വരാഹപുരാണമ്

വനേ വിഹരതോര്ഭൂമേ ശാപമോഹിതയോഃ സതോഃ

ശാപം മൂലം മയങ്ങിയ ഇരുവരും കാട്ടിൽ കൂടി ഭൂമിയിൽ ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ചു.

ത്രിവേണീമഭിതോ യാതോഽവഗാഹനപരായണഃ

അവൻ ത്രിവേണിക്ക് സമീപം എത്തി, അവിടെ കുളിക്കാൻ ഉത്സുകനായി.

സ്വയം ച പായയംസ്താശ്ച ചിക്രീഡ പ്രീതമാനസഃ

അവൻ സ്വയം അവരെ വെള്ളം കുടിപ്പിച്ചു സന്തോഷത്തോടെ കളിച്ചു.

ഗ്രാഹഃ സമ്പ്രേരിതഃ പൂര്വം വൈരയോഗമനുസ്മരന്

മുന്‍പത്തെ വൈരാഗ്യം ഓർത്ത് ഉണർത്തപ്പെട്ട മുത്തലൻ,

ഗ്രാഹം വിവ്യാധ സോഽപ്യേനമാകര്ഷയത തജ്ജലേ

ആനയെ ആക്രമിച്ചു, അവനെ ആ വെള്ളത്തിൽ വലിച്ചിഴച്ചു.

ആകര്ഷണൈശ്ച ബഹുഭിര്ദ്ദന്തഭേദൈഃ പരസ്പരമ്

ഒരേറെ തവണ വലിച്ചിഴച്ചും ദന്തങ്ങൾ തകർന്നും അവർ തമ്മിൽ പോരാടിച്ചു.

തത്ത്വാനി പീഡിതാന്യാസന്നനേകാനി ക്ഷയം യയുഃ ൧൪൪.

അവരുടെ പീഡനത്തിൽ അനേകം ജീവികൾ അവിടെ നശിച്ചു.

തേന വിജ്ഞാപിതോ ദേവോ ഭഗവാന്ഭക്തവത്സലഃ

അപ്പോൾ ഭക്തന്മാരെ സ്നേഹിക്കുന്ന ദൈവത്തോട് അവൻ പ്രാർത്ഥിച്ചു.

ക്ഷിപ്തം പുനഃ പുനസ്തത്തു ശിലാഃ സങ്ഘട്ടയദ്ധരേ

അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും കല്ലുകൾ എറിഞ്ഞ്, ഹരിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അവയെ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

ബാഹുല്യേന ബഭൂവുര്ഹി തസ്മിന്ക്ഷേത്രേ പരേ മമ

അതുകൊണ്ടു തന്നെ, ആ സ്ഥലത്ത് മറ്റുള്ളവരും അധികമായി ഉണ്ടായി, പ്രിയേ.

ന സന്ദേഹസ്ത്വയാ കാര്യസ്ത്രിവേണീം പ്രതി സുന്ദരി

സുന്ദരി, ത്രിവേണിയെക്കുറിച്ച് നിനക്ക് യാതൊരു സംശയവും വേണ്ട.

യദാ ച ഭരതോ രാജാ പുലസ്ത്യസ്യാശ്രമാന്തികേ

ഭരതൻ രാജാവ് പുലസ്ത്യന്റെ ആശ്രമത്തിന് സമീപം എത്തിയപ്പോൾ,

തതഃപ്രഭൃതി തസ്യാസീദ്ഭരതേനാരതിഃ സ്ഫുടമ്

അത് മുതൽ ഭരതന്റെ കാരണത്താൽ അവനു അതിൽ വെറുപ്പ് ഉണ്ടായി.

തൈനൈവ പൂജിതോ യസ്മാജ്ജലേശ്വര ഇതി സ്മൃതഃ

ഇങ്ങനെ ആരാധിക്കപ്പെട്ടതുകൊണ്ടാണ് അവനെ ജലേശ്വരൻ എന്ന പേരിൽ ഓർക്കുന്നത്.

