ഹൃദ്യവേഷാഃ സുചാര്വംഗ്യഃ പുഷ്പവൃദ്ധിരതാഃ തദാ
അന്നത്തെ കാലത്ത് അവര് മനോഹരമായ രൂപവും സുന്ദരമായ അവയവങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു; പുഷ്പങ്ങളുടെ വളര്ച്ചയ്ക്കായി അവര് ആത്മാര്ത്ഥതയോടെ ശ്രമിച്ചു.
രാജലോകൈഃ പീഡിതാശ്ച ച്ഛേദനോന്മൂലനേന ച 172.
പക്ഷേ, രാജഭൃത്യന്മാര് വെട്ടിയും വേരോടെ പിഴുതുമാണ് അവരെ ബുദ്ധിമുട്ടിച്ചത്.
പുഷ്പമാലാവിഹീനാശ്ച മൂലസ്കന്ധാവശേഷിതാഃ
പുഷ്പമാലകള് ഇല്ലാതായി, അവശേഷിച്ചത് വേരുകളും തണ്ടുകളും മാത്രം.
യോ ദേവസ്തത്ര പാഷാണോ മൃത്പിണ്ഡേഷ്ടകയന്ത്രിതഃ
അവിടെ ഉള്ള ദേവത ഒരു കല്ലാണ്; അത് മണ്ണും ഇട്ടയും കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പുണ്യം സോദകപൂര്ണോഽയം തസ്യാരാമസ്യ സേചകമ്
ജലപൂര്ണമായ ഈ പാത്രം വലിയ പുണ്യമുള്ളതാണ്; അതാണ് ആ തോട്ടത്തിന് വെള്ളം നല്കുന്നത്.
യേ ച വൃക്ഷാഃ ഫലോപേതാസ്തേ സൌവര്ണാശ്ച സത്തമ തസ്യാ നാശാദ്യഥാ നോഽത്ര ജാതേയം ച വിരൂപതാ
ഫലമുള്ള വൃക്ഷങ്ങളും സ്വര്ണ്ണവൃക്ഷങ്ങളും, മഹാനേ, അവ നശിച്ചാല് ഇവിടെ സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെയുള്ള ദോഷം ഉണ്ടാകില്ല.
ഗോകര്ണ ഉവാച കരണാത്കൂപദേവാനാം തസ്യ പുണ്യഫലം വദ
ഗോകര്ണം ചോദിച്ചു: അവിടെ കിണറിന്റെ ദേവതകളെ സ്ഥാപിച്ചാല് ലഭിക്കുന്ന പുണ്യഫലം പറയൂ.
ജ്യേഷ്ഠോവാച ഇഷ്ടേന ലഭതേ സ്വര്ഗം പൂര്ത്തേ മോക്ഷം ച വിന്ദതി
ജ്യേഷ്ഠന് പറഞ്ഞു: യജ്ഞം ചെയ്താല് സ്വര്ഗം ലഭിക്കും; ധര്മ്മപ്രവര്ത്തനങ്ങള് ചെയ്താല് മോക്ഷവും ലഭിക്കും.
വാപീകൂപതഡാഗാനി ദേവതായതനാനി ച
വാപ്പികള്, കിണറുകള്, ചെരുവുകള്, ദേവതകളുടെ ക്ഷേത്രങ്ങള്—
ഭൂമിദാനേന യേ ലോകാ ഗോദാനേന ച കീര്ത്തിതാഃ
ഭൂമി ദാനം ചെയ്തും പശു ദാനം ചെയ്തും ലഭിക്കുന്ന ലോകങ്ങള് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.
അശ്വത്ഥമേകം പിചുമന്ദമേകം ന്യഗ്രോധമേകം ദശ പുഷ്പജാതീഃ
ഒരു അശ്വത്ത്വം, ഒരു പിച്ചുമണ്ടം, ഒരു ന്യഗ്രോധം, പത്ത് വിധത്തിലുള്ള പുഷ്പവൃക്ഷങ്ങള്—
യഥാ സുപുത്രഃ കുലമുദ്ധരേദ്ധി യഥാഽതികൃച്ഛ്രാന്നിയമപ്രയത്നാത് 172.
ഒരു നല്ല മകന് കുടുംബത്തെ ഉയര്ത്തുന്നതുപോലെ, വലിയ പരിശ്രമവും നിയന്ത്രണവുംകൊണ്ട്—
ഗോകര്ണ ഉവാച ഛായാവിശ്രാമപഥികൈഃ പക്ഷിണാം നിലയേന ച
ഗോകര്ണം ചോദിച്ചു: യാത്രക്കാര്ക്ക് തണലും വിശ്രമവും നല്കുകയും, പക്ഷികള്ക്ക് താമസസ്ഥലമാകുകയും ചെയ്യുന്നു—
പത്രമൂലത്വഗാദ്യൈശ്ച ഔഷധാര്ഥം തു ദേഹിനാമ്
വൃക്ഷങ്ങളുടെ ഇല, വേരുകള്, തൊലി മുതലായവ ജീവികള്ക്ക് ഔഷധമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ഗൃഹകൃത്യാനി കാഷ്ഠാനി ക്ഷുദ്രജന്തുഗൃഹാസ്തഥാ
വൃക്ഷത്തിന്റെ മരച്ചില്ലുകള് വീട്ടുപകരണങ്ങള്ക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നു; ചെറു ജീവികള്ക്കും അവ വീടാകുന്നു.
