തതസ്തേഷു പ്രയാതേഷു ത്രിദിവം ബ്രഹ്മവാദിഷു । തത്പുത്രാഃ ശ്രാദ്ധദാനേന തര്പയാമാസുരഞ്ജസാ ।। ൧൩.
അവർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോയപ്പോൾ, അവരുടെ പുത്രന്മാർ ശ്രാദ്ധദാനത്തിലൂടെ അവരെ വേഗത്തിൽ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.
തേ ച വൈമാനികാഃ സര്വേ ബ്രഹ്മണഃ സപ്ത മാനസാഃ । തത് പിണ്ഡദാനം മന്ത്രോക്തം പ്രപശ്യന്തോ വ്യവസ്ഥിതാഃ ।। ൧൩.
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ആ ഏഴു വൈമാനികർ, മന്ത്രപ്രകാരമുള്ള പിണ്ഡദാനത്തെ നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഗൌരമുഖ ഉവാച । യേ ച തേ പിതരോ ബ്രഹ്മന് യം ച കാലം സമാസതേ । കിം യതോ വൈ പിതൃഗണാസ്തസ്മിംല്ലോകേ വ്യവസ്ഥിതാഃ ।। ൧൩.
ഗൗരമുഖൻ ചോദിച്ചു: 'ബ്രാഹ്മണാ, ആ പിതാക്കന്മാർ ആരാണ്? അവർ എത്രകാലം അവിടെ താമസിക്കുന്നു? ആ പിതൃഗണങ്ങൾ ആ ലോകത്ത് എങ്ങനെ സ്ഥാപിതരായി?'
മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച । പ്രവര്ത്തന്തേ വരാഃ കേചിദ് ദേവാനാം സോമവര്ദ്ധനാഃ । തേ മരീച്യാദയഃ സപ്ത സ്വര്ഗേ തേ പിതരഃ സ്മൃതാഃ ।। ൧൩.
മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: 'ദേവന്മാരുടെയും സോമന്റെ ശക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ചില മഹാന്മാർ സജീവരായിരിക്കുന്നു; അവർ മാർീചിമുതൽ ആരംഭിക്കുന്ന ഏഴുപേരാണ്, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ഇവരെ പിതാക്കന്മാർ എന്നു ഓർമ്മിക്കുന്നു.'
ചത്വാരോ മൂര്ത്തിമന്തോ വൈ ത്രയസ്ത്വന്യേ ഹ്യമൂര്ത്തയഃ । തേഷാം ലോകനിസര്ഗം ച കീര്ത്തയിഷ്യാമി തച്ഛൃണു ।। ൧൩.
അവരിൽ നാലുപേർ രൂപമുള്ളവരും, മറ്റുമൂന്നു പേർ രൂപരഹിതരുമാണ്. അവരുടെ ലോകസൃഷ്ടിയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ വിശദമായി പറയും, കേൾക്കൂ.
പ്രഭാവം ച മഹര്ധി ച വിസ്തരേണ നിബോധ മേ । ധര്മമൂര്തിധരാസ്തേഷാം ത്രയോഽന്യേ പരമാ ഗണാഃ । തേഷാം നാമാനി ലോകാംശ്ച കീര്തയിഷ്യാമി തച്ഛൃണു ।। ൧൩.
അവരുടെ ശക്തിയും മഹത്വവും ഞാൻ വിശദമായി പറയും. അവരിൽ മൂന്നു പേർ ധർമ്മത്തിന്റെ രൂപം ധരിച്ചവരാണ്, മറ്റുള്ളവർ ഉന്നതഗണങ്ങളാണ്. അവരുടെ പേരുകളും ലോകങ്ങളും ഞാൻ പറയും, ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ.
ലോകാഃ സംതാനകാ നാമ യത്ര തിഷ്ഠന്തി ഭാസ്വരാഃ । അമൂര്ത്തയഃ പിതൃഗണാസ്തേ വൈ പുത്രാഃ പ്രജാപതേഃ ।। ൧൩.
