വരാഹപുരാണമ്

ശ്രാദ്ധം കുര്വീത വിജ്ഞായ വ്യതീപാതേഽയനേ തഥാ । വിഷുവേ ചൈവ സംപ്രാപ്തേ ഗ്രഹണേ ശശിസൂര്യയോഃ । സമസ്തേഷ്വേവ വിപ്രേന്ദ്ര രാശിഷ്വര്കേഽതിഗച്ഛതി ।। ൧൩.

ശ്രാദ്ധം ചെയ്യേണ്ട സമയങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി, അയനം മാറുമ്പോഴും വിഷുവിനും ചന്ദ്രസൂര്യഗ്രഹണത്തിനും സൂര്യൻ പുതിയ രാശിയിൽ കടക്കുമ്പോഴും ശ്രാദ്ധം നടത്തണം, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനേ.

നക്ഷത്രഗ്രഹപീഡാസു ദുഷ്ടസ്വപ്നാവലോകനേ । ഇച്ഛാശ്രാദ്ധാനി കുര്വീത നവസസ്യാഗമേ തഥാ ।। ൧൩.

നക്ഷത്രങ്ങളോ ഗ്രഹങ്ങളോ ദോഷം വരുത്തുമ്പോഴും ദുർസ്വപ്നം കണ്ടപ്പോൾതന്നെ, പുതിയ വിളവെത്തുമ്പോഴും, ഇഷ്ടപ്രകാരം ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.

അമാവാസ്യാ യദാ ആര്ദ്രാവിശാഖാസ്വാതിയോഗിനോ । ശ്രാദ്ധൈഃ പിതൃഗണസ്തൃപ്തിം തദാപ്നോത്യഷ്ടവാര്ഷികീമ് ।। ൧൩.

അമാവാസ്യ അർദ്ര, വിശാഖ, സ്വാതി നക്ഷത്രങ്ങളിൽ ചേരുമ്പോൾ ആ ദിവസം ചെയ്ത ശ്രാദ്ധം പിതാക്കന്മാർക്ക് എട്ടുവർഷം സംതൃപ്തി നൽകും.

അമാവസ്യാ യദാ പുഷ്യേ രൌദ്രേഽഥര്ക്ഷേ പുനര്വസൌ । ദ്വാദശാബ്ദം തഥാ തൃപ്തിം പ്രയാന്തി പിതരോഽര്ച്ചിതാഃ ।। ൧൩.

അമാവാസ്യ പുഷ്യ, രൗദ്ര, അതവാ പുനർവസു നക്ഷത്രങ്ങളിൽ വരുമ്പോൾ, അന്ന് ആരാധിക്കപ്പെട്ട പിതാക്കന്മാർക്ക് പന്ത്രണ്ടുവർഷം സംതൃപ്തി ലഭിക്കും.

വാസവാജൈകപാദര്ക്ഷേ പിതൄണാം തൃപ്തിമിച്ഛതാമ് । വാരുണേ ചാപ്യമാവാസ്യാ ദേവാനാമപി ദുര്ലഭാ ।। ൧൩.

വാസവ, ആജൈകപാദ, വാരുണ നക്ഷത്രങ്ങളിൽ അമാവാസ്യയാകുമ്പോൾ, പിതാക്കന്മാരുടെ സംതൃപ്തി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അന്ന് ശ്രാദ്ധം നടത്തണം; അപ്പോൾ ദേവന്മാർക്കും സംതൃപ്തി ലഭിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്.

നവസ്വര്ക്ഷേഷ്വമാവാസ്യാ യദാ തേഷു ദ്വിജോത്തമ । തദാ ശ്രാദ്ധാനി ദേയാനി അക്ഷയ്യഫലമിച്ഛതാമ് । അപി കോടിസഹസ്ത്രേണ പുണ്യസ്യാന്തോ ന വിദ്യതേ ।। ൧൩.

