താവഗതാവഥാബ്രൂതാം രാജന് ദുര്ജ്ജയ ലോകപാഃ । നിവാരിതാസ്ത്വയാ സര്വം ലോകപാലൈര്വിനാ ജഗത് । ന പ്രവര്ത്തത തസ്മാന് നൌ ദേഹി തത്പദമുത്തമമ് ।। ൧൦.
അവർ എത്തിയപ്പോൾ, രാജാവ് ദുർജയനും ലോകപാലന്മാരും പറഞ്ഞു: "നീ എല്ലാം തടഞ്ഞു; ലോകപാലന്മാർ ഇല്ലാതെ ലോകം പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ, ഞങ്ങൾക്കു അതി ഉന്നത സ്ഥാനമുദിക്കുക."
ഏവമുക്തേ തതസ്തൌ തു ദുര്ജ്ജയഃ പ്രാഹ ധര്മവിത് । കൌ ഭവന്താവിതി തതസ്താവൂചതുരരിംദമൌ । വിദ്യുത്സുവിദ്യുന്നാമാനാവസുരാവിതി മാനദ ।। ൧൦.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ദുർജയൻ ചോദിച്ചു: "നിങ്ങൾ ആരാണ്?" അപ്പോൾ ആ രണ്ടു ശത്രുനാശകരായവർ പറഞ്ഞു: "മഹത്വം നൽകുന്നവനേ, ഞങ്ങൾ വിദ്യുത്സു, വിദ്യുന്ന എന്ന പേരിലുള്ള അസുരന്മാർ ആണ്."
ത്വയാ സമ്പ്രതി ചേച്ഛാമോ ധര്മ്യം സത്സു സുസംസ്കൃതൌ । ലോകപാലമതം സര്വമാവാം കുര്മ സുദുര്ജയ ।। ൧൦.
"നീ ഇപ്പോൾ ഇച്ഛിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ദുർജയനേ, നാം സദാചാരവും ക്രമവും പാലിച്ച്, സന്മാർഗ്ഗികളിൽ ലോകപാലന്മാരുടെ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും നിർവഹിക്കും."
ഏവമുക്തേ ദുര്ജ്ജയേന തൌ സ്വര്ഗേ സന്നിവേശിതൌ । ലൌകപാലൌ കൃതൌ സദ്യസ്തതോഽന്തര്ധാനം ജഗ്മതുഃ ।। ൧൦.
അങ്ങനെ ദുർജയൻ പറഞ്ഞതോടെ, ആ രണ്ടു പേർ സ്വർഗത്തിൽ ലോകപാലന്മാരായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു; ഉടനെ അവർ അദൃശ്യമായി.
തയോരപി മഹത്കര്മ ചരിതം ച ധരാധരേ । ഭവിഷ്യതി മഹാരാജോ ദുര്ജയോ മന്ദരോപരി ।। ൧൦.
അവരുടെ വലിയ കർമ്മങ്ങളും പർവതത്തിൽ നടന്നതും പിന്നീട് പറയപ്പെടും; മഹാരാജാവ് ദുർജയൻ മന്ദര പർവതത്തിൽ ഉണ്ടാകും.
ധനദസ്യ വനം ദിവ്യം ദൃഷ്ട്വാ നന്ദനസന്നിഭമ് । മുദാ ബഭ്രാമ രമ്യേഽസ്മിന് സ യാവദ്രാജസത്തമഃ ।। ൧൦.
ധനദന്റെ ദിവ്യമായ, നന്ദനവനം പോലെയുള്ള വനത്തെ കണ്ടു, ആ ഉത്തമരാജാവ് ആ മനോഹര സ്ഥലത്ത് സന്തോഷത്തോടെ സഞ്ചരിച്ചു.
താവത്സുവര്ണവൃക്ഷാധഃ കന്യാദ്വയമപശ്യത । അതീവരൂപസംപന്നമതീവാദ്ഭുതദര്ശനമ് ।। ൧൦.
അവിടെ, പൊൻമരങ്ങളുടെ കീഴിൽ, അവൻ അതീവ സൗന്ദര്യമുള്ള, അത്ഭുതം നിറഞ്ഞ രണ്ട് യുവതികളെ കണ്ടു.
ദൃഷ്ട്വാ തു വിസ്മയാവിഷ്ടഃ ക ഇമേ ശുഭലോചനേ । ഏവം സംചിന്ത്യ യാവത് സ ക്ഷണമേകം വ്യവസ്ഥിതഃ । തസ്മിന് വനേ താവദുഭൌ താപസൌ സോഽവലോകയത് ।। ൧൦.