സന്താനക എന്ന പേരിലുള്ള ലോകങ്ങളിൽ പ്രകാശമുള്ള രൂപരഹിതനായ പിതൃഗണങ്ങൾ താമസിക്കുന്നു; ഇവർ പ്രജാപതിയുടെ പുത്രന്മാരാണ്.
വിരാജസ്യ പ്രജാശ്രേഷ്ഠാ വൈരാജാ ഇതി തേ സ്മൃതാഃ ൧൩.
വിരാടിന്റെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ സന്തതികൾ വൈരാജന്മാർ എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഏതേ വൈ ലോകവിഭ്രഷ്ടാ ലോകാന് പ്രാപ്യ സനാതനാന് । പുനര്യുഗശതാന്തേഷു ജായന്തേ ബ്രഹ്മവാദിനഃ ।। ൧൩.
ഇവർ സ്വന്തം ലോകങ്ങളിൽ നിന്ന് വീണുപോയാൽ, വീണ്ടും ശാശ്വതലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു. നൂറുകണക്കിന് യുഗങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അവർ വീണ്ടും ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ ആയി ജനിക്കുന്നു.
തേ പ്രാപ്യ താം സ്മൃതിം ഭൂയഃ സാധ്യ യോഗമനുത്തമമ് । ചിന്ത്യ യോഗഗതിം ശുദ്ധാം പുനരാവൃത്തിദുര്ലഭാമ് ।। ൧൩.
അവർ ആ സ്മൃതി വീണ്ടും പ്രാപിച്ച ശേഷം, ഉന്നതവും നിർമ്മലവുമായ യോഗമാർഗ്ഗം ധ്യാനിച്ച്, തിരിച്ചുവരവ് ദുർലഭമായ ശുദ്ധമായ യോഗഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.
ഏതേ സ്മ പിതരഃ ശ്രാദ്ധേ യോഗിനാം യോഗവര്ദ്ധനാഃ । ആപ്യായിതാസ്തു തേ പൂര്വം യോഗം യോഗബലേ രതൌ ।। ൧൩.
ശ്രാദ്ധത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന ഭോജനത്താൽ ഈ പിതാക്കന്മാർ യോഗികളുടെ യോഗശക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. മുമ്പ് അവർ സംതൃപ്തരായപ്പോൾ, യോഗശക്തിയിൽ ആനന്ദിച്ചു.
തസ്മാച്ഛ്രാദ്ധാനി ദേയാനി യോഗിനാം യോഗിസത്തമ । ഏഷ വൈ പ്രഥമഃ സര്ഗഃ സോമപാനാമനുത്തമഃ ।। ൧൩.
അതിനാൽ, യോഗികൾ ശ്രാദ്ധം അർപ്പിക്കണം, മഹായോഗിയിലേയ്ക്കും. സോമം പാനം ചെയ്യുന്നവരുടെ ഈ സൃഷ്ടിയാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനം, അതുല്യവും.
ഏതേ ത ഏകതനവോ വര്തന്തേ ദ്ബിജസത്തമാഃ । ഭൂര്ലോകവാസിനാം യാജ്യാഃ സ്വര്ഗലോകനിവാസിനഃ ൧൩.
ഈ പിതാക്കന്മാർ ഒരേ വംശത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, മഹാജന്മക്കാരേ. ഭൂമിയിൽ വസിക്കുന്നവരും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വസിക്കുന്നവരും ഒരുപോലെ ആരാധനാർഹരാണ്.
കല്പവാസികസംജ്ഞാനാം തേഷാമപി ജനേ ഗതാഃ । സനകാദ്യാസ്തതസ്തേഷാം വൈരാജാസ്തപസി സ്ഥിതാഃ । തേഷാം സത്യഗതാ മുക്താ ഇത്യേഷാ പിതൃസംതതിഃ ।। ൧൩.
