വരാഹപുരാണമ്

കാലേ ധനിഷ്ഠാ യദി നാമ തസ്മിന് ഭവേത്തു വിപ്രേന്ദ്ര സദാ പിതൃഭ്യഃ । ദത്തം ജലാന്നം പ്രദദാതി തൃപ്തിം വര്ഷായുതം തത്കുലജൈര്മനുഷ്യൈഃ ।। ൧൩.

ആ സമയത്ത് ധനിഷ്ഠാ നക്ഷത്രം ഉണ്ടായിരുന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, കുടുംബത്തിലെ ആളുകൾ പിതൃകൾക്ക് വെള്ളവും അന്നവും അർപ്പിച്ചാൽ, അവർക്കു പത്ത് ആയിരം വർഷം തൃപ്തി ലഭിക്കും.

തത്രൈവ ചേദ് ഭാദ്രപദാസ്തു പൂര്വാഃ കാലേ തദാ യൈഃ ക്രിയതേ പിതൃഭ്യഃ । ശ്രാദ്ധം പരാ തൃപ്തിമുപേത്യ തേന യുഗം സമഗ്രം പിതരഃ സ്വപന്തി ൧൩.

അത് തന്നെയായ സമയത്ത്, ആദി ഭാദ്രപദാ നക്ഷത്രങ്ങൾ ഉണ്ടായാൽ, ആ സമയത്ത് ആരെങ്കിലും പിതൃകൾക്ക് ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ, അവർക്കു പരമമായ തൃപ്തി ലഭിക്കും; ഒരു യുഗം മുഴുവൻ പിതൃകൾ ശാന്തമായി വിശ്രമിക്കും.

ഗങ്ഗാസരയൂമഥവാ വിപാശാം സരസ്വതീം നൈമിഷഗോമതീം വാ । തതോഽവഗാഹ്യാര്ചനമാദരേണ കൃത്വാ പിതൄണാമഹിതാനി ഹന്തി ।। ൧൩.

ഗംഗ, ശരയൂ, വിപാശ, സരസ്വതി, നൈമിഷ, ഗോമതി എന്നിവയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒരു നദിയിൽ ഭക്തിയോടെ കുളിച്ച്, പിന്നെ പിതൃകൾക്ക് പൂജ ചെയ്താൽ, അവരുടെ ദുർഭാഗ്യങ്ങൾ ഇല്ലാതാകും.

ഗായന്തി ചൈതത് പിതരഃ കദാ തു വര്ഷാമഘാതൃപ്തിമവാപ്യ ഭൂയഃ । മാഘാസിതാന്തേ ശുഭതീര്ഥതോയൈ- ര്യാസ്യാമ തൃപ്തിം തനയാദിദത്തൈഃ ।। ൧൩.

പിതൃകൾ ഇങ്ങനെ പാടുന്നു: 'ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞ്, വീണ്ടും മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, ശുദ്ധമായ തീർത്ഥജലത്തിൽ, മക്കളും മറ്റുള്ളവരും നൽകിയ ദാനങ്ങളാൽ ഞങ്ങൾ വീണ്ടും തൃപ്തി പ്രാപിക്കുന്നു.'

ചിത്തം ച വിത്തം ച നൃണാം വിശുദ്ധം ശസ്തശ്ച കാലഃ കഥിതോ വിധിശ്ച । പാത്രം യഥോക്തം പരമാ ച ഭക്തി- ര്നൃണാം പ്രയച്ഛന്ത്യഭിവാഞ്ഛിതാനി ।। ൧൩.

മനസ്സും സമ്പത്തും ശുദ്ധമായിരിക്കണം, ഉത്തമമായ സമയവും, വിധിപ്രകാരം ചെയ്യേണ്ട ക്രിയയും, യോജിച്ച पात्रവും, ഉന്നതമായ ഭക്തിയും—ഇവയൊക്കെയാണ് മനുഷ്യർക്ക് ആഗ്രഹിച്ചതെല്ലാം നൽകുന്നത്.