അവരെ കണ്ടതോടെ, അത്ഭുതത്തിൽ ആകി, "ഇവ ശുഭലോകനങ്ങൾ ആരാണ്?" എന്ന് ആലോചിച്ചു, ഒരു നിമിഷം അവൻ നിലകൊണ്ടു; അതിനിടയിൽ, ആ വനത്തിൽ രണ്ട് തപസ്വികളെ അവൻ കണ്ടു.
തൌ ദൃഷ്ട്വാ സഹസാ രാജാ യയൌ പ്രീത്യാ പരാം മുദമ് । അവതീര്യ ദ്വിപാത് തൂര്ണം നമശ്ചക്രേ തയോഃ സ്വയമ് ।। ൧൦.
അവരെ കണ്ടതോടെ, രാജാവ് ഉടനെ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ആകെയുള്ള മദം കൊണ്ട്, ആനയിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ഇറങ്ങി, സ്വയം അവർക്കു നമസ്കാരം ചെയ്തു.
ഉപവിഷ്ടഃ സ താഭ്യാം തു കൌശ്യേ ദത്തേ വരാസനേ । പൃഷ്ടഃ കസ്ത്വം കുതശ്ചാസി കസ്യ വാ കിമിഹ സ്ഥിതഃ ।। ൧൦.
കൗശം കൊണ്ടുള്ള ഉത്തമാസനത്തിൽ ഇരുന്ന്, ആ രണ്ടു പേർ അവനോട് ചോദിച്ചു: "നീ ആരാണ്? എവിടുനിന്നാണ് വന്നത്? ആരുടെവയാണ് നീ, എന്തിനാണ് ഇവിടെ വന്നത്?"
തൌ പ്രഹസ്യാബ്രവീദ് രാജാ സുപ്രതീകേതി വിശ്രുതഃ । തസ്യ പുത്രഃ സമുത്പന്നോ ദുര്ജയോ നാമ നാമതഃ ।। ൧൦.
അവരെ നോക്കി പ്രശസ്തനായ സുപ്രതീക എന്ന രാജാവ് ചിരിച്ചു പറഞ്ഞു: "എനിക്ക് ഒരു മകനാണ് ജനിച്ചത്; അവന്റെ പേര് ദുര്ജയ എന്നാണ്."
പൃഥിവ്യാം സര്വരാജാനോ ജിഗീഷന്നിഹ സത്തമൌ । ആഗതോഽസ്മി ധ്രുവം ചൈവ സ്മര്ത്തവ്യോഽഹം തപോധനൌ । ഭവന്തൌ കൌ സമാഖ്യാതം മമാനുഗ്രഹകാങ്ക്ഷയാ ।। ൧൦.
ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രാജാക്കളെയും ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ഞാൻ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു, മഹാന്മാരേ; നിങ്ങൾ രണ്ടു തപസ്വികളും എപ്പോഴും എന്നെ ഓർക്കണം. നിങ്ങൾ ആരാണ്, ദയവായി പറയൂ; എന്റെ അനുഗ്രഹം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരായി തോന്നുന്നു.
താപസാവൂചതുഃ । ആവാം ഹേതൃപ്രഹേത്രാഖ്യൌ മനോഃ സ്വായംഭുവഃ സുതൌ । ആവാം ദേവവിനാശായ ഗതൌ സ്വോ മേരുപര്വതമ് ।। ൧൦.
തപസ്വികൾ പറഞ്ഞു: "നാം ഹേതൃയും പ്രഹേതൃയും, സ്വായംഭുവ മനുവിന്റെ മക്കളാണ്. ദേവന്മാരുടെ നാശത്തിനായി നാം മേരുപർവതത്തിലേക്ക് വന്നതാണ്."
തത്രാവയോര്മഹാസൈന്യം ഗജാശ്വരഥസംകുലമ് । ജിഗായ സര്വദേവാനാം ശതശോഽഥ സഹസ്ത്രശഃ ।। ൧൦.
അവിടെ, ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും നിറഞ്ഞ നമ്മുടെ വലിയ സൈന്യം, ശതകണക്കിനും സഹസ്രകണക്കിനും ദേവരുടെ സൈന്യങ്ങളെ തോൽപ്പിച്ചു.
തേ ച ദേവാ മഹത്സൈന്യം ദൃഷ്ട്വാ സര്വം നിപാതിതമ് । അസുരൈരുജ്ഝിതപ്രാണം തതസ്തേ ശരണം ഗതാഃ ।। ൧൦.