നവനക്ഷത്രങ്ങളിൽ അമാവാസ്യയാകുമ്പോൾ, അക്ഷയഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അന്ന് ശ്രാദ്ധം നടത്തണം, ശ്രേഷ്ഠദ്വിജനേ. കോടികൾക്കണക്കിന് പുണ്യം ചെയ്താലും അതിന് അറ്റം വരില്ല.

അഥാപരം പിതരഃ ശ്രാദ്ധകാലം രഹസ്യമസ്മത് പ്രവദന്തി പുണ്യമ് । വൈശാഖമാസസ്യ തു യാ തൃതീയാ നവമ്യസൌ കാര്ത്തികശുക്ലപക്ഷേ ।। ൧൩.

ഇനി മറ്റൊരു രഹസ്യമായ, പുണ്യമായ ശ്രാദ്ധസമയത്തെ പിതാക്കന്മാർ പറയുന്നു: വൈശാഖമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ മൂന്നാം ദിവസവും, കാർത്തികമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ഒമ്പതാം ദിവസവും.

നഭസ്യമാസസ്യ തമിസ്ത്രപക്ഷേ ത്രയോദശീ പഞ്ചദശീ ച മാഘേ । ഉപപ്ലവേ ചന്ദ്രമസോ രവേശ്ച തഥാഷ്ടകാസ്വപ്യയനദ്വയേ ച ।। ൧൩.

മാഘമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ പതിമൂന്നാം, പതിനഞ്ചാം ദിവസങ്ങളിലും, ചന്ദ്രനോ സൂര്യനോ ഗ്രഹണത്തിലായിരിക്കുമ്പോഴും, അഷ്ടകാ ദിവസങ്ങളിലും, ഇരുപാട് സമയങ്ങളിലും,

പാനീയമപ്യത്ര തിലൈര്വിമിശ്രം ദദ്യാത്പിതൃഭ്യഃ പ്രയതോ മനുഷ്യഃ । ശ്രാദ്ധം കൃതം തേന സമാഃസഹസ്ത്രം രഹസ്യമേതത് പിതരോ വദന്തി ।। ൧൩.

ഇവിടെ, ഒരാൾ ഭക്തിയോടെ തിലം കലർത്തിയ വെള്ളം പിതൃകൾക്ക് അർപ്പിക്കണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ആ ശ്രാദ്ധം ആയിരം വർഷം പിതൃകൾക്ക് തൃപ്തി നൽകും—ഇത് ഒരു രഹസ്യമാണ്, പിതൃകൾ തന്നെയാണ് പറഞ്ഞത്.

മാഘാസിതേ പഞ്ചദശീ കദാചി- ദുപൈതി യോഗം യദി വാരുണേന । ഋക്ഷേണ കാലഃ പരമഃ പിതൄണാം ന ത്വല്പപുണ്യൈര്ദ്വിജ ലഭ്യതേഽസൌ ।। ൧൩.

മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പതിനഞ്ചാം ദിവസം, വരുണനക്ഷത്രം കൂടിയാൽ, ആ സമയമാണ് പിതൃകൾക്ക് ഏറ്റവും ഉത്തമം; എന്നാൽ കുറച്ച് പുണ്യമുള്ളവർക്ക് ആ സമയത്തെത്താൻ കഴിയില്ല, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ.

കാലേ ധനിഷ്ഠാ യദി നാമ തസ്മിന് ഭവേത്തു വിപ്രേന്ദ്ര സദാ പിതൃഭ്യഃ । ദത്തം ജലാന്നം പ്രദദാതി തൃപ്തിം വര്ഷായുതം തത്കുലജൈര്മനുഷ്യൈഃ ।। ൧൩.

ആ സമയത്ത് ധനിഷ്ഠാ നക്ഷത്രം ഉണ്ടായിരുന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, കുടുംബത്തിലെ ആളുകൾ പിതൃകൾക്ക് വെള്ളവും അന്നവും അർപ്പിച്ചാൽ, അവർക്കു പത്ത് ആയിരം വർഷം തൃപ്തി ലഭിക്കും.