പിതൃഗീതാസ്തഥൈവാത്ര ശ്ലോകാസ്താന് ശ്രൃണു സത്തമ । ശ്രുത്വാ തഥൈവ ഭവിതാ ഭാവ്യം തത്ര വിധാത്മനാ ।। ൧൩.

നല്ലവനേ, പിതൃകൾ പാടിയ ഈ ശ്ലോകങ്ങൾ നീ കേൾക്കുക; അവ കേട്ടശേഷം, വിധിയുടെ പ്രകാരം അതുപോലെ തന്നെ ആചരിക്കണം.

അപി ധന്യഃ കുലേ ജായാദസ്മാകം മതിമാന് നരഃ । അകുര്വന് വിത്തശാഠ്യം യഃ പിണ്ഡാന് യോ നിര്വപിഷ്യതി ।। ൧൩.

ഞങ്ങളുടെ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച, ധനത്തിൽ വഞ്ചന ചെയ്യാതെ, ഞങ്ങൾക്കായി പിണ്ടം അർപ്പിക്കുന്ന ബുദ്ധിമാൻ മനുഷ്യൻ ഭാഗ്യവാനാണ്.

രത്നവസ്ത്രമഹായാനം സര്വം ഭോഗാദികം വസു । വിഭവേ സതി വിപ്രേഭ്യോ അസ്മാനുദ്ദിശ്യ ദാസ്യതി ।। ൧൩.

മുത്തുകളും വസ്ത്രങ്ങളും വാഹനങ്ങളും എല്ലാ സൗഖ്യങ്ങളും സമ്പത്തും ഉള്ളവൻ, ഞങ്ങളുടെ പേരിൽ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം ചെയ്യുന്നു.

അന്നേന വാ യഥാശക്ത്യാ കാലേഽസ്മിന് ഭക്തിനമ്രധീഃ । ഭോജയിഷ്യതി വിപ്രാഗ്ര്യാംസ്തന്മാത്രവിഭവോ നരഃ ।। ൧൩.

അല്ലെങ്കിൽ, ഈ സമയത്ത്, തനിക്കുള്ളതുപോലെ അന്നം, ഭക്തിയോടും വിനയത്തോടും കൂടി ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഭക്ഷണം നൽകുന്നവനും മതിയാകും.

അസമര്ഥോഽന്നദാനസ്യ വന്യശാകം സ്വശക്തിതഃ । പ്രദാസ്യതിദ്വിജാഗ്ര്യേഭ്യഃ സ്വല്പാം യോ വാപി ദക്ഷിണാമ് ।। ൧൩.

അന്നദാനം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവൻ, തനിക്കുള്ളതുപോലെ കാട്ടിലുണ്ടാകുന്ന ചീരയോ, അല്ലെങ്കിൽ അല്പം ദക്ഷിണയോ ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകുന്നു.

തത്രാപ്യസാമര്ഥ്യയുതഃ കരാഗ്രാഗ്രസ്ഥിതാംസ്തിലാന് । പ്രണമ്യ ദ്വിജമുഖ്യായ കസ്മൈചിദ് ദ്വിജ ദാസ്യതി ।। ൧൩.

അത് പോലും കഴിയില്ലെങ്കിൽ, കൈവിരലിൽ വെച്ച് കുറച്ച് തിലം, ആദരപൂർവ്വം ഏതെങ്കിലും ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണനു അർപ്പിക്കും.

തിലൈഃ സപ്താഷ്ടഭിര്വാപി സമവേതാം ജലാഞ്ജലിമ് । ഭക്തിനമ്രഃ സമുദ്ദിശ്യാപ്യസ്മാകം സംപ്രദാസ്യതി ।। ൧൩.

