ഏവം സ ഖഞ്ജരീടോ ഹി ഗങ്ഗാതോയാത്തതസ്തദാ
അങ്ങനെ ആ കഞ്ഞരീട്ടുപക്ഷി ഗംഗാവെള്ളത്തിൽ ഒഴുകിപ്പോയി.
വൈശ്യസ്യ തു ഗൃഹേ ജാതോ ഹ്യനേകക്രതുയാജിനഃ
അവൻ അനേകം യാഗങ്ങൾ നടത്തിയ ഒരു വാണികന്റെ വീട്ടിൽ ജനിച്ചു.
വിബുദ്ധശ്ച പവിത്രശ്ച മദ്ഭക്തശ്ച വസുന്ധരേ
അവൻ ജ്ഞാനിയും വിശുദ്ധനും എനിക്കു ഭക്തനുമായി, ഭൂമിദേവി.
കദാചിദുപവിഷ്ടൌ തൌ ദൃഷ്ട്വാ ബാലോ ഗുണാന്വിതഃ
ഒരു ദിവസം മാതാപിതാക്കളെ ഇരിക്കുന്നതുകണ്ട്, ആ ഗുണവാൻകുട്ടി സമീപിച്ചു.
പ്രണമ്യ ശിരസാ ഭൂമൌ ബദ്ധാഞ്ജലിരയാചത 138.
അവൻ തലഭൂമിയിൽ വച്ചു നമസ്കരിച്ചു, കൈകൂപ്പി അപേക്ഷിച്ചു.
ന ചാഹം വാരണീയോ വൈ പിത്രാ മാത്രാ കഥംചന
എന്തായാലും, അച്ഛനും അമ്മയും എന്നെ തടയരുത്.
പുത്രസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ ദമ്പതീ തൌ മുദാന്വിതൌ
മകനിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ആ ദമ്പതികൾ സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
യദ്യത്ത്വം വക്ഷ്യസേ വത്സ യദ്യത്തേ ഹൃദി വര്ത്തതേ
നീ പറയുന്നതെന്തും, നിന്റെ മനസ്സിലുള്ളതെന്തും, മകനേ—
ത്രിംശത്സഹസ്രം ഗാവോ ഹി സര്വാശ്ച ശുഭദോഹനാഃ
മുപ്പതിനായിരം പശുക്കൾ ഉണ്ട്, എല്ലാം നല്ല പാലു കൊടുക്കുന്നവയാണ്.
പുനരന്യത്പ്രവക്ഷ്യാമി ആവയോഃ പുത്ര കാരണാത്
നിന്റെ കാരണത്താൽ, മകനേ, ഞാൻ മറ്റൊന്ന് കൂടി പറയും.
തത്കുരുഷ്വ യഥാന്യായം മിത്രേഭ്യോ ദീയതാം ധനമ്
ന്യായപ്രകാരം ചെയ്യുക; സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് ധനം കൊടുക്കണം.
കന്യാ വൈ രമണീയാശ്ച സജാതീയാഃ കുലോദ്ഭവാഃ
നിന്റെ ജാതിയിലും നല്ല കുടുംബത്തിൽ നിന്നുമുള്ള സുന്ദരിയായ പെൺകുട്ടികൾ ഉണ്ട്.
യദീച്ഛസി പുനശ്ചാന്യദ്യജ്ഞൈര്യഷ്ടും സുപുത്രക
മകനേ, വീണ്ടും യാഗങ്ങൾ നടത്താൻ നീ ആഗ്രഹിച്ചാൽ—
അഷ്ടൌ സമ്പൂര്ണധുര്യാണാം ഹലാനാം താവതാം ശതമ്
പൂർണ്ണമായുള്ള കാളകളോടുകൂടിയ എട്ട് നൂറ് ഉഴവുപലകൾ ഉണ്ട്.
യാവദ്ഭോജനതൃപ്താന്വാ ദ്വിജാനിച്ഛസി തര്പിതുമ് 138.
