ഭവാന് സദാ ദേവ സമസ്തതേജസാം കരോഷി തേജാംസി സമസ്തരൂപധൃക് । ക്ഷിതൌ ഭവാന് പഞ്ചഗുണസ്തഥാ ജലേ ചതുഃപ്രകാരസ്ത്രിവിധോഽഥ തേജസി । ദ്വിധാഽഥ വായൌ വിയതി പ്രതിഷ്ഠിതോ ഭവാന് ഹരേ ശബ്ദവപുഃ പുമാനസി ।। ൧൨.
ദേവാ, നീ എല്ലാതരം തേജസ്സിന്റെയും സാരമാണ്. നീ എല്ലാ തേജസ്സുകളും സൃഷ്ടിക്കുന്നു, എല്ലാ രൂപങ്ങളും സ്വീകരിക്കുന്നു. ഭൂമിയിൽ നീ അഞ്ചുവിധം, ജലത്തിൽ നാലുവിധം, അഗ്നിയിൽ മൂന്നുവിധം, വായുവിൽ രണ്ടുവിധം, ആകാശത്തിൽ ശബ്ദരൂപത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവനാണ്, ഹരിയായ പരമപുരുഷനേ.
ഭവാന് ശശീ സൂര്യഹുതാശനോഽസി ത്വയി പ്രലീനം ജഗദേതദുച്യതേ । ഭവത്പ്രതിഷ്ഠം രമതേ ജഗത് യതഃ സ്തുതോഽസി രാമേതി ജഗത് പ്രതിഷ്ഠിതമ് ।। ൧൨.
നീ ചന്ദ്രനാണ്, സൂര്യനാണ്, അഗ്നിയാണ്. ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിനക്കുള്ളിലാണ് ലയിക്കുന്നത് എന്നു പറയുന്നു. ലോകം നിനക്കിൽ നിലകൊണ്ടു സന്തോഷിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് നീ 'രാമൻ' എന്ന പേരിൽ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത്, ലോകത്തിന്റെ ആധാരമായവനായി.
ഭവാര്ണവേ ദുഃഖതരോര്മിസംകുലേ തഥാക്ഷമാനഗ്രഹണേഽതിഭീഷണേ । ന മജ്ജതി ത്വത്സ്മരണപ്ലവോ നരഃ സ്മൃതോഽസി രാമേതി തഥാ തപോവനേ ।। ൧൨.
ജന്മമരണസാഗരത്തിൽ, ദു:ഖത്തിന്റെ വലിയ തിരകളും ക്ഷമയില്ലായ്മ എന്ന ഭയാനകമായ मगरവുമുള്ള ആ സങ്കുലതയിൽ, നിന്റെ സ്മരണ എന്ന തോടുണ്ടെങ്കിൽ മനുഷ്യൻ മുങ്ങുകയില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് വനംപോലെയുള്ള തപസ്സിൽ പോലും നീ 'രാമൻ' എന്ന പേരിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്.
വേദേഷു നഷ്ടേഷു ഭവാംസ്തഥാ ഹരേ കരോഷി മാത്സ്യം വപുരാത്മനഃ സദാ । യുഗക്ഷയേ രഞ്ജിതസര്വദിങ്മുഖോ ഭവാംസ്തഥാഗ്നിര്ബഹുരൂപധൃഗ് വിഭോ ।। ൧൨.
വേദങ്ങൾ നഷ്ടമായപ്പോൾ, ഹരിയായ നീ എപ്പോഴും മീനിന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ചു. യുഗാന്തത്തിൽ, എല്ലാ ദിക്കുകളും ചുവന്നപ്പോൾ, മഹാശക്തനായ നീ അനേകം രൂപങ്ങൾക്കൊണ്ട് അഗ്നിയായി.
കൌര്മം തഥാ തേ വപുരാസ്ഥിതഃ സദാ യുഗേ യുഗേ മാധവ തോയമന്ഥനേ । ന ചാന്യദസ്തീതി ഭവത്സമം ക്വചി- ജ്ജനാര്ദനാദ് യഃ സ്വയം ഭൂതമുത്തമമ് ।। ൧൨.