ഏഴോ എട്ടോ തിലം, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു കൈ നിറയെ വെള്ളം, ഭക്തിയോടും വിനയത്തോടും കൂടി ഞങ്ങളുടെ പേരിൽ അർപ്പിച്ചാൽ മതിയാകും.

യതഃ കുതശ്ചിത് സംപ്രാപ്യ ഗോഭ്യോ വാപി ഗവാഹ്നികമ് । അഭാവേ പ്രീണയത്യസ്മാന് ഭക്ത്യാ യുക്തഃ പ്രദാസ്യതി ।। ൧൩.

എവിടെയോ നിന്നെങ്കിലും ലഭിച്ചതു, അല്ലെങ്കിൽ പശുക്കളിൽ നിന്നുള്ള പാൽ പോലും, മറ്റൊന്നും ഇല്ലെങ്കിൽ, ഭക്തിയോടെ അർപ്പിച്ചാൽ ഞങ്ങൾ തൃപ്തരാകും.

സര്വാഭാവേ വനം ഗത്വാ കക്ഷാമൂലപ്രദര്ശകഃ । സൂര്യാദിലോകപാലാനാമിദമുച്ചൈഃ പഠിഷ്യതി ।। ൧൩.

ഒന്നും ഇല്ലെങ്കിൽ, കാടിലേക്ക് പോയി, ഒരു മരത്തിന്റെ വേരിനടുത്ത് വിശുദ്ധമായ സ്ഥലം കാണിച്ച്, സൂര്യനും മറ്റ് ലോകപാലന്മാർക്കും ഈ വാക്കുകൾ ഉച്ചരിക്കണം:

ന മേഽസ്തി വിത്തം ന ധനം ന ചാന്യ- ച്ഛ്രാദ്ധസ്യ യോഗ്യം സ്വപിതൄന് നതോഽസ്മി । തൃപ്യന്തു ഭക്ത്യാ പിതരോ മയൈതൌ ഭുജൌ തതൌ വര്ത്മനി മാരുതസ്യ ।। ൧൩.

എനിക്ക് സമ്പത്തോ ധനമോ മറ്റെന്തെങ്കിലും ശ്രാദ്ധത്തിന് യോജ്യമായതോ ഇല്ല; ഞാൻ എന്റെ പിതൃകൾക്ക് നമസ്കരിക്കുന്നു. എന്റെ ഭക്തി കൊണ്ടു അവർ തൃപ്തരാകട്ടെ—കാറ്റ് വീശുന്ന വഴിയിൽ എന്റെ കൈകൾ നീട്ടി.

ഇത്യേതത് പിതൃഭിര്ഗീതം ഭാവാഭാവപ്രയോജനമ് । കൃതം തേന ഭവേച്ഛ്രാദ്ധം യ ഏവം കുരുതേ ദ്വിജ ।। ൧൩.

ഇതെല്ലാം പിതാക്കന്മാർ സൃഷ്ടിയുടെ ഉദ്ദേശ്യവും ഇല്ലായ്മയുടെ അർത്ഥവും കുറിച്ച് പാടിയതാണ്. ഈ വിധത്തിൽ ആചരണം ചെയ്താൽ, അതു തന്നെ ശ്രാദ്ധമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച । ഏതന്മേ കഥിതം പൂര്വം ബ്രഹ്മപുത്രേണ ധീമതാ । സനകാനുജേന വിപ്രര്ഷേ ബ്രാഹ്മണാന് ശ്രൃണു സാംപ്രതമ് ।। ൧൪.

മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: ഇതെനിക്ക് മുമ്പ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ ജ്ഞാനിയായ പുത്രനും, സനകന്റെ ഇളയാനുമാണ് പറഞ്ഞുതന്നത്. ബ്രാഹ്മണന്മാരെക്കുറിച്ചുള്ള കഥകൾ ഇപ്പോൾ നീ കേൾക്കുക.