ഇവരിൽ ചിലർ 'കല്പവാസികർ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അവരുടെ കൂട്ടത്തിൽ സനകാദികൾ ഉണ്ട്, വൈരാജന്മാർ തപസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. അവരിൽ സത്യത്തിൽ എത്തിച്ചേർന്നവർ മോക്ഷം പ്രാപിച്ചു. ഇങ്ങനെയാണ് പിതൃവംശം.
അഗ്നിഷ്വാത്തേതി മാരീച്യാ വൈരാജാ ബര്ഹിസംജ്ഞിതാഃ । സുകാലേയാപി പിതരോ വസിഷ്ഠസ്യ പ്രജാപതേഃ । തേഽപി യാജ്യാസ്ത്രിഭിര്വര്ണൈര്ന ശൂദ്രേണ പൃഥക്കൃതമ് ।। ൧൩.
മാരീചിയുടെ സന്തതിയായ അഗ്നിഷ്വാത്തന്മാരും, ബർഹിഷത് എന്നറിയപ്പെടുന്ന വൈരാജന്മാരും, പ്രജാപതി വസിഷ്ഠന്റെ പിതാക്കന്മാരായ സുകാലേയന്മാരും മൂന്നു വർണ്ണക്കാർ ശുദ്ധമായി ആരാധിക്കേണ്ടവരാണ്; ശൂദ്രൻ വേറിട്ട് ചെയ്യരുത്.
വര്ണത്രയാഭ്യനുജ്ഞാതഃ ശൂദ്രഃ സര്വാന് പിതൃന് യജേത് । ന തു തസ്യ പൃഥക് സന്തി പിതരഃ ശൂദ്രജാതയഃ ।। ൧൩.
മൂന്നു വർണ്ണക്കാർ അനുമതി നൽകിയാൽ ശൂദ്രൻ എല്ലാവരെയും ആരാധിക്കാം; പക്ഷേ ശൂദ്രജാതിക്കാർക്ക് വേറിട്ട പിതാക്കന്മാർ ഇല്ല.
മുക്തശ്ചേതനകോ ബ്രഹ്മന് നനു വിപ്രേഷു ദൃശ്യതേ । വിശേഷശാസ്ത്രദൃഷ്ട്യാ തു പുരാണാനാം ച ദര്ശനാത് ।। ൧൩.
ബ്രാഹ്മണാ, മോക്ഷം പ്രാപിച്ചും ബോധമുള്ളവനും ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ കാണപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ പ്രത്യേക ശാസ്ത്രങ്ങൾക്കും പുരാണങ്ങൾക്കും അനുസരിച്ച് വ്യത്യാസമുണ്ട്.
ഏവം ഋഷിസ്തുതൈഃ ശാസ്ത്രം ജ്ഞാത്വാ യാജ്യകസംഭവാന് । സ്വയം സൃഷ്ട്യാം സ്മൃതിര്ലബ്ധാ പുത്രാണാം ബ്രഹ്മണാ തതഃ । പരം നിര്വാണമാപന്നാസ്തേഽപി ജ്ഞാനേന ഏവ ച ।। ൧൩.
ഋഷിമാർ വാഴ്ത്തിയ ശാസ്ത്രവും ആരാധ്യരുടെ ഉത്ഭവവും അറിഞ്ഞ്, ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് അവരുടെ പുത്രന്മാർക്ക് സൃഷ്ടിയുടെ ഓർമ്മ ലഭിച്ചു. അവർ ജ്ഞാനത്തിലൂടെ പരമമോക്ഷം പ്രാപിച്ചു.
വസ്വാദീനാം കശ്യപാദ്യാ വര്ണാനാം വസവാദയഃ । അവിശേഷേണ വിജ്ഞേയാ ഗന്ധര്വാദ്യാ അപി ധ്രുവമ് ।। ൧൩.
