ഏവം നിന്ദതി ചാത്മാനം ധിക്കുര്വന് സാധുദൂഷിതമ്
ഇങ്ങനെ, ധർമ്മം കളയുന്നവനായി, അവൻ സ്വയം കുറ്റം ചൂണ്ടി നിന്ദിക്കുന്നു.
നിഷാദസ്യ കുലേ ജാതോ ഭക്ഷ്യാഭക്ഷ്യാശ്ച ഭക്ഷിതാഃ
നിഷാദന്റെ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച ഞാൻ, ഉത്തമവും അനുചിതവുമായ ഭക്ഷ്യങ്ങൾ കഴിച്ചിട്ടുണ്ട്.
പേയാപേയം ച മേ പീതം വിക്രീതാശ്ചാപ്യവിക്രേയാഃ 125.
പാനീയമായതും അല്ലാത്തതും ഞാൻ കുടിച്ചു, വിൽക്കരുതാത്തതും വാങ്ങരുതാത്തതും വിൽക്കുകയും വാങ്ങുകയും ചെയ്തു.
വേശ്മന്യഭോജ്യഭോജ്യം ച ഭുക്തം ചൈവ ന സംശയഃ
വീട്ടിൽ, അനുമതിയുള്ളതും വിലക്കിയതുമായ ഭക്ഷണം ഞാൻ കഴിച്ചിട്ടുണ്ട് — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
തതഃ കിംചാപരാധം വാ കേന വാ തദ്വിചിന്തയേ
പിന്നീട്, മറ്റെന്തെങ്കിലും പാപം ആരെങ്കിലും ചെയ്തിട്ടുണ്ടോ എന്ന് ഞാൻ ആലോചിക്കുന്നു.
ഏതസ്മിന്നംതരേ ഭൂമേ നിഷാദഃ ക്രോധമൂര്ച്ഛിതഃ
അപ്പോഴേക്കും ഭൂമിയിൽ, നിഷാദൻ കോപത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
തതോ മൃഗയതേ ഭാര്യാം ഭക്തിയുക്താം ശുഭേക്ഷണാമ്
അവൻ ഭക്തിയുള്ള, ശുഭദർശനയുള്ള ഭാര്യയെ അന്വേഷിച്ചു തുടങ്ങുന്നു.
ക്വ ഗതാസി പ്രിയേഽസ്മാകം ത്യക്ത്വാ പുത്രാന് ഗൃഹേ ച മാമ്
പ്രിയേ, ഞങ്ങളുടെ മക്കളെയും എന്നെയും വീട്ടിൽ വിട്ട് നീ എവിടേക്ക് പോയി?
കിം നു പശ്യഥ ഭാര്യാം മേ ഗങ്ഗാതീരമുപാഗതാ
നദീതീരത്തേക്ക് എത്തിയ എന്റെ ഭാര്യയെ നിങ്ങൾ ആരെങ്കിലും കണ്ടോ?
തത്രൈവ ച നരാഃ സര്വേ മായാതീര്ഥമുപാഗതാഃ
അവിടെ, സകലരും മായാതീർത്ഥത്തിൽ എത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ഇദം വാസശ്ച കുമ്ഭശ്ച നദീകൂലേ ച തിഷ്ഠതി
ഇവിടെ, അവളുടെ വസ്ത്രവും കുമ്പവും നദീതീരത്ത് കിടക്കുന്നു.
അഥ കേനാപി ഗ്രാഹേണ സ്നായമാനാ തപസ്വിനീ 125.
അപ്പോൾ, കുളിക്കുമ്പോൾ, ആ തപസ്സിനിയെ ആരോ മുത്തലയാൽ പിടിച്ചു.
ന ചാപ്രിയം മയാഽസ്യുക്താ കദാചിദപി വാചകമ്
ഞാൻ ഒരിക്കലും അവളോട് ദുർവചനമോ കഠിനവാക്കോ പറഞ്ഞിട്ടില്ല.
അഥവാപി പിശാചേന ഭക്ഷിതാ ഭൂതരാക്ഷസൈഃ
അല്ലെങ്കിൽ, അവളെ പിശാചോ ഭൂതരാക്ഷസന്മാരോ തിന്നുകളഞ്ഞിരിക്കാം.