ത്രിണാചികേതസ്ത്രിമധുസ്ത്രിസുപര്ണഃ ഷഡങ്ഗവിത് । വേദവിത് ശ്രോത്രിയോ യോഗീ തഥാ വൈ ജ്യോഷ്ഠസാമഗഃ ।। ൧൪.

മൂന്ന് നചികേതാഗ്നികൾ അറിയുന്നവൻ, മൂന്ന് മധുസൂക്തങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, മൂന്ന് സുപർണ്ണഗീതങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, വേദങ്ങളുടെ ആറു അംശങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, വേദങ്ങൾ പഠിച്ചവൻ, യോഗത്തിൽ സ്ഥിരനായവൻ, അതുപോലെ ജ്യോതിഷ്സാമഗങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവൻ—ഇവരാണ്.

ഋത്വിജം ഭാഗിനേയം ച ദൌഹിത്രം ശ്വസുരം തഥാ । ജാമാതരം മാതുലം ച തപോനിഷ്ഠം ച ബ്രാഹ്മണമ് ।। ൧൪.

യജ്ഞത്തിൽ മുഖ്യപങ്കാളിയായ പുരോഹിതൻ, സഹോദരന്റെ മകൻ, മുത്തശ്ശൻ, അച്ഛന്റെ അച്ഛൻ, മരുമകൻ, അമ്മയുടെ സഹോദരൻ, തപസ്സിൽ ലയിച്ച ബ്രാഹ്മണൻ—ഇവരെയാണ്.

പഞ്ചാഗ്ന്യഭിരതം ചൈവ ശിഷ്യം സംബന്ധിനം തഥാ । മാതാപിതൃരതം ചൈവ ഏതാഞ്ഛ്രാദ്ധേ നിയോജയേത് ।। ൧൪.

അഞ്ചു അഗ്നികളിൽ ആചരണം ചെയ്യുന്നവൻ, ശിഷ്യൻ, ബന്ധു, മാതാപിതാക്കളെ സ്നേഹത്തോടെ സേവിക്കുന്നവൻ—ഇവരെ ശ്രാദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുപ്പിക്കണം.

മിത്രധ്രുക് കുനഖീ ചൈവ ശ്യാവദന്തസ്തഥാ ദ്വിജഃ । കന്യാദൂഷയിതാ വഹ്നിവേദോജ്ഝഃ സോമവിക്രയീ ।। ൧൪.

സുഹൃത്തിനെ വഞ്ചിക്കുന്നവൻ, വിരലുകളിൽ ദോഷമുള്ളവൻ, കറുത്ത പല്ലുള്ള ബ്രാഹ്മണൻ, കന്യയെ അപമാനിച്ചവൻ, അഗ്നിഹോത്രം ഉപേക്ഷിച്ചവൻ, സോമം വിൽക്കുന്നവൻ—ഇവരൊക്കെയും.

അഭിശപ്തസ്തഥാ സ്തേനഃ പിശുനോ ഗ്രാമയാജകഃ । ഭൃതകാധ്യാപകശ്ചൈവ ഭൃതകാധ്യാപിതശ്ച യഃ ।। ൧൪.

ശാപം ലഭിച്ചവൻ, കള്ളൻ, മറ്റുള്ളവരെ ദുഷിപ്പിക്കുന്നവൻ, ഗ്രാമത്തിലെ യജ്ഞികൻ, വേതനം വാങ്ങി പഠിപ്പിക്കുന്നവൻ, വേതനം നൽകി പഠിക്കുന്നവൻ—ഇവരും.

പരപൂര്വാപതിശ്ചൈവ മാതാപിത്രോസ്തഥോജ്ഝകഃ । വൃഷലീസൂതിപോഷ്യശ്ച വൃഷലീപതിരേവ ച । തഥാ ദേവലകശ്ചാപി ശ്രാദ്ധേ നാര്ഹന്തി കേതനമ് ।। ൧൪.