വസുക്കളെയും മറ്റുള്ളവരെയും കശ്യപൻമാരെയും എല്ലാവർണ്ണക്കാരിലും ഉൾപ്പെടുത്തി മനസ്സിലാക്കണം; ഗന്ധർവന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും അങ്ങനെ തന്നെ.
ഏഷ തേ പൈതൃകഃ സര്ഗ ഉദ്ദേശേന മഹാമുനേ । കഥിതോ നാന്ത ഏവാസ്യ വര്ഷകോട്യാ ഹി ദൃശ്യതേ ।। ൧൩.
മഹാമുനിയേ, പിതാക്കന്മാരുടെ ഈ സൃഷ്ടി സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇതിന് കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷവും അവസാനം ഇല്ല.
ശ്രാദ്ധസ്യ കാലാന് വക്ഷ്യാമി താന് ശ്രൃണുഷ്വ ദ്വിജോത്തമ । ശ്രാദ്ധാര്ഹമാഗതം ദ്രവ്യം വിശിഷ്ടമഥവാ ദ്വിജമ് ।। ൧൩.
ശ്രാദ്ധത്തിന് യോജ്യമായ സമയങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം, ശ്രേഷ്ഠദ്വിജനേ, ശ്രാദ്ധത്തിന് യോഗ്യമായ ദ്രവ്യവും ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണനും ലഭ്യമായപ്പോൾ.
ശ്രാദ്ധം കുര്വീത വിജ്ഞായ വ്യതീപാതേഽയനേ തഥാ । വിഷുവേ ചൈവ സംപ്രാപ്തേ ഗ്രഹണേ ശശിസൂര്യയോഃ । സമസ്തേഷ്വേവ വിപ്രേന്ദ്ര രാശിഷ്വര്കേഽതിഗച്ഛതി ।। ൧൩.
ശ്രാദ്ധം ചെയ്യേണ്ട സമയങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി, അയനം മാറുമ്പോഴും വിഷുവിനും ചന്ദ്രസൂര്യഗ്രഹണത്തിനും സൂര്യൻ പുതിയ രാശിയിൽ കടക്കുമ്പോഴും ശ്രാദ്ധം നടത്തണം, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനേ.
നക്ഷത്രഗ്രഹപീഡാസു ദുഷ്ടസ്വപ്നാവലോകനേ । ഇച്ഛാശ്രാദ്ധാനി കുര്വീത നവസസ്യാഗമേ തഥാ ।। ൧൩.
നക്ഷത്രങ്ങളോ ഗ്രഹങ്ങളോ ദോഷം വരുത്തുമ്പോഴും ദുർസ്വപ്നം കണ്ടപ്പോൾതന്നെ, പുതിയ വിളവെത്തുമ്പോഴും, ഇഷ്ടപ്രകാരം ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.
അമാവാസ്യാ യദാ ആര്ദ്രാവിശാഖാസ്വാതിയോഗിനോ । ശ്രാദ്ധൈഃ പിതൃഗണസ്തൃപ്തിം തദാപ്നോത്യഷ്ടവാര്ഷികീമ് ।। ൧൩.
അമാവാസ്യ അർദ്ര, വിശാഖ, സ്വാതി നക്ഷത്രങ്ങളിൽ ചേരുമ്പോൾ ആ ദിവസം ചെയ്ത ശ്രാദ്ധം പിതാക്കന്മാർക്ക് എട്ടുവർഷം സംതൃപ്തി നൽകും.
അമാവസ്യാ യദാ പുഷ്യേ രൌദ്രേഽഥര്ക്ഷേ പുനര്വസൌ । ദ്വാദശാബ്ദം തഥാ തൃപ്തിം പ്രയാന്തി പിതരോഽര്ച്ചിതാഃ ।। ൧൩.