എല്ലാ യുഗങ്ങളിലും, സമുദ്രം കുലുക്കുമ്പോൾ, നീ എപ്പോഴും ആമയുടെ രൂപം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു, മാധവാ. ജനാർദ്ദനാ, സ്വയം പരമോന്നതമായ ഭാവത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന നിന്നോടു സമം മറ്റാരുമില്ല.
ത്വയാ തതം വിശ്വമിദം മഹാത്മന് സ്വകാഖിലാന് വേദ ദിശശ്ച സര്വാഃ । കഥം ത്വമാദ്യം പരമം തു ധാമ വിഹായ ചാന്യം ശരണം വ്രജാമി ।। ൧൨.
മഹാത്മാവേ, ഈ മുഴുവൻ ലോകവും നിനക്കാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. നീ എല്ലാ ദിക്കുകളും പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നവനാണ്. ആദിമമായ പരമശ്രേഷ്ഠമായ അഭയസ്ഥാനം ആയ നിന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ മറ്റൊന്നിൽ അഭയം തേടുമോ?
ഭവാനേകഃ പൂര്വമാസീത് തതശ്ച ത്വത്തോ മഹീ സലിലം വഹ്നിരുച്ചൈഃ । വായുസ്തഥാ ഖം ച മനോഽപി ബുദ്ധി- ശ്ചേതോഗുണാസ്തത്പ്രഭവം ച സര്വമ് ।। ൧൨.
ആദിയിൽ നീ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. പിന്നെ നിന്നിൽ നിന്ന് ഭൂമി, വെള്ളം, ഉഗ്രമായ അഗ്നി, വായു, ആകാശം, മനസ്സ്, ബുദ്ധി, ചൈതന്യത്തിന്റെ ഗുണങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം ഉദിച്ചുവന്നു.
ത്വയാ തതം വിശ്വമിദം സമസ്തം സനാതനസ്ത്വം പുരുഷോ മതോ മേ । സമസ്തവിശ്വേശ്വര വിശ്വമൂര്തേ സഹസ്ത്രബാഹോ ജയ ദേവ ദേവ । നമോഽസ്തു രാമായ മഹാനുഭാവ ।। ൧൨.
നിനക്കാൽ ഈ സർവ്വലോകവും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. നീ ശാശ്വതനും പരമപുരുഷനും ആകുന്നു എന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. സർവ്വലോകങ്ങളുടെ നാഥാ, സർവ്വരൂപനേ, ആയിരം കൈകളുള്ളവനേ, ദേവദേവനേ, വിജയിക്കട്ടെ! മഹത്വമുള്ള രാമായ നമസ്കാരം.
ഇതി സ്തുതോ ദേവവരഃ പ്രസന്നഃ തദാ രാജ്ഞഃ സുപ്രതീകസ്യ മൂര്തിമ് । സംദര്ശയാമാസ തതോഽഭ്യുവാച വരം വൃണീഷ്വേതി ച സുപ്രതീകമ് ।। ൧൨.
ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ദേവൻ സന്തോഷത്തോടെ രാജാവ് സുപ്രതീകന്റെ മുമ്പിൽ തന്റെ രൂപം കാണിച്ചു. പിന്നെ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'സുപ്രതീകാ, നീ വേണമെന്നൊരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കു.'
ഏവം ശ്രുത്വാ വചനം തസ്യ രാജാ സസംഭ്രമം ദേവദേവം പ്രണമ്യ । ഉവാച ദേവേശ്വര മേ പ്രയച്ഛ ലയം യദാസ്തേ പരമം വപുസ്തേ ।। ൧൨.
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ്, ഭക്തിയോടെ ദേവദേവനോട് നമസ്കരിച്ചു. പിന്നെ പറഞ്ഞു: 'ദേവേശ്വരാ, സൃഷ്ടിയുടെ ലയസമയത്ത് നിന്റെ പരമരൂപത്തിൽ എനിക്ക് ഐക്യം ലഭിക്കണമെന്നു വരം ദയവായി തരണമേ.'
