യാമേനാം ഭാഷസേ ദേവ മമ മായേതി നിത്യശഃ
ദേവാ, നീ എല്ലായ്പ്പോഴും ഇതിനെ എന്റെ മായയാണെന്ന് പറയുന്നു.
ജ്ഞാതുമിച്ഛാമി മായാര്ഥം രഹസ്യം പരമുത്തമമ്
ഈ മായയുടെ അർത്ഥം, അത്യുത്തമമായ രഹസ്യം, ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
പ്രത്യുവാച തദാ വാക്യം പ്രഹസ്യ തു വസുന്ധരാമ്
അപ്പോൾ, സ്നേഹത്തോടെ പുഞ്ചിരിച്ച്, വസുന്ധരയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
വൃഥാ ക്ലേശം കിമര്ഥം ത്വം പ്രാപ്സ്യതേ യദ്വിലോകനാത്
നീ കാണാൻ പോകുന്ന കാര്യങ്ങൾക്കായി ഇങ്ങനെ അനാവശ്യമായി കഷ്ടപ്പെടുന്നതെന്തിന്?
മമ മായാം വിശാലാക്ഷി കിം പുനസ്ത്വം വസുന്ധരേ
നേത്രങ്ങൾ വിസ്തൃതമായ വസുന്ധരേ, എന്റെ മായയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ഇനി എന്ത് പറയണം?
ദേശോ നിര്ജലതാം യാതി ഏഷാ മായാ മമ പ്രിയേ। സോമോ യത്ക്ഷീയതേ പക്ഷേ പക്ഷേ വാപി ച വര്ദ്ധതേ ।। 125.
പ്രിയേ, ഒരു ദേശം വരണ്ടതാകുന്നത് എന്റെ മായയാണ്; പോലെ തന്നെ, ചന്ദ്രൻ ഓരോ പക്വശേഷവും കുറഞ്ഞും കൂടിയും പോകുന്നു.
അമായാം ന സ ദൃശ്യേത മായേയം മമ തത്ത്വതഃ
അമാവാസ്യയിൽ അത് കാണപ്പെടുന്നില്ല; ഇതാണ് സത്യത്തിൽ എന്റെ മായ.
ഭവേച്ച ശീതലം ഗ്രീഷ്മേ മായേയം മമ തത്ത്വതഃ
വെയിലിൽ തണുപ്പുണ്ടാകുമ്പോൾ, അതാണ് സത്യത്തിൽ എന്റെ മായ.
ഉദേതി പൂര്വതഃ പ്രാതര്മായേയം മമ സുന്ദരി
സുന്ദരിയേ, പ്രഭാതത്തിൽ സൂര്യൻ കിഴക്കോട്ട് ഉദിക്കുമ്പോൾ, അതാണ് എന്റെ മായ.
ഗര്ഭേ ച ജായതേ ജന്തുര്മായേയം മമ സുന്ദരി। ജീവഃ പ്രവിശ്യ ഗര്ഭം തു സുഖദുഃഖേ ച വിന്ദതി
സുന്ദരിയേ, ഒരു ജീവി ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കുമ്പോൾ, അതാണ് എന്റെ മായ; ജീവൻ ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് സുഖവും ദുഃഖവും അനുഭവിക്കുന്നു.
ജാതശ്ച വിസ്മരേത്സര്വമേഷാ മായാ മമോത്തമാ
ജനിച്ചശേഷം എല്ലാം മറന്നുപോകുന്നു—ഇതാണ് എന്റെ അത്യുത്തമമായ മായ.
കര്മണാ നീയതേഽന്യത്ര മായൈഷാ മമ ചോത്തമാ
കർമ്മം കൊണ്ട് മറ്റിടങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കപ്പെടുന്നു—ഇതും എന്റെ അത്യുത്തമമായ മായയാണ്.
അങ്ഗുല്യശ്ചരണൌ ചൈവ ഭുജൌ ശീര്ഷം കടിസ്തഥാ
വിരലുകൾ, കാലുകൾ, കൈകൾ, തല, കമർ,
കര്ണൌ നേത്രേ കപാലൌ ച ലലാടം ജിഹ്വയാ സഹ
ചെവികൾ, കണ്ണുകൾ, തലയൊപ്പം, നെറ്റി, നാവ്,
തസ്യൈവ ജീര്യതേ ഭുക്തമഗ്നിനാ പീതമേവ ച
അവൻ കഴിക്കുന്നതും കുടിക്കുന്നതും അഗ്നി ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
ശബ്ദഃ സ്പര്ശശ്ച രൂപം ച രസോ ഗന്ധശ്ച പംചമ 125.
ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം, രുചി, അഞ്ചാമത്തേത് ഗന്ധം.
സര്വര്തുഷു നിജാകാരഃ സ്ഥാവരേ ജങ്ഗമേ തഥാ
എല്ലാ കാലങ്ങളിലും, അചഞ്ചലങ്ങളിലേക്കും ചലിക്കുന്ന ജീവികളിലേക്കും അവയുടെ സ്വഭാവം പ്രകാരം രൂപങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു.
ആപോ ദിവ്യാസ്തഥാ ഭൌമാ ആപോ യേഷു പ്രതിഷ്ഠിതാഃ
ദിവ്യജലവും ഭൂമിയിലെ ജലവും ഉണ്ട്; അവയിൽ എല്ലാം അടിയുറച്ചിരിക്കുന്നു.
വൃഷ്ടൌ ബഹൂദകാഃ സര്വേ പല്വലാനി സരാംസി ച
മഴപെയ്യുമ്പോൾ, എല്ലാ കുളങ്ങളും തടാകങ്ങളും വെള്ളംകൊണ്ട് നിറയുന്നു.
ഹിമവച്ഛിഖരാന്മുക്താ നാമ്നാ മന്ദാകിനീ നദീ
ഹിമാലയശിഖരങ്ങളിൽ നിന്ന് മന്ദാകിനി എന്ന നദി ഒഴുകി വരുന്നു.
മേഘാ വഹന്തി സലിലമുദ്ധൃത്യ ലവണാര്ണവാത്
മേഘങ്ങൾ ഉപ്പുമിഴിഞ്ഞ കടലിൽ നിന്ന് വെള്ളം എടുക്കുകയും അതിനെ കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്യുന്നു.
രോഗാര്താ ജന്തവഃ കേചിദ്ഭക്ഷയന്തി മഹൌഷധമ്
ചില ജീവികൾ രോഗബാധിതരായപ്പോൾ വലിയ ഔഷധങ്ങൾ കഴിക്കുന്നു.
ഔഷധേ ദീയമാനേഽപി ജന്തുഃ പംചത്വമേതി യത്
ഔഷധം നൽകിയാലും, ചിലപ്പോൾ ജീവിക്ക് മരണം സംഭവിക്കുന്നു.
പ്രഥമം ജായതേ ഗര്ഭഃ പശ്ചാത്സംജായതേ പുമാന്
ആദ്യം ഗർഭം രൂപപ്പെടുന്നു; അതിന് ശേഷം മനുഷ്യൻ ജനിക്കുന്നു.
തത ഇന്ദ്രിയനാശശ്ച ഏതന്മായാബലം മമ
അതിനുശേഷം ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നശിക്കുന്നു; ഇതാണ് എന്റെ മായയുടെ ശക്തി.
പുനശ്ച പത്രാദിയുതമേതന്മായാബലം മമ 125.
പിന്നെയും ഇലകളും മറ്റും ഉള്ള ഈ മായാശക്തി എന്റെതാണ്.
തത്രാമൃതം വിസൃജാമി മായായോഗേന ഭൂരിശഃ
അവിടെ, മായയുടെ സഹായത്തോടെ ഞാൻ അമൃതം വീണ്ടും വീണ്ടും വിടുന്നു.
ഭൂത്വാ വേഗേന ഗരുഡോ വഹാമ്യാത്മാനമാത്മനാ
വേഗത്തിൽ ഗരുഡനായി ഞാൻ തന്നെ ഞാൻ കൊണ്ടുപോകുന്നു.
മായാമേതാമഹം കൃത്വാ യക്ഷ്യാമി ത്രിദിവൌകസഃ
ഈ മായ സൃഷ്ടിച്ച്, ഞാൻ സ്വർഗ്ഗവാസികൾക്കായി യാഗങ്ങൾ നടത്തുന്നു.
മായാമാങ്ഗിരസീം കൃത്വാ യാജയാമി ദിവൌകസഃ
ആംഗിരസമയമായ മായ സ്വീകരിച്ച്, ഞാൻ ദേവന്മാരെ യാഗം ചെയ്യിക്കുന്നു.