അമാവാസ്യ പുഷ്യ, രൗദ്ര, അതവാ പുനർവസു നക്ഷത്രങ്ങളിൽ വരുമ്പോൾ, അന്ന് ആരാധിക്കപ്പെട്ട പിതാക്കന്മാർക്ക് പന്ത്രണ്ടുവർഷം സംതൃപ്തി ലഭിക്കും.
വാസവാജൈകപാദര്ക്ഷേ പിതൄണാം തൃപ്തിമിച്ഛതാമ് । വാരുണേ ചാപ്യമാവാസ്യാ ദേവാനാമപി ദുര്ലഭാ ।। ൧൩.
വാസവ, ആജൈകപാദ, വാരുണ നക്ഷത്രങ്ങളിൽ അമാവാസ്യയാകുമ്പോൾ, പിതാക്കന്മാരുടെ സംതൃപ്തി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അന്ന് ശ്രാദ്ധം നടത്തണം; അപ്പോൾ ദേവന്മാർക്കും സംതൃപ്തി ലഭിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്.
നവസ്വര്ക്ഷേഷ്വമാവാസ്യാ യദാ തേഷു ദ്വിജോത്തമ । തദാ ശ്രാദ്ധാനി ദേയാനി അക്ഷയ്യഫലമിച്ഛതാമ് । അപി കോടിസഹസ്ത്രേണ പുണ്യസ്യാന്തോ ന വിദ്യതേ ।। ൧൩.
നവനക്ഷത്രങ്ങളിൽ അമാവാസ്യയാകുമ്പോൾ, അക്ഷയഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അന്ന് ശ്രാദ്ധം നടത്തണം, ശ്രേഷ്ഠദ്വിജനേ. കോടികൾക്കണക്കിന് പുണ്യം ചെയ്താലും അതിന് അറ്റം വരില്ല.
അഥാപരം പിതരഃ ശ്രാദ്ധകാലം രഹസ്യമസ്മത് പ്രവദന്തി പുണ്യമ് । വൈശാഖമാസസ്യ തു യാ തൃതീയാ നവമ്യസൌ കാര്ത്തികശുക്ലപക്ഷേ ।। ൧൩.
ഇനി മറ്റൊരു രഹസ്യമായ, പുണ്യമായ ശ്രാദ്ധസമയത്തെ പിതാക്കന്മാർ പറയുന്നു: വൈശാഖമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ മൂന്നാം ദിവസവും, കാർത്തികമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ഒമ്പതാം ദിവസവും.
നഭസ്യമാസസ്യ തമിസ്ത്രപക്ഷേ ത്രയോദശീ പഞ്ചദശീ ച മാഘേ । ഉപപ്ലവേ ചന്ദ്രമസോ രവേശ്ച തഥാഷ്ടകാസ്വപ്യയനദ്വയേ ച ।। ൧൩.
മാഘമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ പതിമൂന്നാം, പതിനഞ്ചാം ദിവസങ്ങളിലും, ചന്ദ്രനോ സൂര്യനോ ഗ്രഹണത്തിലായിരിക്കുമ്പോഴും, അഷ്ടകാ ദിവസങ്ങളിലും, ഇരുപാട് സമയങ്ങളിലും,
പാനീയമപ്യത്ര തിലൈര്വിമിശ്രം ദദ്യാത്പിതൃഭ്യഃ പ്രയതോ മനുഷ്യഃ । ശ്രാദ്ധം കൃതം തേന സമാഃസഹസ്ത്രം രഹസ്യമേതത് പിതരോ വദന്തി ।। ൧൩.
ഇവിടെ, ഒരാൾ ഭക്തിയോടെ തിലം കലർത്തിയ വെള്ളം പിതൃകൾക്ക് അർപ്പിക്കണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ആ ശ്രാദ്ധം ആയിരം വർഷം പിതൃകൾക്ക് തൃപ്തി നൽകും—ഇത് ഒരു രഹസ്യമാണ്, പിതൃകൾ തന്നെയാണ് പറഞ്ഞത്.