തത്രൈവ ചേദ് ഭാദ്രപദാസ്തു പൂര്വാഃ കാലേ തദാ യൈഃ ക്രിയതേ പിതൃഭ്യഃ । ശ്രാദ്ധം പരാ തൃപ്തിമുപേത്യ തേന യുഗം സമഗ്രം പിതരഃ സ്വപന്തി ൧൩.

അത് തന്നെയായ സമയത്ത്, ആദി ഭാദ്രപദാ നക്ഷത്രങ്ങൾ ഉണ്ടായാൽ, ആ സമയത്ത് ആരെങ്കിലും പിതൃകൾക്ക് ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ, അവർക്കു പരമമായ തൃപ്തി ലഭിക്കും; ഒരു യുഗം മുഴുവൻ പിതൃകൾ ശാന്തമായി വിശ്രമിക്കും.

ഗങ്ഗാസരയൂമഥവാ വിപാശാം സരസ്വതീം നൈമിഷഗോമതീം വാ । തതോഽവഗാഹ്യാര്ചനമാദരേണ കൃത്വാ പിതൄണാമഹിതാനി ഹന്തി ।। ൧൩.

ഗംഗ, ശരയൂ, വിപാശ, സരസ്വതി, നൈമിഷ, ഗോമതി എന്നിവയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒരു നദിയിൽ ഭക്തിയോടെ കുളിച്ച്, പിന്നെ പിതൃകൾക്ക് പൂജ ചെയ്താൽ, അവരുടെ ദുർഭാഗ്യങ്ങൾ ഇല്ലാതാകും.

ഗായന്തി ചൈതത് പിതരഃ കദാ തു വര്ഷാമഘാതൃപ്തിമവാപ്യ ഭൂയഃ । മാഘാസിതാന്തേ ശുഭതീര്ഥതോയൈ- ര്യാസ്യാമ തൃപ്തിം തനയാദിദത്തൈഃ ।। ൧൩.

പിതൃകൾ ഇങ്ങനെ പാടുന്നു: 'ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞ്, വീണ്ടും മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, ശുദ്ധമായ തീർത്ഥജലത്തിൽ, മക്കളും മറ്റുള്ളവരും നൽകിയ ദാനങ്ങളാൽ ഞങ്ങൾ വീണ്ടും തൃപ്തി പ്രാപിക്കുന്നു.'

ചിത്തം ച വിത്തം ച നൃണാം വിശുദ്ധം ശസ്തശ്ച കാലഃ കഥിതോ വിധിശ്ച । പാത്രം യഥോക്തം പരമാ ച ഭക്തി- ര്നൃണാം പ്രയച്ഛന്ത്യഭിവാഞ്ഛിതാനി ।। ൧൩.

മനസ്സും സമ്പത്തും ശുദ്ധമായിരിക്കണം, ഉത്തമമായ സമയവും, വിധിപ്രകാരം ചെയ്യേണ്ട ക്രിയയും, യോജിച്ച पात्रവും, ഉന്നതമായ ഭക്തിയും—ഇവയൊക്കെയാണ് മനുഷ്യർക്ക് ആഗ്രഹിച്ചതെല്ലാം നൽകുന്നത്.

പിതൃഗീതാസ്തഥൈവാത്ര ശ്ലോകാസ്താന് ശ്രൃണു സത്തമ । ശ്രുത്വാ തഥൈവ ഭവിതാ ഭാവ്യം തത്ര വിധാത്മനാ ।। ൧൩.

നല്ലവനേ, പിതൃകൾ പാടിയ ഈ ശ്ലോകങ്ങൾ നീ കേൾക്കുക; അവ കേട്ടശേഷം, വിധിയുടെ പ്രകാരം അതുപോലെ തന്നെ ആചരിക്കണം.

അപി ധന്യഃ കുലേ ജായാദസ്മാകം മതിമാന് നരഃ । അകുര്വന് വിത്തശാഠ്യം യഃ പിണ്ഡാന് യോ നിര്വപിഷ്യതി ।। ൧൩.

ഞങ്ങളുടെ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച, ധനത്തിൽ വഞ്ചന ചെയ്യാതെ, ഞങ്ങൾക്കായി പിണ്ടം അർപ്പിക്കുന്ന ബുദ്ധിമാൻ മനുഷ്യൻ ഭാഗ്യവാനാണ്.

