പംചയോജനവിസ്താരം ക്ഷേത്രം കോകാമുഖം മമ
എന്റെ കോകാമുഖം എന്ന സ്ഥലം അഞ്ചു യോജനം വീതിയുള്ളതാണ്.
അന്യച്ച തേ പ്രവക്ഷ്യാമി തച്ഛൃണുഷ്വ വസുന്ധരേ
മറ്റൊന്ന് കൂടി ഞാൻ പറയും; ഇത് കേൾക്കൂ, ഭൂമിദേവി.
ശിലാചന്ദനസംകാശം ദേവാനാമപി ദുര്ലഭമ്
അത് കല്ലുപോലും ചന്ദനപോലും പ്രകാശിക്കുന്നു; ദേവന്മാർക്കു പോലും അതു ലഭിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.
വാമോന്നതമുഖം കൃത്വാ വാമദംഷ്ട്രാസമുന്നതമ്
വലത് വശം ഉയർത്തിയും ഇടത് ദന്തം ഉയർത്തിയും,
യേ മാം സ്മരന്തി വൈ ഭൂമേ പുരുഷാ മുക്തകില്ബിഷാഃ 140.
ഭൂമിദേവി, ആരെങ്കിലും എന്നെ ഓർക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവർ പാപങ്ങളിൽനിന്ന് മോചിതരാകും.
യദി കോകാമുഖം ഗച്ഛേത് കദാചിത്കാലപര്യയേ
ജീവിതകാലത്ത് ഒരിക്കലെങ്കിലും ആരെങ്കിലും കോകാമുഖത്തേക്ക് പോകുകയാണെങ്കിൽ,
ഗുഹ്യാനാം പരമം ഗുഹ്യമേതത്സ്ഥാനം പരം മഹത്
ഈ സ്ഥലം രഹസ്യങ്ങളിൽ ഏറ്റവും രഹസ്യവും, ഉന്നതവും മഹത്തായതുമാണ്.
ന ച സാംഖ്യേന യോഗേന സിദ്ധിം യാന്തി മഹാപരാമ്
സാംഖ്യയാലോ യോഗത്തിലോ അവർ പരമ സിദ്ധി നേടാൻ കഴിയില്ല.
ഏവം ശ്രേഷ്ഠം മഹാഭാഗേ യത്ത്വയാ പരിപൃച്ഛിമ്
മഹാഭാഗ്യവതിയായവളേ, നീ ചോദിച്ചതിന് ഏറ്റവും ഉത്തമമായത് ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യ ഏതത്കഥിതം ഭൂമേ കോകാമുഖമനുത്തമമ്
ഭൂമിദേവി, ഈ പരമമായ കോകാമുഖത്തെ ആരെങ്കിലും വിവരണം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ,
മൃതോ വാ തത്ര ജായേത ശുദ്ധേ ഭാഗവതേ കുലേ
അവിടെ മരിച്ചാലും ജനിച്ചാലും, അവൻ ശുദ്ധമായ ഭക്തികുടുംബത്തിൽ ജനിക്കും.
യശ്ചേദം ശൃണുയാന്നിത്യം കല്യ ഉത്ഥായ മാനവഃ
ഒരു മനുഷ്യൻ ഇതു പ്രതിദിനം രാവിലെ എഴുന്നേറ്റു കേൾക്കുന്നുവെങ്കിൽ,
യ ഏതത്പഠതേ നിത്യം കോകാഖ്യാനം തഥോഷസി
ആയാൾ ഈ കോകന്റെ കഥയെ പ്രതിദിനം വായിച്ചാൽ, ഉഷസ്സേ,
ഇതി ശ്രീവരാഹപുരാണേ ഭഗവച്ഛാസ്ത്രേ കോകാമുഖമാഹാത്മ്യവര്ണനം നാമ ചത്വാരിംശദധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീവരാഹപുരാണത്തിൽ, ഭഗവാന്റെ ശാസ്ത്രത്തിൽ, കോകാമുഖത്തിന്റെ മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന നൂറ്റിനാല്പതാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
അഥ ബദരികാശ്രമമാഹാത്മ്യമ് തസ്മിന്ഹിമവതഃ പൃഷ്ഠേ പരം ഗുഹ്യമതഃ ശൃണു
ഇപ്പോൾ ബദരികാശ്രമത്തിന്റെ മഹത്വം പറയാം. ഹിമവാന്റെ കുന്നിൻ ചിറകിൽ, ഏറ്റവും രഹസ്യമായ ഈ ഉപദേശം കേൾക്കൂ.