ഇതീരിതേ രാജവരഃ ക്ഷണേന ലയം തഥാഽഗാദസുരഘ്നമൂര്തൌ । സ്ഥിതസ്തസ്മിന്നാത്മഭൂതോ വിമുക്തഃ സ ഭൂമിപഃ കര്മകാണ്ഡൈരനേകൈഃ ।। ൧൨.
രാജാവ് ഇങ്ങനെ അപേക്ഷിച്ചതോടെ, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അവൻ അസുരനാശകന്റെ രൂപത്തിൽ ലയിച്ചു. ആ നിലയിൽ അവൻ സ്വതന്ത്രനായി, അനേകം കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്തതിന്റെ ഫലമായി മോക്ഷം നേടി.
ശ്രീവരാഹ ഉവാച । ഇതീരിതം തേ തു മയാ പുരാണം സ്വായമ്ഭുവേ ചാദികൃതൈകദേശമ് । ശക്യം ന ചാസ്യൈര്ബഹുഭിഃ സഹസ്ത്രൈ- രപീഹ കേനാപി മുഖേന വക്തുമ് ।। ൧൨.
ശ്രീവർാഹൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഞാൻ ഈ പുരാണകഥ സ്വായംഭുവനോട് പറഞ്ഞതുപോലെ നിന്നോടും പറഞ്ഞു. ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ കൂടി ചേർന്നാലും, ഈ കഥയെ പൂർണ്ണമായി പറയാൻ കഴിയില്ല.
ഉദ്ദേശതഃ സംസ്മൃതമാത്രമേത- ന്മയാ ഭദ്രേ കഥിതം തേ പുരാണമ് । സമുദ്രതോയാത് പരിമാണസൃഷ്ടിഃ ക്വചിത് ക്വചിദ് വൃത്തമഥോ ഹ്യനര്ധ്യമ് ।। ൧൨.
ഭദ്രേ, ഞാൻ ഈ പുരാണം സംക്ഷിപ്തമായി, ഓർമ്മയിൽ വന്നതുപോലെ മാത്രം നിന്നോട് പറഞ്ഞു. സമുദ്രജലത്തിന്റെ സൃഷ്ടിയും, ഇവിടെ അവിടെ സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങളും അളക്കാൻ കഴിയാത്തവയാണ്.
സ്വയമ്ഭുവാ കഥിതം ബ്രഹ്മണാഽപി നാരായണേനാപി കുതോ ഭവേഽന്യഃ । അശക്യമസ്മാഭിരിതീരിതം തേ തന്മൂര്ത്തിത്വാത് സ്മരണേനേദമാദ്യമ് ।। ൧൨.
സ്വയംഭുവനും ബ്രഹ്മാവും നാരായണനും ഈ കഥ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; മറ്റാരാൽ ഇതു പറയാൻ കഴിയുമോ? അത്ര വലിയ രൂപമായതിനാൽ, ഞങ്ങൾക്കു പോലും ഇതിന്റെ ആരംഭം മാത്രം ഓർമ്മിക്കാനാണ് കഴിയുന്നത്.
സമുദ്രേ ബാലുകാസംഖ്യാ വിദ്യതേ രജസഃ ക്ഷിതൌ । ന തു സൃഷ്ടേഃ പുനഃ സംഖ്യാ ക്രീഡതഃ പരമേഷ്ഠിനഃ ।। ൧൨.
ഭൂമിയിൽ സമുദ്രത്തിലെ മണൽക്കണക്കുകൾ എണ്ണാനാവില്ല; പക്ഷേ പരമേശ്വരൻ സൃഷ്ടിച്ച പ്രവർത്തികൾക്ക് എണ്ണമില്ല.
ഏഷ നാരായണസ്യാംശോ മയാ പ്രോക്തഃ ശുചിസ്മിതേ । കൃതേ വൃത്താന്ത ഏഷശ്ച കിമന്യച്ഛ്രോതുമിച്ഛസി ।। ൧൨.
നാരായണന്റെ ഈ ഭാഗം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു, മനോഹരസ്മിതയുള്ളവളേ. കൃതയുഗത്തിൽ നടന്നത് ഇതാണ്. ഇനി എന്താണ് നീ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
ധരണ്യുവാച । ഏതത് തന്മഹദാശ്ചര്യം ദൃഷ്ട്വാ ഗൌരമുഖോ മുനിഃ । തേ ചാപി മണിജാഃ പ്രാപ്താഃ കിം ഫലം തു വരം ഗുരോഃ ।। ൧൩.