രത്നവസ്ത്രമഹായാനം സര്വം ഭോഗാദികം വസു । വിഭവേ സതി വിപ്രേഭ്യോ അസ്മാനുദ്ദിശ്യ ദാസ്യതി ।। ൧൩.

മുത്തുകളും വസ്ത്രങ്ങളും വാഹനങ്ങളും എല്ലാ സൗഖ്യങ്ങളും സമ്പത്തും ഉള്ളവൻ, ഞങ്ങളുടെ പേരിൽ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം ചെയ്യുന്നു.

അന്നേന വാ യഥാശക്ത്യാ കാലേഽസ്മിന് ഭക്തിനമ്രധീഃ । ഭോജയിഷ്യതി വിപ്രാഗ്ര്യാംസ്തന്മാത്രവിഭവോ നരഃ ।। ൧൩.

അല്ലെങ്കിൽ, ഈ സമയത്ത്, തനിക്കുള്ളതുപോലെ അന്നം, ഭക്തിയോടും വിനയത്തോടും കൂടി ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഭക്ഷണം നൽകുന്നവനും മതിയാകും.

അസമര്ഥോഽന്നദാനസ്യ വന്യശാകം സ്വശക്തിതഃ । പ്രദാസ്യതിദ്വിജാഗ്ര്യേഭ്യഃ സ്വല്പാം യോ വാപി ദക്ഷിണാമ് ।। ൧൩.

അന്നദാനം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവൻ, തനിക്കുള്ളതുപോലെ കാട്ടിലുണ്ടാകുന്ന ചീരയോ, അല്ലെങ്കിൽ അല്പം ദക്ഷിണയോ ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകുന്നു.

തത്രാപ്യസാമര്ഥ്യയുതഃ കരാഗ്രാഗ്രസ്ഥിതാംസ്തിലാന് । പ്രണമ്യ ദ്വിജമുഖ്യായ കസ്മൈചിദ് ദ്വിജ ദാസ്യതി ।। ൧൩.

അത് പോലും കഴിയില്ലെങ്കിൽ, കൈവിരലിൽ വെച്ച് കുറച്ച് തിലം, ആദരപൂർവ്വം ഏതെങ്കിലും ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണനു അർപ്പിക്കും.

തിലൈഃ സപ്താഷ്ടഭിര്വാപി സമവേതാം ജലാഞ്ജലിമ് । ഭക്തിനമ്രഃ സമുദ്ദിശ്യാപ്യസ്മാകം സംപ്രദാസ്യതി ।। ൧൩.

ഏഴോ എട്ടോ തിലം, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു കൈ നിറയെ വെള്ളം, ഭക്തിയോടും വിനയത്തോടും കൂടി ഞങ്ങളുടെ പേരിൽ അർപ്പിച്ചാൽ മതിയാകും.

യതഃ കുതശ്ചിത് സംപ്രാപ്യ ഗോഭ്യോ വാപി ഗവാഹ്നികമ് । അഭാവേ പ്രീണയത്യസ്മാന് ഭക്ത്യാ യുക്തഃ പ്രദാസ്യതി ।। ൧൩.

എവിടെയോ നിന്നെങ്കിലും ലഭിച്ചതു, അല്ലെങ്കിൽ പശുക്കളിൽ നിന്നുള്ള പാൽ പോലും, മറ്റൊന്നും ഇല്ലെങ്കിൽ, ഭക്തിയോടെ അർപ്പിച്ചാൽ ഞങ്ങൾ തൃപ്തരാകും.

സര്വാഭാവേ വനം ഗത്വാ കക്ഷാമൂലപ്രദര്ശകഃ । സൂര്യാദിലോകപാലാനാമിദമുച്ചൈഃ പഠിഷ്യതി ।। ൧൩.