മറ്റൊരാളുടെ മുൻഭാര്യയെ വിവാഹം ചെയ്തവൻ, മാതാപിതാക്കളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ, ചാടിയ സ്ത്രീയെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ, ചാടിയ സ്ത്രീയുടെ ഭർത്താവായവൻ, ദേവാലയത്തിലെ പുരോഹിതൻ—ഇവരെ ശ്രാദ്ധത്തിൽ ചേർക്കാൻ പാടില്ല.

പ്രഥമേഽഹ്നി ബുധഃ കുര്യാദ് വിപ്രാഗ്ര്യാണാം നിമന്ത്രണമ് । ആനിമന്ത്ര്യ ദ്വിജാന് ഗേഹമാഗതാന് ഭോജയേദ് യതീന് ।। ൧൪.

ആദ്യദിവസം ജ്ഞാനികൾ മികച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ക്ഷണിക്കണം. ക്ഷണിക്കാതിരുന്നാലും വീട്ടിൽ എത്തിയ സന്ന്യാസികളെ ആഹ്വാനിച്ച് അത്തിരിപ്പിക്കണം.

പാദശൌചാദിനാ ഗേഹമാഗതാന് ഭോജയേദ് ദ്വിജാന് । പവിത്രപാണിരാചാന്താനാസനേഷൂപവേശയേത് ।। ൧൪.

പാദശുദ്ധിയും മറ്റു ശുദ്ധിക്രമങ്ങളും നടത്തി വീട്ടിൽ എത്തിയ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ശുദ്ധമായ കൈകൊണ്ട്, ആചാരപൂർവ്വം, ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുത്തി അത്തിരിപ്പിക്കണം.

പിതൄണാമയുജോ യുഗ്മാന് ദേവാനാമപി യോജയേത് । ദേവാനാമേകമേകം വാ പിതൄണാം ച നിയോജയേത് ।। ൧൪.

പിതാക്കന്മാർക്കായി കൂട്ടങ്ങളായി, ദേവന്മാർക്കായും അങ്ങനെ തന്നെ, അല്ലെങ്കിൽ ഓരോ ദേവനും ഓരോ പിതാവിനും വേറേർ ആയി നിയോഗിക്കണം.

തഥാ മാതാമഹശ്രാദ്ധം വൈശ്വദേവസമന്വിതമ് । കുര്വീത ഭക്തിസംപന്നസക്തന്ത്രം വാ വൈശ്വദേവികമ് ।। ൧൪.

മാതാമഹന്റെ ശ്രാദ്ധം വൈശ്വദേവകർമ്മത്തോടൊപ്പം ഭക്തിയോടെ ചെയ്യണം, അല്ലെങ്കിൽ നിയമപ്രകാരം വൈശ്വദേവം മാത്രം ചെയ്യാം.

പ്രാങ്മുഖം ഭോജഭേദ് വിപ്രം ദേവാനാമുഭയാത്മകമ് । പിതൃപൈതാമഹാനാം ച ഭോജയേച്ചാപ്യുദങ്മുഖാന് ।। ൧൪.

ദേവന്മാർക്കായി ബ്രാഹ്മണനെ കിഴക്കോട്ട് മുഖം നോക്കി അത്തിരിപ്പിക്കണം; പിതാക്കന്മാർക്കും പിതാമഹന്മാർക്കും വടക്കോട്ട് മുഖം നോക്കി അത്തിരിപ്പിക്കണം.

പൃഥക് തയോഃ കേചിദാഹുഃ ശ്രാദ്ധസ്യ കരണം ദ്വിജ । ഏകത്രൈകേന പാകേന വദന്ത്യന്യേ മഹര്ഷയഃ ।। ൧൪.

ചിലർ പറയുന്നു, ശ്രാദ്ധം രണ്ടായി വേർതിരിച്ച് ചെയ്യണം; മറ്റുചില മഹർഷികൾ ഒരുമിച്ച് ഒരേ പാചകത്തോടെയാണ് ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് പറയുന്നു.