യത്രാപ്ലുതാ ദിവം യാന്തി മൃതാ മുക്തിം പ്രയാന്തി ച
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തവർ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്ന് പോകുന്നു, മരിച്ചവർ മോക്ഷം നേടുന്നു.
സൈവ ത്രിവേണീ വിഖ്യാതാ കിമപൂര്വാം പ്രശംസസി
അത് തന്നെയാണ് പ്രശസ്തമായ ത്രിവേണി; അതിനേക്കാൾ അപൂർവമായ മറ്റെന്തിനെയാണ് നീ പ്രശംസിക്കുന്നത്?
തത്കഥ്യതാം മഹാഭാഗ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ
അതിനാൽ, മഹാഭാഗവതേ, ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി അതെല്ലാം നീ പറയണം.
ശ്രീവരാഹ ഉവാച അത്ര തേ കീര്ത്തയിഷ്യാമി സേതിഹാസാം കഥാം ശുഭാമ്
ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു: ഇവിടെ ഞാൻ നിന്നോട് ഒരു പുണ്യകഥയും അതിന്റെ ചരിത്രവും പറയാം.
പുരാ വിഷ്ണുസ്തപസ്തേപേ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ
പഴയകാലത്ത്, ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി വിഷ്ണു കഠിനതപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു.
തതോ ബഹുതിഥേ കാലേ യാതേ സതി തപസ്യതഃ
അങ്ങനെ, വിഷ്ണു തപസ്സ് ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കെ, വളരെക്കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ,
തസ്യോഷ്മണാ സമുദ്ഭൂതഃ സ്വേദപൂരസ്തു ഗണ്ഡയോഃ
അവന്റെ ദേഹത്തിലെ ചൂടിൽ നിന്ന് അവന്റെ കവിളുകളിൽ നിന്ന് വിയർപ്പിന്റെ ഒഴുക്ക് ഉദിച്ചു.
മഹര്ലോകാദയഃ സര്വേ വിസ്മിതാഃ സര്വതോ ദിശമ് ൧൪൪.
മഹർലോകത്തിലെയും അതിനപ്പുറത്തെയും എല്ലാ ജീവികളും എല്ലാ ദിശകളിലും അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
ദേവാഃ സര്വേ തതോ ജഗ്മുര്ബ്രഹ്മാണം പ്രതി ചോത്സുകാഃ
അതിനുശേഷം എല്ലാ ദേവതകളും ആകാംക്ഷയോടെ ബ്രഹ്മാവിനരികിലേക്ക് പോയി.
ബ്രഹ്മാപി ഹി ന ജാനാതി മോഹിതസ്തസ്യ മായയാ
ബ്രഹ്മാവിനും അതിന്റെ കാര്യം അറിയില്ലായിരുന്നു, കാരണം അവൻ അവന്റെ മായയിൽ ആകൃഷ്ടനായിരുന്നു.
തം ദൃഷ്ട്വാ സഹസാ ദേവൈഃ സമേതം പ്രത്യുപസ്ഥി തമ്
ദേവതകൾ അപ്രത്യക്ഷമായി അവനെ കണ്ടു, ഒത്തുചേർന്ന് അവന്റെ അടുത്തെത്തി.
ബ്രഹ്മാ തം ച മഹാദേവം പപ്രച്ഛ പ്രണതഃ സ്ഥിതാഃ
ബ്രഹ്മാവ് നമിച്ചു നിന്നുകൊണ്ട് ആ മഹാദേവനോടു ചോദിച്ചു.
യേന പ്രത്യാഹതാ ക്ഷ്മാഽസൌ ജഗദ്വ്യതികരാവഹാ
ലോകത്തിൽ കലഹം ഉണ്ടാക്കുന്ന ഈ ഭൂമിയെ ആരാണ് തടഞ്ഞത്?
ശിവഃ ക്ഷണം തതോ ധ്യാത്വാ ബ്രഹ്മാദ്യാന് പ്രത്യുവാച ഹ
ശിവൻ ഒരു നിമിഷം ധ്യാനിച്ച്, ബ്രഹ്മാവിനോടും മറ്റുള്ളവരോടും പറഞ്ഞു.
ജഗാമ ദേവസഹിതഃ സോമഃ സഹഗണഃ പ്രഭുഃ
ദേവതകളോടൊപ്പം സോമനും അവന്റെ കൂട്ടരും അവിടെ പോയി.