കിം കൃതം ദുഷ്കൃതം പൂര്വം മയാ കര്മ സുസങ്കടമ്
ഞാൻ മുമ്പ് ചെയ്ത ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ എന്താണ്, അത്ര ഭയങ്കരമായത്?
ഏഹി മേ സുഭഗേ കാന്തേ മമ ചിത്താനുവര്ത്തിനി
എന്റെ മനസ്സിനെ അനുഗമിക്കുന്ന ഭാഗ്യശാലിയേ, പ്രിയതമേ, എനിക്ക് സമീപം വരിക.
മാം പശ്യ ത്വം വരാരോഹേ ത്രീന്പുത്രാനതിബാലകാന്
സുന്ദരിയായവളേ, നീ എന്നെയും എന്റെ ഈ മൂന്നു ചെറുപ്പക്കുട്ടികളെയും നോക്കൂ.
മമ പുത്രാ രുദന്ത്യേതേ ബാലകാസ്തവ ലാലസാ
എന്റെ മക്കൾ, ഇവർ, നിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട കുഞ്ഞുങ്ങൾ, ഇവിടെ കരയുന്നു.
കാമം മാം ക്ഷുധിതം ചൈവ ജ്ഞാസ്യസേ ത്വം പിപാസിതമ്
നീ എനിക്ക് വിശപ്പും ദാഹവും ഉണ്ടെന്നു തീർച്ചയായും മനസ്സിലാക്കും.
ഏവം വിലപമാനസ്യ നിഷാദസ്യ ത്വിതസ്തതഃ
ഇങ്ങനെ ആ നിഷാദൻ ഇവിടെ അവിടെ ദു:ഖത്തോടെ വിലപിച്ചു.
സുഖം യോഗം ച തേ നീത്വാ സാ ഗതാ ഹ്യനിവൃത്തയേ
നിനക്കൊപ്പം സന്തോഷത്തോടും ഐക്യത്തോടും കൂടി ജീവിച്ച അവൾ ഇനി ഒരിക്കലും തിരികെ വരാതെ പോയി.
നിഷാദം ഭാഷതേ തത്ര ഗച്ഛ കിം പരിക്ലിശ്യസേ 125.
അവിടെ അവൻ നിഷാദനോടു പറഞ്ഞു: പോ, നീ എന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ ദു:ഖപ്പെടുന്നത്?
ഏതേ ന ത്യജനീയാസ്തേ കദാചിദപി പുത്രകാഃ
ഈ മക്കളെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
ഉവാച മധുരം വാക്യം ദുഃഖശോകപരിപ്ലുതഃ
ദു:ഖത്തിലും ശോക്കത്തിലും മുങ്ങിയവൻ മധുരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
സാന്ത്വിതോഽസ്മി ത്വയാ വിപ്ര വചനൈര്മധുരാക്ഷരൈഃ
നിന്റെ മധുരമായ വാക്കുകൾകൊണ്ട് ഞാൻ ആശ്വാസം ലഭിച്ചു, ബ്രാഹ്മണനേ.
നിഷദാസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ സ മുനിഃ സംശിതവ്രതഃ
നിഷാദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, വ്രതനിഷ്ഠനായ ആ മুনি—
മാ രോദീര്വച്മി ഭദ്രം തേ തവാഹം സാ പ്രിയാഽഭവത്
നീ കരയേണ്ട, ഞാൻ പറയുന്നു, നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ; നിനക്ക് പ്രിയമായ അവൾ ഇപ്പോൾ ഞാൻ തന്നെയാണ്.
പരിവ്രാജവചഃ ശ്രുത്വാ നിഷാദോ വിഗതജ്വരഃ
പരിവ്രാജകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, നിഷാദൻ ദു:ഖത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി.
കിമിദം ഭാഷസേ വിപ്ര അവ്യക്തം യത്കദാചന
ബ്രാഹ്മണനേ, നീ പറയുന്നത് എന്താണ്, ഇത്രയും അസ്പഷ്ടവും വിചിത്രവുമാണ്.
നിഷാദസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ബ്രാഹ്മണോ ദുഃഖമൂര്ച്ഛിതഃ
നിഷാദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ബ്രാഹ്മണൻ ദു:ഖത്തിൽ നിന്ന് ബോധംകെട്ടുപോയി.