പുരാ വേദനിധേഃ പുത്രൌ ജയോ വിജയ ഏവ ച
പണ്ടെ, വേദസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് ജയയും വിജയയും എന്ന രണ്ടു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
തൃണബിന്ദോഃ സുതൌ പാപൌ ജാതൌ ദൃഷ്ട്യൈവ സുവ്രതൌ
തൃണബിന്ദുവിന് ദൃഷ്ടിയിൽ ഭക്തിയുള്ളെങ്കിലും പാപികളായ രണ്ടു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
പൂജയന്തൌ ഹരിം ഭക്ത്യാ തന്നിഷ്ഠേന്ദ്രിയമാനസൌ
അവര് ഹരിയെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചു, ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും അവനിലായിരുന്നു.
ദദാതി പൂജാവസരേ ഭക്ത്യാ കില വശീകൃതഃ
പൂജയുടെ സമയത്ത്, അവരുടെ ഭക്തിയിൽ ആകർഷിതനായ ഹരി അവർക്കു അനുഗ്രഹം നല്കി.
രാജ്ഞാ സമാപ്തയജ്ഞേന പൂജയിത്വാ പുരസ്കൃതൌ
രാജാവ് യജ്ഞം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം അവരെ ആദരിച്ച് മുന്നോട്ട് നയിച്ചു.
വിഭാഗം കര്ത്തുമാരബ്ധൌ പസ്പര്ദ്ധാതേ പരസ്പരമ്
അവര് വിഭജനം തുടങ്ങുകയും, തമ്മിൽ മത്സരിക്കുകയും ചെയ്തു.
വിജയശ്ചാബ്രവീച്ചൈനം യേന ലബ്ധം ഹി തസ്യ തത്
വിജയൻ അവനോടു പറഞ്ഞു: നീ നേടിയതെല്ലാം അതിന്റെ ഉടമയ്ക്ക് തന്നെയാണ്.
ന ദദാസി ഗൃഹീത്വാ യത്തസ്മാദ്ഗ്രാഹത്വമാപ്നുഹി ൧൪൪.
നീ എടുത്തത് തിരിച്ചു കൊടുക്കുന്നില്ല; അതുകൊണ്ട് നീ ഒരു മുത്തലയാകുക.
ഗജോ ഭവ മദാന്ധസ്ത്വം യോ മാമേവം പ്രഭാഷസേ
നീ എന്നോട് ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചതിനാൽ, നീ അഹങ്കാരത്തിൽ കുരുങ്ങിയ ഒരു ആനയാകണം.
ഗണ്ഡക്യാമേവ സഞ്ജാതോ ഗ്രാഹഃ പൂര്വസ്മൃതിര്ദ്വിജഃ
ഗണ്ഡകി നദിയിൽ, തന്റെ പഴയ ജന്മം ഓർക്കുന്ന ദ്വിജൻ ഒരു മുത്തലയായി ജനിച്ചു.
കരിശാവൈര്ഗജീഭിശ്ച ക്രീഡമാനോ വനേ വസന്
കാടിൽ താമസിച്ചുകൊണ്ട്, ആനകുഞ്ഞുങ്ങളുമായും ആനക്കാരുമായും ചേർന്ന് അവൻ കളിച്ചു.
വനേ വിഹരതോര്ഭൂമേ ശാപമോഹിതയോഃ സതോഃ
ശാപം മൂലം മയങ്ങിയ ഇരുവരും കാട്ടിൽ കൂടി ഭൂമിയിൽ ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ചു.
ത്രിവേണീമഭിതോ യാതോഽവഗാഹനപരായണഃ
അവൻ ത്രിവേണിക്ക് സമീപം എത്തി, അവിടെ കുളിക്കാൻ ഉത്സുകനായി.
സ്വയം ച പായയംസ്താശ്ച ചിക്രീഡ പ്രീതമാനസഃ
അവൻ സ്വയം അവരെ വെള്ളം കുടിപ്പിച്ചു സന്തോഷത്തോടെ കളിച്ചു.
ഗ്രാഹഃ സമ്പ്രേരിതഃ പൂര്വം വൈരയോഗമനുസ്മരന്
മുന്പത്തെ വൈരാഗ്യം ഓർത്ത് ഉണർത്തപ്പെട്ട മുത്തലൻ,
ഗ്രാഹം വിവ്യാധ സോഽപ്യേനമാകര്ഷയത തജ്ജലേ
ആനയെ ആക്രമിച്ചു, അവനെ ആ വെള്ളത്തിൽ വലിച്ചിഴച്ചു.