ദേവന്മാർ അവരുടെ വലിയ സൈന്യം മുഴുവൻ അസുരന്മാർകൊണ്ട് നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടതും ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടതും കണ്ടപ്പോൾ, അവർ അഭയം തേടിയിരുന്നു.
ക്ഷീരാബ്ധൌ യത്ര ദേവേശോ ഹരിഃ ശേതേ സ്വയം പ്രഭുഃ । തത്ര വിജ്ഞാപയാമാസുഃ സര്വേ പ്രണതിപൂര്വകമ് ।। ൧൦.
ദേവേശനായ ഹരി സ്വയം ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നിടത്തേക്ക്, എല്ലാ ദേവന്മാരും വിനയപൂർവ്വം എത്തി അപേക്ഷിച്ചു.
ദേവദേവ ഹരേ സര്വം സൈന്യം ത്വസുരസത്തമൈഃ । പരാജിതം പരിത്രാഹി ഭീതം വിഹ്വല്ലോചനമ് ।। ൧൦.
"ദേവദേവാ ഹരി, നമ്മുടെ സൈന്യം മുഴുവൻ അസുരന്മാരിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവരാൽ തോൽപ്പിക്കപ്പെട്ടു; ഞങ്ങൾ ഭയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ഞങ്ങളുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ അശാന്തമാണ്, ദയവായി രക്ഷിക്കൂ."
ത്വയാ ദേവാസുരേ യുദ്ധേ പൂര്വം ത്രാതാഃ സ്മ കേശവ । സഹസ്ത്രബാഹോഃ ക്രൂരസ്യ സമരേ കാലനേമിനഃ ।। ൧൦.
"കേശവാ, മുമ്പ് ദേവാസുര യുദ്ധത്തിൽ, സഹസ്രബാഹു എന്ന ക്രൂരനായ കാലനെമി എതിരാളിയായപ്പോൾ, നീ ഞങ്ങളെ രക്ഷിച്ചിരുന്നു."
ഇദാനീമപി ദേവേശ അസുരൌ ദേവകണ്ടകൌ । ഹേതൃപ്രഹേതൃനാമാനൌ ബഹുസൈന്യപരിച്ഛദൌ । തൌ ഹത്വാ ത്രാഹി നഃ സര്വാന് ദേവദേവ ജഗത്പതേ ।। ൧൦.
"ഇപ്പോൾ ദേവേശാ, ഹേതൃയും പ്രഹേതൃയും എന്ന പേരുള്ള ഈ രണ്ടു അസുരന്മാർ, ദേവന്മാർക്ക് കഠിനമായ ശത്രുക്കളാണ്, വലിയ സൈന്യങ്ങൾ ഉള്ളവരാണ്; അവരെ കൊല്ലുകയും ഞങ്ങളെ എല്ലാവരെയും രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യൂ, ദേവദേവാ, ലോകനാഥാ."
ഏവമുക്തസ്തതോ ദേവോ വിഷ്ണുര്നാരായണഃ പ്രഭുഃ । അഹം യാസ്യാമി തൌ ഹന്തുമിത്യുവാച ജഗത്പതിഃ ।। ൧൦.
ഇങ്ങനെ ദേവന്മാർ അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ, വിഷ്ണു, നാരായണൻ, ലോകനാഥൻ പറഞ്ഞു: "അവരെ കൊല്ലാൻ ഞാൻ പോകും."
ഏവമുക്താസ്തതോ ദേവാ മേരുപര്വതസന്നിധൌ । പ്രതസ്ഥുസ്തേഽഥ മനസാ ചിന്തയന്തോ ജനാര്ദനമ് ।। ൧൦.
ഇങ്ങനെ ദേവന്മാർക്ക് മറുപടി ലഭിച്ചതിന് ശേഷം, അവർ മേരുപർവതത്തിന്റെ സമീപത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു, മനസ്സിൽ ജനാർദനനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്.
തൈഃ സംചിന്തിതമാത്രസ്തു ദേവശ്ചക്രഗദാധരഃ । ആവയോഃ സൈന്യമാവിശ്യ ഏക ഏവ മഹാബലഃ ।। ൧൦.
അവർ ഹരിയെ ചിന്തിച്ചയുടൻ, ചക്രവും ഗദയും കൈവശമുള്ള ദേവൻ, ഒരാളായി, എന്നാൽ വലിയ ശക്തിയോടെ, നമ്മുടെ സൈന്യത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ഏകധാ ദശധാത്മാനം ശതധാ ച സഹസ്ത്രധാ । ലക്ഷധാ കോടിധാ കൃത്വാ സ്വഭൂത്യാ ച ജഗത്പതിഃ ।। ൧൦.