ശാലഗ്രാമേ പരേ ക്ഷേത്രേ യദാഹം സുഭഗേ സ്ഥിതഃ

സൗഭാഗ്യവതിയായവളേ, ഞാൻ ശാലഗ്രാമത്തിലും മറ്റേതെങ്കിലും പുണ്യഭൂമിയിലുമുണ്ടായിരുന്നപ്പോൾ,

പ്രഥമം പതിതം യത്ര തത്ര തീര്ഥം തതോഽഭവത്

ആദ്യമായി ഏതിടത്ത് വീണുവോ, അവിടെയാണ് ഒരു തീർത്ഥം ഉദിച്ചുവന്നത്.

തത്ര സ്നാനേന തേജസ്വീ സൂര്യലോകേ മഹീയതേ ൧൪൪.

അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ പ്രകാശമുള്ളവനായി സൂര്യലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.

ഭക്തസംരക്ഷണാര്ഥായ മയാജ്ഞപ്തം സുദര്ശനമ്

ഭക്തന്മാരെ രക്ഷിക്കാൻ ഞാൻ സുദർശനനെ ആജ്ഞാപിച്ചു.

ഏവം തദ്വൈ ഭ്രമാക്ഷിപ്തം സര്വം ചകമയം ത്വഭൂത്

അങ്ങനെ അതെല്ലാം ഭ്രമത്തിൽ ചിതറുകയും മുഴുവനും മൂടപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

ഗോധനാന്യഗ്രതഃ കൃത്വാ ഹരിക്ഷേത്രം ജഗാമ ഹ

പശുക്കളെ മുന്നിൽ വെച്ച് അവൻ ഹരിക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി.

യദാ നന്ദീ ശൂലപാണിര്ഗോധനേന പുരസ്കൃതഃ

ശൂലമെടുത്ത് നന്ദി, പശുക്കളെ മുന്നിൽ വെച്ച് നടന്നപ്പോൾ,

ദേവാനാമടനാച്ചൈവ ദേവാട ഇതി സംജ്ഞിതമ്

ദേവന്മാർ അവിടെ സഞ്ചരിച്ചതിനാൽ അതിന് ദേവാട്ടം എന്ന പേര് ലഭിച്ചു.

സ ശൂലപാണിര്ദേവേശോ ഭക്താഭയവിധായകഃ

ആ ശൂലധാരി ദേവേശ്വരൻ ഭക്തന്മാർക്ക് ഭയം ഇല്ലാതാക്കുന്നു.

തസ്മിന്സ്ഥാനേ മഹാദേവഃ സാലങ്കായനകസ്യ ഹി

അവിടെയാണ് മഹാദേവൻ സാലങ്കായന വംശത്തിൽ പറ്റിയവൻ.

സ്വയം ചൈവ മഹായോഗീ യോഗസിദ്ധിവിധായകഃ

അവൻതന്നെ മഹായോഗിയും യോഗസിദ്ധി നൽകുന്നവനും ആണ്.

ത്രിജടാഭ്യോഽഭവന്ധാരാ സ്തിസ്രോ വൈ പരമാദ്ഭുതാഃ

ത്രീജടകളിൽ നിന്ന് മൂന്നു അത്ഭുതകരമായ ധാരകൾ ഉദിച്ചു.

ഏതത്ത്രൈധാരികം തീര്ഥം ത്രിജടാഭ്യഃ സമുത്ഥിതമ് ൧൪൪.

ഈ ത്രൈധാരിക തീർത്ഥം ത്രീജടകളിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചത്.

ശാലഗ്രാമാഭിധേ ക്ഷേത്രേ ഹരിശീലനതത്പരഃ

ശാലഗ്രാമം എന്ന സ്ഥലത്ത് ഹരിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കുന്നവൻ,

തീര്ഥേ ത്രിധാരേ യഃ സ്രാത്വാ സന്തര്പ്യ പിതൃദേവതാഃ

ത്രൈധാരിക തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് പിതൃദേവതാക്കളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നവൻ,