനുശേഷം, അവൻ കാരണം വിശദീകരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
തവാപി സന്തതിസ്താത നാസ്തി ദൈവാദ്യഥോചിതാ
പ്രിയനേ, നിന്റെ വംശവും ദൈവവിധിപ്രകാരം ഇല്ലാതെയാണ്.
വദ സര്വം കരിഷ്യാമി യദി സത്യം വചോ മമ
എല്ലാം പറയൂ; എന്റെ വാക്ക് സത്യമാണെങ്കിൽ ഞാൻ അതു ചെയ്യാം.
ഇമേ യേ മമ ദേഹേ തു ഭവന്തി മശകാഃ കൃശാഃ
എന്റെ ശരീരത്തിൽ കഴിയുന്ന ഈ സുഷ്കമായ കൊതുകുകൾ—
തന്തുമന്ത്രമഹം തേഷാം മമ തന്തുമയീ സകൃത്
അവർക്കായി ഞാൻ തന്തുമന്ത്രമാണ്; ഞാൻ ഒരിക്കൽ തന്തുവായി അവർക്കായി ഉണ്ടാകുന്നു.
മഹിഷ്യാഃ പ്രേഷണേ നിത്യം ദാസീ നാമ്നാ പ്രഭാവതീ
രാജ്ഞിയിലേക്ക് സന്ദേശം അയക്കാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും പ്രഭാവതി എന്ന ദാസി ഉണ്ട്.
അസ്മാകം സന്തതേസ്തന്തുസ്തസ്യ ശ്രാദ്ധകൃതേ വയമ്
അവളുടെ ശ്രാദ്ധത്തിനായി ഞങ്ങളുടെ വംശം തന്തുവിലാണ്; അതിനായി ഞങ്ങൾ—
സ്ഥിതാ ഏതാവദേവം തു കാലം യാസ്യാമഹേഽമ്ബുധൌ 180.
ഈ സമയത്തോളം മാത്രം ഞങ്ങൾ ഇവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു; അതിന് ശേഷം സമുദ്രത്തിലേക്ക് പോകും.
ശ്രുത്വൈതത്സ ത്രികാലജ്ഞോ മോഹാവിഷ്ടോഽബ്രവീദിദമ്
ഇത് കേട്ടപ്പോൾ, മൂന്നു കാലവും അറിയുന്നവൻ മോഹത്തിൽ ആകൃശ്ടനായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
വിധിരത്ര കഥം തസ്യാ യേന യൂയം സപുത്രിണഃ
അവള്ക്ക് ഏത് നിയമമാണ് ഇവിടെ ബാധകമാകുന്നത്, അതിലൂടെ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും പുത്രന്മാരോടെ ഉണ്ടാകുന്നു?
പൂര്വകര്മവിപാകേന യാം യാം ഗതിമധോമുഖീമ്
മുന് ചെയ്ത കര്മങ്ങളുടെ ഫലമായി, ഏതൊക്കെയോ താഴേക്ക് പോകുന്ന വഴികളിലേക്കാണ് ഒരാള് എത്തുന്നത്.
ശ്രാദ്ധം പിണ്ഡോദകം ദാനം നിത്യം നൈമിത്തികം തഥാ
ശ്രാദ്ധം, അന്നം, വെള്ളം, ദാനം — ഇവ സ്ഥിരമായതും പ്രത്യേകമായതുമായ വശങ്ങളില് നല്കണം.
അപി സ്യാത്സ കുലേഽസ്മാകം യോ നോ ദദ്യാജ്ജലാഞ്ജലിമ്
നമ്മുടെ കുടുംബത്തില് ആരെങ്കിലുമുണ്ടാവാം, നമ്മുക്ക് വേണ്ടി ഒരു കൈ വെള്ളം നല്കുന്നവന്.
വിശേഷാത്തീര്ഥമധ്യേ തു തിലമിശ്രം ജലാഞ്ജലിമ്
പ്രത്യേകിച്ച്, തീര്ത്ഥത്തില് തന്നെ, എള്ള് ചേര്ത്ത വെള്ളം കൈകൊണ്ട് നല്കുന്നത് ഏറ്റവും പ്രധാനമാണ്.
ദര്ഭപാണിസ്ത്രിസ്ത്രിഗോത്രേ പിതൃനാമ സമുച്ചരന്
ദര്ഭാ പുള്ളി കൈയില് പിടിച്ച്, മൂന്നു ഗോത്രങ്ങളും പിതാക്കന്മാരുടെ പേരുകളും ഉച്ചരിക്കണം.
ആദാവേകാഞ്ജലിര്ദ്വേ തു തിസ്രോ വൈ തര്പണേ സ്മൃതാഃ
ആദ്യം ഒരു കൈ, പിന്നെ രണ്ട് കൈ, അങ്ങനെ മൂന്ന് തവണ തൃപ്തി നല്കുന്ന ചടങ്ങിനായി നല്കണമെന്ന് ഓര്മ്മിക്കണം.