ലോകനാഥൻ തന്റെ ശക്തിയാൽ, ഒരായിരം, പത്തായിരം, നൂറ്, ആയിരം, ലക്ഷം, കോടിയെന്നിങ്ങനെ അനേകം രൂപങ്ങൾ എടുത്തു.
ഏവം സ്ഥിതേ ദേവവരേ അസ്മത്സൈന്യേ മഹാബലഃ । യഃ കശ്ചിദസുരോ രാജന്നാവയോര്ബലമാശ്രിതഃ । സ ഹതഃ പതിതോ ഭൂമൌ ദൃശ്യതേ ഗതചേതനഃ ।। ൧൦.
രാജാവേ, ആ മഹാശക്തിയുള്ള ദേവൻ നമ്മുടെ സൈന്യത്തിൽ നിലകൊണ്ടപ്പോൾ, നമ്മുടെ ശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന ഏതു അസുരനും വധിക്കപ്പെട്ടു, ഭൂമിയിൽ വീണു, ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടവരായി കാണപ്പെട്ടു.
ഏവം തത് സഹസാ സൈന്യം മായയാ വിശ്വമൂര്തിനാ । നിഹതം സാശ്വകലിലം പത്തിദ്വിപസമാകുലമ് ।। ൧൦.
അങ്ങനെ, ഒരു നിമിഷത്തിൽ തന്നെ, കുതിരകളും ആനകളും പടയാളികളും നിറഞ്ഞ സൈന്യം, വിശ്വരൂപനായ ദേവന്റെ മായയാൽ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
ചതുരങ്ഗം ബലം സര്വം ഹത്വാ ദേവോ രഥാങ്ഗധൃക് । ആവാം ശോഷാവഥോ ദൃഷ്ട്വാ ഗതോഽന്തര്ദ്ധാനമീശ്വരഃ ।। ൧൦.
നാലു വിഭാഗങ്ങളുള്ള സൈന്യം മുഴുവൻ ദേവൻ, ചക്രം കൈവശമുള്ളവൻ, വധിച്ച ശേഷം, നമ്മുടെ സൈന്യം ഉണങ്ങിപ്പോയതിനെ കണ്ടപ്പോൾ, ദൈവം ദൃശ്യത്തിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായി.
ആവയോരീദൃശം കര്മ ദൃഷ്ടം ദേവസ്യ ശാര്ങ്ഗിണഃ । തതസ്തമേവ ശരണം ഗതാവാരാധനായ വൈ ।। ൧൦.
ശാരംഗം കൈവശമുള്ള ദേവന്റെ ഈ കൃത്യം നാം കണ്ടു; അതിനാൽ, നാം അവനെ മാത്രം അഭയം തേടി, ആരാധനയ്ക്കായി സമീപിച്ചു.
ത്വം ചാസ്മന്മിത്രതനയഃ സുപ്രതീകാത്മജോ നൃപ । ഇമേ ച ആവയോഃ കന്യേ ഗൃഹാണ മനുജേശ്വര । ഹേതൃകന്യാ സുകേശീ തു മിശ്രകേശീ പ്രഹേതൃണഃ ।। ൧൦.
നീ, രാജാവേ, നമ്മുടെ സുഹൃത്തിന്റെ മകനാണ്, സുപ്രതീകന്റെ പുത്രൻ. ഇവരാണ് നമ്മുടെ പുത്രികൾ; മനുഷ്യരുടെ നാഥനായ നീ അവരെ സ്വീകരിക്കണം. ഹേതൃയുടെ മകൾ സുകേശിയാണ്, പ്രഹേതൃയുടെ മകൾ മിശ്രകേശിയാണ്.
ദുര്ജയസ്ത്വേവമുക്തസ്തു ഹേതൃണാ തേ ഉഭേ ശുഭേ । കന്യേ ജഗ്രാഹ ധര്മേണ ഭാര്യാര്ഥം മനുജേശ്വരഃ ।। ൧൦.
വരന്മാര് പറഞ്ഞതനുസരിച്ച്, രാജാവ് ദുര്ജയന് ആ രണ്ടു ഭാഗ്യശാലിയായ കന്യകളെയും നിയമാനുസൃതമായി ഭാര്യകളായി സ്വീകരിച്ചു.
തേ ലബ്ധ്വാ സഹസാ രാജാ മുദാ പരമയാ യുതഃ । ആജഗാമ സ്വകം രാഷ്ട്രം നിജസൈന്യസമാവൃതഃ ।। ൧൦.
അവരെ സ്വന്തമാക്കിയ രാജാവ് അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം വേഗത്തില് സ്വന്തം രാജ്യത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.