ഒന്നും ഇല്ലെങ്കിൽ, കാടിലേക്ക് പോയി, ഒരു മരത്തിന്റെ വേരിനടുത്ത് വിശുദ്ധമായ സ്ഥലം കാണിച്ച്, സൂര്യനും മറ്റ് ലോകപാലന്മാർക്കും ഈ വാക്കുകൾ ഉച്ചരിക്കണം:

ന മേഽസ്തി വിത്തം ന ധനം ന ചാന്യ- ച്ഛ്രാദ്ധസ്യ യോഗ്യം സ്വപിതൄന് നതോഽസ്മി । തൃപ്യന്തു ഭക്ത്യാ പിതരോ മയൈതൌ ഭുജൌ തതൌ വര്ത്മനി മാരുതസ്യ ।। ൧൩.

എനിക്ക് സമ്പത്തോ ധനമോ മറ്റെന്തെങ്കിലും ശ്രാദ്ധത്തിന് യോജ്യമായതോ ഇല്ല; ഞാൻ എന്റെ പിതൃകൾക്ക് നമസ്കരിക്കുന്നു. എന്റെ ഭക്തി കൊണ്ടു അവർ തൃപ്തരാകട്ടെ—കാറ്റ് വീശുന്ന വഴിയിൽ എന്റെ കൈകൾ നീട്ടി.

ഇത്യേതത് പിതൃഭിര്ഗീതം ഭാവാഭാവപ്രയോജനമ് । കൃതം തേന ഭവേച്ഛ്രാദ്ധം യ ഏവം കുരുതേ ദ്വിജ ।। ൧൩.

ഇതെല്ലാം പിതാക്കന്മാർ സൃഷ്ടിയുടെ ഉദ്ദേശ്യവും ഇല്ലായ്മയുടെ അർത്ഥവും കുറിച്ച് പാടിയതാണ്. ഈ വിധത്തിൽ ആചരണം ചെയ്താൽ, അതു തന്നെ ശ്രാദ്ധമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച । ഏതന്മേ കഥിതം പൂര്വം ബ്രഹ്മപുത്രേണ ധീമതാ । സനകാനുജേന വിപ്രര്ഷേ ബ്രാഹ്മണാന് ശ്രൃണു സാംപ്രതമ് ।। ൧൪.

മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: ഇതെനിക്ക് മുമ്പ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ ജ്ഞാനിയായ പുത്രനും, സനകന്റെ ഇളയാനുമാണ് പറഞ്ഞുതന്നത്. ബ്രാഹ്മണന്മാരെക്കുറിച്ചുള്ള കഥകൾ ഇപ്പോൾ നീ കേൾക്കുക.

ത്രിണാചികേതസ്ത്രിമധുസ്ത്രിസുപര്ണഃ ഷഡങ്ഗവിത് । വേദവിത് ശ്രോത്രിയോ യോഗീ തഥാ വൈ ജ്യോഷ്ഠസാമഗഃ ।। ൧൪.

മൂന്ന് നചികേതാഗ്നികൾ അറിയുന്നവൻ, മൂന്ന് മധുസൂക്തങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, മൂന്ന് സുപർണ്ണഗീതങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, വേദങ്ങളുടെ ആറു അംശങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, വേദങ്ങൾ പഠിച്ചവൻ, യോഗത്തിൽ സ്ഥിരനായവൻ, അതുപോലെ ജ്യോതിഷ്സാമഗങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവൻ—ഇവരാണ്.

ഋത്വിജം ഭാഗിനേയം ച ദൌഹിത്രം ശ്വസുരം തഥാ । ജാമാതരം മാതുലം ച തപോനിഷ്ഠം ച ബ്രാഹ്മണമ് ।। ൧൪.

യജ്ഞത്തിൽ മുഖ്യപങ്കാളിയായ പുരോഹിതൻ, സഹോദരന്റെ മകൻ, മുത്തശ്ശൻ, അച്ഛന്റെ അച്ഛൻ, മരുമകൻ, അമ്മയുടെ സഹോദരൻ, തപസ്സിൽ ലയിച്ച ബ്രാഹ്മണൻ—ഇവരെയാണ്.