നീ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷണംകൊടുത്ത് തൃപ്തരാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുവരെ,
പിതൃമാതൃ വചഃ ശ്രുത്വാ സ ബാലോ ധര്മസംയുതഃ
അപ്പനും അമ്മയും പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ധർമ്മബോധമുള്ള ആ ബാലൻ,
ഗോപ്രദാനേ ന മേ കാര്യം മിത്രം വാപി ന ചിന്തിതമ്
പശുക്കൾ നൽകുന്നതിലും, സുഹൃത്തുക്കളെക്കുറിച്ചും എനിക്ക് ചിന്തയില്ല,
നാഹം വാണിജ്യമിച്ഛാമി കൃഷിഗോരക്ഷമേവ ച
വ്യാപാരത്തിലും, കൃഷിയിലും, പശുപാലനത്തിലും എനിക്ക് ആഗ്രഹമില്ല,
ഏകം മേ പരമം ചിന്ത്യം യന്മമേച്ഛാ തപോധൃതൌ
എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രധാനമായുള്ള ഒരു ചിന്ത മാത്രമേയുള്ളൂ: ഞാൻ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു,
തതഃ പുത്രവചഃ ശ്രുത്വാ മമ കര്മപരായണൌ
പിന്നീട്, മകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ഇരുവരും തങ്ങളുടെ കര്ത്തവ്യത്തിൽ അർപ്പിതരായി,
അഥ ദ്വാദശ വര്ഷാണി തവ ജാതസ്യ പുത്രക
ഇപ്പോൾ, മകനേ, നിന്റെ ജനനത്തിന് പന്ത്രണ്ട് വർഷം കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു,
ചിന്തയിഷ്യതി ഭദ്രം തേ യദാ തത്പ്രാപ്നുയാ വയഃ
നിനക്ക് ആ പ്രായം എത്തിയാൽ, നിനക്ക് ഉത്തമമായതെന്താണെന്ന് നീ ആലോചിക്കും,
കിമിദം ചിന്തിതം വത്സ ഗമനേ സൌകരം പ്രതി
കുഞ്ഞേ, ഈ കാളയോടുള്ള യാത്രയെക്കുറിച്ച് നീ എന്താണ് ചിന്തിക്കുന്നത്?
അമ്ബേതി ഭാഷസേഽദ്യാപി കഥമേതദ്വിചിന്തിതമ് 138.
നീ ഇന്നും എന്നെ 'അമ്മ' എന്ന് വിളിക്കുന്നു; ഇതെങ്ങനെ ആലോചിച്ചതാണ്?
അപരാധോ ന വിദ്യേത പുത്ര ക്ഷേത്രഗൃഹേഷ്വപി
മകനേ, കൃഷിഭവനുകളിലുപോലും കുറ്റം ഉണ്ടാകുന്നില്ല,
രുഷ്ടേന വാപി ഭീഷായൈ ഗൃഹ്യതേ ചൈവ യഷ്ടികാ
കോപം വന്നാലും, ഭയത്താൽ, ചിലപ്പോൾ കയ്യിൽ വടി എടുക്കാറുണ്ട്,
ഇതി മാതുര്വചഃ ശ്രുത്വാ സ വൈശ്യകുലനന്ദനഃ
അമ്മയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ആ വൈശ്യകുടുംബത്തിന്റെ സന്തോഷം,
ഉഷിതോഽസ്മി തദംഗേഷു ഗര്ഭസ്ഥഃ കുക്ഷിസംഭവഃ
ഞാൻ അമ്മയുടെ ഗർഭത്തിൽ വളർന്നു, അവളുടെ അവയവങ്ങളിൽ താമസിച്ചിരിക്കുന്നു,
സ്തനൌ ഹ്യേതൌ മയാ പീതൌ ലലിതേന വിജൃമ്ഭിതൌ
ഈ രണ്ടു മുലകളും ഞാൻ സ്നേഹത്തോടെ, കളിയോടെ കുടിച്ചിരിക്കുന്നു,
അമ്ബ ത്വം മയി കാരുണ്യം കുരുഷ്വ ഖലു ചോചിതമ്
അമ്മേ, എന്നോടു കരുണ കാണിക്കണമേ, അതിനർഹമായതുപോലെ,