ന തത്പ്രാപ്നോതി മനുജഃ കൃത്വാ കര്മ സുദുഷ്കരമ്
എത്രയേറെ കഠിനമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്താലും, ആ മനുഷ്യന് ആ സ്ഥലം ലഭിക്കില്ല.
ദുര്ല്ലഭം തന്മമ ക്ഷേത്രം ഹിമകൂടശിലാതലേ
ഹിമപർവ്വതത്തിലെ പാറക്കല്ലുകളിൽ ഉള്ള എന്റെ ആ സ്ഥലം വളരെ അപൂർവമാണ്.
ബ്രഹ്മകുണ്ഡമിതി ഖ്യാതമാസ്തേ തത്ര ശിലോച്ചയേ
അവിടെ പാറക്കൂട്ടത്തിന്മേൽ പ്രശസ്തമായ ബ്രഹ്മകുണ്ഡം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
സ്നാനം കരോതി യസ്തത്ര ത്രിരാത്രോപോഷിതോ നരഃ
അവിടെ മൂന്നു രാത്രിയും ഉപവാസം ചെയ്ത ശേഷം ആരെങ്കിലും കുളിച്ചാൽ—
മുഞ്ചേത്പ്രാണാംസ്തത്ര യദി വ്രതനിഷ്ഠോ ജിതേന്ദ്രിയഃ
വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചും, അവിടെ ആരെങ്കിലും ജീവൻ വിട്ടാൽ—
അഗ്നിസത്യപദം നാമ തസ്മിന്ക്ഷേത്രേ പരം മമ
അവിടെ എന്റെ ആ സ്ഥലത്ത് അഗ്നിസത്യപദം എന്ന പരമമായ സ്ഥലം ഉണ്ട്.
യസ്തത്ര കുരുതേ സ്നാനം ത്രിരാത്രോപോഷിതോ നരഃ
അവിടെ മൂന്നു രാത്രിയും ഉപവാസം ചെയ്ത ശേഷം ആരെങ്കിലും കുളിച്ചാൽ—
ഇന്ദ്രലോകമിതി ഖ്യാതോ ബദര്യാം ച മമാശ്രമഃ 141.
ബദരിയിൽ എന്റെ ആശ്രമം ഇന്ദ്രലോകം എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
തത്ര ചൈവ തു ശൃങ്ഗേഭ്യഃ സ്ഥൂലധാരാ പതേത്പുനഃ
അവിടെ കുന്നിൻ ശിഖരങ്ങളിൽ നിന്ന് വീണ്ടും വലിയ ഒരു ജലം ഒഴുകി ഇറങ്ങുന്നു.
സ്നാനം കരോതി യസ്തത്ര ഏകരാത്രോഷിതോ നരഃ
അവിടെ ഒരു രാത്രി ഉപവാസം ചെയ്ത ശേഷം ആരെങ്കിലും കുളിച്ചാൽ—
അസ്തി പഞ്ചശിഖം നാമ ബദര്യാശ്രമതീര്ഥകമ്
ബദരിയുടെ ആശ്രമത്തിൽ പഞ്ചശിഖം എന്ന ഒരു തീർത്ഥം ഉണ്ട്.
യസ്തത്ര കുരുതേ സ്നാനം പംചസ്രോതസി മാനവഃ
അവിടെ പഞ്ചസ്രോതസ്സിൽ ആരെങ്കിലും കുളിച്ചാൽ—
യദ്യത്ര മുഞ്ചതേ പ്രാണാന് കൃത്വാ കര്മ സുദുഷ്കരമ്
വളരെ കഠിനമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്ത ശേഷം അവിടെ ആരെങ്കിലും ജീവൻ വിട്ടാൽ—
ചതുഃസ്രോത ഇതി ഖ്യാതം തസ്മിന്ക്ഷേത്രേ പരേ മമ
അവിടെ എന്റെ ആ സ്ഥലത്ത് ചതുർസ്രോതം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലം ഉണ്ട്.
യസ്തത്ര കുരുതേ സ്നാനമേകരാത്രോഷിതോ നരഃ
അവിടെ ഒരു രാത്രി ഉപവാസം ചെയ്ത ശേഷം ആരെങ്കിലും കുളിച്ചാൽ—