ഫലന്തി വത്സരേ മധ്യേ ദ്വിവാരം ശകുനാദയഃ ഏവം പുത്രസമാരോപാ ഏവം തത്ത്വവിദോ വിദുഃ
വർഷത്തിന്റെ നടുവില് രണ്ടു പ്രാവശ്യം ഫലം കായ്ക്കുന്നു; പക്ഷികളും മറ്റു ജീവികളും അതില് ആനന്ദിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ മകനെ വളര്ത്തുന്നതിനെ കുറിച്ച് സത്യജ്ഞാനമുള്ളവര് ഇങ്ങനെ പറയുന്നു.
ശ്രീവരാഹ ഉവാച ഹാ കഷ്ടം കഥമിത്യേവ മുമോഹ ച പപാത ഹ
ശ്രീവര്ാഹന് പറഞ്ഞു: ഹാ, എത്ര ദുഃഖം! അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവന് ബോധംകെട്ട് വീണു.
താഭിരാശ്വാസിതോ ധീമാന്സസംജ്ഞോ വാരിണോക്ഷിതഃ
അവരുടെ ആശ്വാസത്തോടെ, ജ്ഞാനി വെള്ളം തളിച്ച് ബോധം വീണ്ടെടുത്തു.
ഗോകര്ണ ഉവാച മഥുരായാം മമൈവതദുദ്യാനം ദേവതാഗൃഹമ്
ഗോകർണ്ണൻ പറഞ്ഞു: മഥുരയിൽ ആ തോട്ടവും ക്ഷേത്രവും എനിക്ക് തന്നെയാണ്.
യദി തത്ര ഗതശ്ചാഹം പിതൃരാജ്ഞോസ്തു സന്നിധൌ
ഞാൻ അവിടെ പോയാൽ, പിതൃരാജാവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ആയിരിക്കട്ടെ.
ജ്യേഷ്ഠാ പ്രോവാച നേഷ്യാമി യദി തേ രോചതേഽനഘ
മൂത്തവൻ പറഞ്ഞു: നിന്നെ ഞാൻ കൊണ്ടുപോകാം, നിന്നു ഇഷ്ടമാണെങ്കിൽ, പാപരഹിതനായവനേ.
വിമാനപ്രതിമാകാരം യാനമാരുഹ്യ സത്വരഃ 172.
ദൈവവിമാനത്തിന്റെ രൂപമുള്ള വാഹനത്തിൽ വേഗത്തിൽ കയറി,
ഗൃഹ്ണീഷ്വോപായനം രാജ്ഞേ തസ്മൈ ത്വം ദേഹ്യനര്ഘ്യകമ്
രാജാവിനായി ഈ സമ്മാനം എടുക്കൂ; അവനു അത്യന്തം വിലപ്പെട്ടത് നീ നൽകണം.
ഉത്പപാത തതഃ സ്ഥാനാദ്യത്ര രാജാ വ്യവസ്ഥിതഃ
അതിനുശേഷം അവൻ ആ സ്ഥലത്തുനിന്ന് എഴുന്നേറ്റു രാജാവ് നിലകൊണ്ടിരുന്നിടത്തേക്കു പോയി.
രാജാ ദര്ശനമാത്രേണ സന്തുഷ്ടഃ സോബ്രവീദിദമ്
അവനെ കണ്ടതുമാത്രത്തിൽ സന്തോഷിച്ച രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
അര്ദ്ധാസനേ കൃതഃ പ്രീത്യാ രത്നദോ ധനദോ യഥാ
അവനെ സ്നേഹത്തോടെ അർദ്ധസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി, രത്നവും ധനവും നൽകുന്നവനുപോലെ ആക്കി.
ആശ്ചര്യം ദര്ശയിഷ്യാമി കഥയിഷ്യാമി ചാപി ഭോഃ
ഞാൻ നിന്നെ അത്ഭുതം കാണിക്കും, അതിനെക്കുറിച്ച് പറയുകയും ചെയ്യും, മഹാശയനേ.
മുഹൂര്ത്താര്ദ്ധാദ്യഥാ യാതി സൈന്യം തച്ച തഥാ കുരു
സൈന്യം അർദ്ധനിമിഷത്തിൽ പോകുന്നപോലെ നീയും അതുപോലെ ചെയ്യണം.
കൃതം തേന തഥാ സര്വം യഥാ രാജ്ഞാ ഹി ഭാഷിതമ്
രാജാവ് പറഞ്ഞതുപോലെ അവൻ എല്ലാം ചെയ്തു.
സാധു സാധ്വിതി ഗോകര്ണം പ്രശശംസുഃ പുനഃ പുനഃ
ഗോകർണ്ണനെ വീണ്ടും വീണ്ടും അവർ പ്രശംസിച്ചു: 'നന്നായി ചെയ്തു! നന്നായി ചെയ്തു!'