ഭൂമി ചോദിച്ചു: ആ അത്ഭുതകരമായ സംഭവങ്ങൾ കണ്ട ശേഷം, ഗൗരമുഖമുനിയും ആ മാണിക്യങ്ങൾ കൈവശം വെച്ചവരും ഗുരുവിൽ നിന്ന് എന്ത് ഫലം അല്ലെങ്കിൽ വരം ലഭിച്ചു?
കോഽസൌ ഗൌരമുഖഃ ശ്രീമാന് മുനിഃ പരമധാര്മ്മികഃ । കിം ചകാര ഹരേഃ കര്മ്മ ദൃഷ്ട്വാഽസൌ മുനിപുംഗവഃ ।। ൧൩.
ആ ഗൗരമുഖൻ ആരാണ്? മഹത്വമുള്ള, അത്യന്തം ധാർമ്മികനായ മുനിയാണ് അവൻ. ഹരിയുടെ കർമ്മം കണ്ട ശേഷം ആ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ എന്ത് ചെയ്തു?
ശ്രീവരാഹ ഉവാച । നിമിഷേണ കൃതം കര്മ ദൃഷ്ട്വാ ഭഗവതോ മുനിഃ । ആരിരാധയിഷുര്ദേവം തമേവ പ്രയയൌ വനമ് । പ്രഭാസം നാമ സോമസ്യ തീര്ഥം പരമദുര്ലഭമ് ।। ൧൩.
ശ്രീവർാഹൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവാൻ ഒരു നിമിഷത്തിൽ ചെയ്ത അത്ഭുതം കണ്ട ശേഷം, ആ മുനി ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. അവൻ പ്രഭാസം എന്ന സോമന്റെ അത്യന്തം അപൂർവമായ കാടിലേക്ക് പോയി.
തത്ര ദൈത്യാന്തകൃദ് ദേവഃ പ്രോച്യതേ തീര്ഥചിന്തകൈഃ । ആരാധയാമാസ ഹരിം ദൈത്യസൂദനസംജ്ഞിതമ് ।। ൧൩.
അവിടെ, ദൈത്യന്മാരെ സംഹരിക്കുന്ന ദേവനെ തീർത്ഥചിന്തകർ സ്തുതിക്കുന്നു. ഗൗരമുഖൻ ഹരിയെ, ദൈത്യസൂദനനെന്ന പേരിൽ, ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
തസ്യാരാധയതോ ദേവം ഹരിം നാരായണം പ്രഭുമ് । ആജഗാമ മഹായോഗീ മാര്കണ്ഡേയോ മഹാമുനിഃ ।। ൧൩.
അവൻ ഹരിയെ, നാരായണനെ, പ്രഭുവിനെ ആരാധിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, മഹായോഗിയും മഹാമുനിയുമായ മാർകണ്ടേയൻ അവിടെ എത്തി.
തം ദൃഷ്ട്വാഽഭ്യാഗതം ദൂരാദര്ഘപാദ്യേന സോ മുനിഃ । അര്ചയാമാസ തം ഭക്ത്യാ മുദാ പരമയാ യുതഃ ।। ൧൩.
അവനെ ദൂരത്തിൽ നിന്ന് വരുന്നത് കണ്ട മുനി, പരമാനന്ദത്തോടെ, അർഘ്യവും പാദ്യവും നൽകി, ഭക്തിയോടെ അവനെ ആദരിച്ചു.
കൌശ്യാം വൃഷ്യാം തദാസീനം പപ്രച്ഛേദം മുനിസ്തദാ । ശാധിം മാം മുനിശാര്ദൂല കിം കരോമി മഹാവ്രത ।। ൧൩.
അന്ന് ആ പശുവളപ്പിൽ ഇരുന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ആ മുനി അവനോട് ചോദിച്ചു: 'മുനിശ്രേഷ്ഠാ, മഹാവ്രതധാരിയായ നീ എന്നെ ഉപദേശിക്കണം. ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?'
