തന്മേ വിസ്തരതോ ബ്രൂഹി അര്ഘ്യശ്ചൈവോപഗൃഹ്യതാമ്
ഇത് വിശദമായി പറയൂ, അർഘ്യവും അർപ്പിക്കപ്പെടട്ടെ.
വൃത്താന്തം കഥയാമാസ ത്വാഗമസ്യ ച കാരണമ്
അവൻ സംഭവങ്ങളും നീ വന്നതിന്റെ കാരണവും പറഞ്ഞു.
ദിനൈഃ കതിപയൈശ്ചൈവ ഗണ്ഡകീതീരമാശ്രിതഃ
കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം അവൻ ഗണ്ടകി നദിയുടെ തീരത്ത് എത്തി.
ദേവികാ നാമ ദേവാനാം പ്രഭാവാച്ച തപസ്യതാമ്
അവിടെ ദേവികാ എന്ന ദേവതയുടെ ശക്തിയാൽ ഒരു സ്ത്രീ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നതായിരുന്നു.
ആശ്രമാദപരാ ചാസീത്പുലസ്ത്യപുലഹാശ്രമാത്
ആ ആശ്രമത്തിന് അപ്പുറം, പുലസ്ത്യനും പുലഹനും ഉള്ള ആശ്രമം ഉണ്ടായിരുന്നു.
കാമികം തന്മഹാതീര്ഥം പിതൄണാമതിവല്ലഭമ്
കാമികം എന്ന ആ മഹാതീർത്ഥം പിതാക്കന്മാർക്കു ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടതാണ്.
മുക്തിഭുക്തിപ്രദം ദേവി ദര്ശനാദഘനാശനമ്
ദേവി, അതിൽ ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ മോക്ഷവും ഭോഗവും ലഭിക്കും, വലിയ പാപങ്ങൾ നശിക്കും.
ധരണ്യുവാച ശൂലടങ്ക ഇതി ഖ്യാതഃ സോമേശ ഇതി ചാപരഃ ।। ൧൪൪.
ഭൂമി പറഞ്ഞു: അതിനെ ശൂലതങ്കം എന്നും, മറ്റൊരു പേരിൽ സോമേശൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
വേണീമാധവനാമ്നാഽപി യത്ര വിഷ്ണുഃ സ്വയം സ്ഥിതഃ
അവിടെ തന്നെ, വേണി മാധവൻ എന്ന പേരിൽ വിഷ്ണു സ്വയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.
സര്വേഷാം ചൈവ ദേവാനാമൃഷീണാം സരസാമപി
അത് എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും, ഋഷിമാർക്കും, തടാകങ്ങൾക്കുമുപരി പ്രിയപ്പെട്ടതാണ്.
യത്രാപ്ലുതാ ദിവം യാന്തി മൃതാ മുക്തിം പ്രയാന്തി ച
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തവർ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്ന് പോകുന്നു, മരിച്ചവർ മോക്ഷം നേടുന്നു.
സൈവ ത്രിവേണീ വിഖ്യാതാ കിമപൂര്വാം പ്രശംസസി
അത് തന്നെയാണ് പ്രശസ്തമായ ത്രിവേണി; അതിനേക്കാൾ അപൂർവമായ മറ്റെന്തിനെയാണ് നീ പ്രശംസിക്കുന്നത്?
തത്കഥ്യതാം മഹാഭാഗ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ
അതിനാൽ, മഹാഭാഗവതേ, ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി അതെല്ലാം നീ പറയണം.
ശ്രീവരാഹ ഉവാച അത്ര തേ കീര്ത്തയിഷ്യാമി സേതിഹാസാം കഥാം ശുഭാമ്
ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു: ഇവിടെ ഞാൻ നിന്നോട് ഒരു പുണ്യകഥയും അതിന്റെ ചരിത്രവും പറയാം.
പുരാ വിഷ്ണുസ്തപസ്തേപേ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ
പഴയകാലത്ത്, ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി വിഷ്ണു കഠിനതപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു.
തതോ ബഹുതിഥേ കാലേ യാതേ സതി തപസ്യതഃ
അങ്ങനെ, വിഷ്ണു തപസ്സ് ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കെ, വളരെക്കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ,
തസ്യോഷ്മണാ സമുദ്ഭൂതഃ സ്വേദപൂരസ്തു ഗണ്ഡയോഃ
അവന്റെ ദേഹത്തിലെ ചൂടിൽ നിന്ന് അവന്റെ കവിളുകളിൽ നിന്ന് വിയർപ്പിന്റെ ഒഴുക്ക് ഉദിച്ചു.