ഉവാച പരമപ്രീതസ്തദാ ശമ്ഭുഃ സ്മയന്നിവ
അപ്പോൾ ശംഭു പരമസന്തോഷത്തോടെ, ചിരിച്ചുപോലെയായി, സംസാരിച്ചു.
സര്വാധാരോഽ ഖിലാധ്യക്ഷസ്തത്കിം യത്തവ ദുര്ല്ലഭമ്
എല്ലാവർക്കും ആധാരവും എല്ലാം നോക്കുന്നവനും ആയിരിക്കുന്ന നിനക്ക് പ്രയാസമുള്ളത് എന്താണ്?
അഹം ലോകഹിതാര്ഥായ തപസ്തപ്തും സമുദ്യതഃ ൧൪൪.
ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ഞാൻ തപസ്സ് ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചു.
ത്വദ്ദര്ശനമമനുപ്രാപ്യ കൃതാര്ഥോഽസ്മി ജഗത്പതേ
ഭഗവാനേ, ഞാന് താങ്കളുടെ ദര്ശനം ലഭിച്ചുകൊണ്ട് പൂര്ണമായ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു.
ശിവ ഉവാച ഗണ്ഡസ്വേദോദ്ഭവാ യത്ര ഗണ്ഡകീ സരിതാം വരാ
ശിവന് പറഞ്ഞു: ഗണ്ഡകി എന്ന നദി, എല്ലാ നദികളിലും ശ്രേഷ്ഠയായത്, കിണര്ചുണ്ടിന്റെ വിയര്പ്പില് നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിച്ചത്.
ഭവിഷ്യതി ന സന്ദേഹോ യസ്യാ ഗര്ഭേ ഭവിഷ്യതി
ആ നദിയുടെ ഗര്ഭത്തില് ഉണ്ടാകുന്നതില് യാതൊരു സംശയവും വേണ്ട.
അഹം ബ്രഹ്മാ ച ദേവാശ്ച ഋഷിഭിഃ സഹ കേശവ
ഞാനും ബ്രഹ്മാവും ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും കൂടി, കേശവാ,
വസിഷ്യാമഃ സദൈവാത്ര ഗണ്ഡക്യാം ജഗതാം പതേ
ഭഗവാനേ, ഞങ്ങള് എല്ലായ്പ്പോഴും ഈ ഗണ്ഡകി നദിയില് നിലകൊള്ളും.
സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ മുക്തിഭാഗീ ന സംശയഃ
ഇവിടെ എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്നും മോചിതനായി, ഒരാള്ക്ക് മോക്ഷം ലഭിക്കും, സംശയമില്ല.
യത്ര സ്നാനേന ലഭ്യേത ഗംഗാസ്നാനഫലം നരൈഃ
ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്താല് ഗംഗയില് സ്നാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലം മനുഷ്യര്ക്ക് ലഭിക്കും.
യസ്യാസ്തത്സമതാം കാന്യാ ലഭേദ്ഗംഗാം വിനാ നദീമ്
ഗംഗയെ ഒഴിവാക്കിയാല് മറ്റേതു നദിക്ക് ഇതുപോലെയുള്ള മഹത്വം ലഭിക്കും?
അപരാ ദേവികാ നാമ്നാ ഗണ്ഡക്യാ സഹ സംഗതാ
ദേവികാ എന്ന മറ്റൊരു നദി ഗണ്ഡകിയുമായി ചേർന്ന് ഒഴുകുന്നു.
യത്ര സൃഷ്ടിവിധാനാര്ഥം കൃത്വാശ്രമപദം പൃഥക് ൧൪൪.
അവിടെ സൃഷ്ടിക്കായി വേറിട്ട ആശ്രമം സ്ഥാപിച്ചു.
തതോഽഭൂദ്ബ്രഹ്മതനയാ പുണ്യാ സാ സരിതാം വരാ
അതിനുശേഷം ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകളായ, പുണ്യവതിയായ, നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ ഒരു നദി ഉദിച്ചു.
ത്രിവേണീ സാ മഹാപുണ്യാ ദേവാനാമപി ദുര്ല്ലഭാ
ആ ത്രിവേണി അത്യന്തം പുണ്യമുള്ളതും, ദേവന്മാർക്കുപോലും അപൂർവമായതുമാണ്.