ഏവമുക്തഃ സ വിപ്രേന്ദ്രോ മാര്കണ്ഡേയോ മഹാതപാഃ । ഉവാച ശ്ലക്ഷ്ണയാ വാചാ മുനിം ഗൌരമുഖം തദാ ।। ൧൩.
അങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, മഹാതപസ്സുള്ള മാർകണ്ടേയൻ സ്നേഹപൂർവ്വം ഗൗരമുഖമുനിക്കു മറുപടി പറഞ്ഞു.
മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച । ഏതദേവ മഹത്കൃത്യം യത്സതാം സംഗമോ ഭവേത് । യത്തു സാന്ദേഹികം കാര്യം തത്പൃച്ഛസ്വ മഹാമുനേ ।। ൧൩.
മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: 'സത്സംഗം ഉണ്ടാകുന്നത് തന്നെയാണ് ഏറ്റവും വലിയ കര്ത്തവ്യം. എന്നാൽ, ഏതെങ്കിലും കാര്യത്തിൽ സംശയം ഉണ്ടെങ്കിൽ, മഹാമുനിയേ, അതു ചോദിക്കൂ.'
ഗൌരമുഖ ഉവാച । ഏതേ ഹി പിതരോ നാമ പ്രോച്യന്തേ വേദവാദിഭിഃ । സര്വവര്ണഷു സാമാന്യാ ഉതാഹോസ്വിത് പൃഥക് പൃഥക് ।। ൧൩.
ഗൗരമുഖൻ പറഞ്ഞു: 'വേദപണ്ഡിതർ ഇവരെ പിതാക്കന്മാർ എന്നു പറയുന്നു. ഇവർ എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങൾക്കും പൊതുവാണോ, അല്ലെങ്കിൽ വേറേ വേറെയാണോ?'
മാര്കണ്ഡേയഃ । സര്വേഷാമേവ ദേവാനാമാദ്യോ നാരായണോ ഗുരുഃ । തസ്മാദ് ബ്രഹ്മാ സമുത്പന്നഃ സോഽപി സപ്താസൃജന്മുനീന് ।। ൧൩.
മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: 'എല്ലാ ദേവന്മാരിലും ആദ്യഗുരു നാരായണനാണ്. അവനിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവു ജനിച്ചു; അവൻ തന്നെ ഏഴു മുനിമാരെ സൃഷ്ടിച്ചു.'
മാം യജസ്വേതി തേനോക്താസ്തദാ തേ പരമേഷ്ഠിനാ । ആത്മനാത്മാനമേവാഗ്രേ അയജന്ത ഇതി ശ്രുതിഃ ।। ൧൩.
'എന്നെ ആരാധിക്കൂ' എന്ന് പരമേശ്വരൻ അവനോട് പറഞ്ഞു. ആദ്യം അവർ സ്വയം തന്നെ ആത്മാവിനാൽ ആരാധിച്ചു എന്നാണ് ശാസ്ത്രം പറയുന്നത്.
തേഷാം വൈ ബ്രഹ്മജാതാനാം മഹാവൈകാരികര്മണാമ് । അശപദ് വ്യഭിചാരോ ഹി മഹാനേഷ കൃതോ യതഃ । പ്രഭ്രഷ്ടജ്ഞാനിനഃ സര്വേ ഭവിഷ്യഥ ന സംശയഃ ।। ൧൩.
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവരും മഹത്തായ സൃഷ്ടികർമ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടവരും വലിയൊരു പാപം ചെയ്തു. അതിനാൽ ഒരു ശാപം ലഭിച്ചു: 'നിങ്ങൾക്ക് എല്ലാവർക്കും ജ്ഞാനം നഷ്ടമാകും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.'
ഏവം ശപ്താസ്തതസ്തേ വൈ ബ്രഹ്മണാത്മസമുദ്ഭവാഃ । സദ്യോ വംശകരാന് പുത്രാനുത്പാദ്യ ത്രിദിവം യയുഃ ।। ൧൩.
അങ്ങനെ ശപിക്കപ്പെട്ട ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആത്മസമുദ്ഭവരായ അവർ, വംശം തുടരുന്ന പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ച ശേഷം ഉടൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.