മഹര്ലോകാദയഃ സര്വേ വിസ്മിതാഃ സര്വതോ ദിശമ് ൧൪൪.
മഹർലോകത്തിലെയും അതിനപ്പുറത്തെയും എല്ലാ ജീവികളും എല്ലാ ദിശകളിലും അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
ദേവാഃ സര്വേ തതോ ജഗ്മുര്ബ്രഹ്മാണം പ്രതി ചോത്സുകാഃ
അതിനുശേഷം എല്ലാ ദേവതകളും ആകാംക്ഷയോടെ ബ്രഹ്മാവിനരികിലേക്ക് പോയി.
ബ്രഹ്മാപി ഹി ന ജാനാതി മോഹിതസ്തസ്യ മായയാ
ബ്രഹ്മാവിനും അതിന്റെ കാര്യം അറിയില്ലായിരുന്നു, കാരണം അവൻ അവന്റെ മായയിൽ ആകൃഷ്ടനായിരുന്നു.
തം ദൃഷ്ട്വാ സഹസാ ദേവൈഃ സമേതം പ്രത്യുപസ്ഥി തമ്
ദേവതകൾ അപ്രത്യക്ഷമായി അവനെ കണ്ടു, ഒത്തുചേർന്ന് അവന്റെ അടുത്തെത്തി.
ബ്രഹ്മാ തം ച മഹാദേവം പപ്രച്ഛ പ്രണതഃ സ്ഥിതാഃ
ബ്രഹ്മാവ് നമിച്ചു നിന്നുകൊണ്ട് ആ മഹാദേവനോടു ചോദിച്ചു.
യേന പ്രത്യാഹതാ ക്ഷ്മാഽസൌ ജഗദ്വ്യതികരാവഹാ
ലോകത്തിൽ കലഹം ഉണ്ടാക്കുന്ന ഈ ഭൂമിയെ ആരാണ് തടഞ്ഞത്?
ശിവഃ ക്ഷണം തതോ ധ്യാത്വാ ബ്രഹ്മാദ്യാന് പ്രത്യുവാച ഹ
ശിവൻ ഒരു നിമിഷം ധ്യാനിച്ച്, ബ്രഹ്മാവിനോടും മറ്റുള്ളവരോടും പറഞ്ഞു.
ജഗാമ ദേവസഹിതഃ സോമഃ സഹഗണഃ പ്രഭുഃ
ദേവതകളോടൊപ്പം സോമനും അവന്റെ കൂട്ടരും അവിടെ പോയി.
ഉവാച പരമപ്രീതസ്തദാ ശമ്ഭുഃ സ്മയന്നിവ
അപ്പോൾ ശംഭു പരമസന്തോഷത്തോടെ, ചിരിച്ചുപോലെയായി, സംസാരിച്ചു.
സര്വാധാരോഽ ഖിലാധ്യക്ഷസ്തത്കിം യത്തവ ദുര്ല്ലഭമ്
എല്ലാവർക്കും ആധാരവും എല്ലാം നോക്കുന്നവനും ആയിരിക്കുന്ന നിനക്ക് പ്രയാസമുള്ളത് എന്താണ്?
അഹം ലോകഹിതാര്ഥായ തപസ്തപ്തും സമുദ്യതഃ ൧൪൪.
ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ഞാൻ തപസ്സ് ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചു.
ത്വദ്ദര്ശനമമനുപ്രാപ്യ കൃതാര്ഥോഽസ്മി ജഗത്പതേ
ഭഗവാനേ, ഞാന് താങ്കളുടെ ദര്ശനം ലഭിച്ചുകൊണ്ട് പൂര്ണമായ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു.
ശിവ ഉവാച ഗണ്ഡസ്വേദോദ്ഭവാ യത്ര ഗണ്ഡകീ സരിതാം വരാ
ശിവന് പറഞ്ഞു: ഗണ്ഡകി എന്ന നദി, എല്ലാ നദികളിലും ശ്രേഷ്ഠയായത്, കിണര്ചുണ്ടിന്റെ വിയര്പ്പില് നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിച്ചത്.