ആകര്ഷണൈശ്ച ബഹുഭിര്ദ്ദന്തഭേദൈഃ പരസ്പരമ്
ഒരേറെ തവണ വലിച്ചിഴച്ചും ദന്തങ്ങൾ തകർന്നും അവർ തമ്മിൽ പോരാടിച്ചു.
തത്ത്വാനി പീഡിതാന്യാസന്നനേകാനി ക്ഷയം യയുഃ ൧൪൪.
അവരുടെ പീഡനത്തിൽ അനേകം ജീവികൾ അവിടെ നശിച്ചു.
തേന വിജ്ഞാപിതോ ദേവോ ഭഗവാന്ഭക്തവത്സലഃ
അപ്പോൾ ഭക്തന്മാരെ സ്നേഹിക്കുന്ന ദൈവത്തോട് അവൻ പ്രാർത്ഥിച്ചു.
ക്ഷിപ്തം പുനഃ പുനസ്തത്തു ശിലാഃ സങ്ഘട്ടയദ്ധരേ
അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും കല്ലുകൾ എറിഞ്ഞ്, ഹരിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അവയെ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
ബാഹുല്യേന ബഭൂവുര്ഹി തസ്മിന്ക്ഷേത്രേ പരേ മമ
അതുകൊണ്ടു തന്നെ, ആ സ്ഥലത്ത് മറ്റുള്ളവരും അധികമായി ഉണ്ടായി, പ്രിയേ.
ന സന്ദേഹസ്ത്വയാ കാര്യസ്ത്രിവേണീം പ്രതി സുന്ദരി
സുന്ദരി, ത്രിവേണിയെക്കുറിച്ച് നിനക്ക് യാതൊരു സംശയവും വേണ്ട.
യദാ ച ഭരതോ രാജാ പുലസ്ത്യസ്യാശ്രമാന്തികേ
ഭരതൻ രാജാവ് പുലസ്ത്യന്റെ ആശ്രമത്തിന് സമീപം എത്തിയപ്പോൾ,
തതഃപ്രഭൃതി തസ്യാസീദ്ഭരതേനാരതിഃ സ്ഫുടമ്
അത് മുതൽ ഭരതന്റെ കാരണത്താൽ അവനു അതിൽ വെറുപ്പ് ഉണ്ടായി.
തൈനൈവ പൂജിതോ യസ്മാജ്ജലേശ്വര ഇതി സ്മൃതഃ
ഇങ്ങനെ ആരാധിക്കപ്പെട്ടതുകൊണ്ടാണ് അവനെ ജലേശ്വരൻ എന്ന പേരിൽ ഓർക്കുന്നത്.
ശാലഗ്രാമേ പരേ ക്ഷേത്രേ യദാഹം സുഭഗേ സ്ഥിതഃ
സൗഭാഗ്യവതിയായവളേ, ഞാൻ ശാലഗ്രാമത്തിലും മറ്റേതെങ്കിലും പുണ്യഭൂമിയിലുമുണ്ടായിരുന്നപ്പോൾ,
പ്രഥമം പതിതം യത്ര തത്ര തീര്ഥം തതോഽഭവത്
ആദ്യമായി ഏതിടത്ത് വീണുവോ, അവിടെയാണ് ഒരു തീർത്ഥം ഉദിച്ചുവന്നത്.
തത്ര സ്നാനേന തേജസ്വീ സൂര്യലോകേ മഹീയതേ ൧൪൪.
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ പ്രകാശമുള്ളവനായി സൂര്യലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
ഭക്തസംരക്ഷണാര്ഥായ മയാജ്ഞപ്തം സുദര്ശനമ്
ഭക്തന്മാരെ രക്ഷിക്കാൻ ഞാൻ സുദർശനനെ ആജ്ഞാപിച്ചു.
ഏവം തദ്വൈ ഭ്രമാക്ഷിപ്തം സര്വം ചകമയം ത്വഭൂത്
അങ്ങനെ അതെല്ലാം ഭ്രമത്തിൽ ചിതറുകയും മുഴുവനും മൂടപ്പെടുകയും ചെയ്തു.