തരംതി യേന സംസാരം നരാഃ കര്മപരായണാഃ
ഇതിലൂടെ കർമ്മത്തിൽ ഭക്തിയുള്ളവർ സാംസാരിക ബന്ധങ്ങൾ കടന്ന് പോകുന്നു.
മുക്ത്വാ നാരായണം ദേവം വാരാഹം രൂപമാസ്ഥിതമ്
നാരായണനായ ദൈവത്തെ, വരാഹരൂപം ധരിച്ചവനെ, ആരാധിച്ചശേഷം,
കുശിഷ്യായ ന ദാതവ്യം യേ ച ശാസ്ത്രാര്ഥദൂഷകാഃ
അർഹതയില്ലാത്ത ശിഷ്യനും ശാസ്ത്രത്തിന്റെ അർത്ഥം തെറ്റിച്ച് പറയുന്നവർക്കും ഇത് നൽകരുത്.
ധനധര്മക്ഷയസ്തേഷാം പഠനാദാശു ജായതേ
അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, അവരുടെ ധനവും ധർമ്മവും വേഗത്തിൽ നഷ്ടപ്പെടും.
ഏതത്തേ കഥിതം ഭദ്രേ പൂര്വം യത്പൃഷ്ടവത്യസി
നല്ലവളേ, നീ മുമ്പ് ചോദിച്ചതിനാണ് ഞാൻ ഇതെല്ലാം പറഞ്ഞത്.
ഇതി ശ്രീവരാഹപുരാണേ ഭഗവച്ഛാസ്ത്രേ ഋതൂപസ്കരണം നാമ ചതുര്വിംശത്യധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീവരാഹപുരാണത്തിലെ ഭഗവദ് ശാസ്ത്രത്തിൽ, 'ഋതുപസ്കരണ'ം എന്ന നാനൂറിരുപത്തിനാലാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
അഥ മായാചക്രമ് ശ്രുത്വാ ഷഡൃതുകര്മാണി പൃഥിവീ സംശിതവ്രതാ
അതിനുശേഷം, ആറു ঋതുക്കളുടെയും കർമ്മങ്ങൾ കേട്ട ശേഷം, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ച ഭൂമി മായാചക്രത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു.
മങ്ഗല്യാശ്ച പവിത്രാശ്ച യേ ത്വയാ സമുദാഹൃതാഃ
നീ പറഞ്ഞ എല്ലാ മംഗളകരവും വിശുദ്ധവുമായ കാര്യങ്ങൾ,
ശ്രുത്വാ ത്വേതാനി കര്മാണി ത്വന്മുഖോക്താനി മാധവ
മാധവാ, നിന്റെ വായിലൂടെ നീ പറഞ്ഞ ഈ പ്രവൃത്തികൾ ഞാൻ കേട്ടപ്പോൾ,
ഏതന്മേ പരമം ഗുഹ്യം പരം കൌതൂഹലം തഥാ
ഇത് എനിക്ക് ഏറ്റവും രഹസ്യവും അത്യന്തം കൗതുകം ഉണർത്തുന്നതുമാണ്.
യാമേനാം ഭാഷസേ ദേവ മമ മായേതി നിത്യശഃ
ദേവാ, നീ എല്ലായ്പ്പോഴും ഇതിനെ എന്റെ മായയാണെന്ന് പറയുന്നു.
ജ്ഞാതുമിച്ഛാമി മായാര്ഥം രഹസ്യം പരമുത്തമമ്
ഈ മായയുടെ അർത്ഥം, അത്യുത്തമമായ രഹസ്യം, ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
പ്രത്യുവാച തദാ വാക്യം പ്രഹസ്യ തു വസുന്ധരാമ്
അപ്പോൾ, സ്നേഹത്തോടെ പുഞ്ചിരിച്ച്, വസുന്ധരയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
വൃഥാ ക്ലേശം കിമര്ഥം ത്വം പ്രാപ്സ്യതേ യദ്വിലോകനാത്
നീ കാണാൻ പോകുന്ന കാര്യങ്ങൾക്കായി ഇങ്ങനെ അനാവശ്യമായി കഷ്ടപ്പെടുന്നതെന്തിന്?
മമ മായാം വിശാലാക്ഷി കിം പുനസ്ത്വം വസുന്ധരേ
നേത്രങ്ങൾ വിസ്തൃതമായ വസുന്ധരേ, എന്റെ മായയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ഇനി എന്ത് പറയണം?
ദേശോ നിര്ജലതാം യാതി ഏഷാ മായാ മമ പ്രിയേ। സോമോ യത്ക്ഷീയതേ പക്ഷേ പക്ഷേ വാപി ച വര്ദ്ധതേ ।। 125.
പ്രിയേ, ഒരു ദേശം വരണ്ടതാകുന്നത് എന്റെ മായയാണ്; പോലെ തന്നെ, ചന്ദ്രൻ ഓരോ പക്വശേഷവും കുറഞ്ഞും കൂടിയും പോകുന്നു.
അമായാം ന സ ദൃശ്യേത മായേയം മമ തത്ത്വതഃ
അമാവാസ്യയിൽ അത് കാണപ്പെടുന്നില്ല; ഇതാണ് സത്യത്തിൽ എന്റെ മായ.
ഭവേച്ച ശീതലം ഗ്രീഷ്മേ മായേയം മമ തത്ത്വതഃ
വെയിലിൽ തണുപ്പുണ്ടാകുമ്പോൾ, അതാണ് സത്യത്തിൽ എന്റെ മായ.
ഉദേതി പൂര്വതഃ പ്രാതര്മായേയം മമ സുന്ദരി
സുന്ദരിയേ, പ്രഭാതത്തിൽ സൂര്യൻ കിഴക്കോട്ട് ഉദിക്കുമ്പോൾ, അതാണ് എന്റെ മായ.
ഗര്ഭേ ച ജായതേ ജന്തുര്മായേയം മമ സുന്ദരി। ജീവഃ പ്രവിശ്യ ഗര്ഭം തു സുഖദുഃഖേ ച വിന്ദതി
സുന്ദരിയേ, ഒരു ജീവി ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കുമ്പോൾ, അതാണ് എന്റെ മായ; ജീവൻ ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് സുഖവും ദുഃഖവും അനുഭവിക്കുന്നു.
ജാതശ്ച വിസ്മരേത്സര്വമേഷാ മായാ മമോത്തമാ
ജനിച്ചശേഷം എല്ലാം മറന്നുപോകുന്നു—ഇതാണ് എന്റെ അത്യുത്തമമായ മായ.
കര്മണാ നീയതേഽന്യത്ര മായൈഷാ മമ ചോത്തമാ
കർമ്മം കൊണ്ട് മറ്റിടങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കപ്പെടുന്നു—ഇതും എന്റെ അത്യുത്തമമായ മായയാണ്.
അങ്ഗുല്യശ്ചരണൌ ചൈവ ഭുജൌ ശീര്ഷം കടിസ്തഥാ
വിരലുകൾ, കാലുകൾ, കൈകൾ, തല, കമർ,
കര്ണൌ നേത്രേ കപാലൌ ച ലലാടം ജിഹ്വയാ സഹ
ചെവികൾ, കണ്ണുകൾ, തലയൊപ്പം, നെറ്റി, നാവ്,
തസ്യൈവ ജീര്യതേ ഭുക്തമഗ്നിനാ പീതമേവ ച
അവൻ കഴിക്കുന്നതും കുടിക്കുന്നതും അഗ്നി ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
ശബ്ദഃ സ്പര്ശശ്ച രൂപം ച രസോ ഗന്ധശ്ച പംചമ 125.
ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം, രുചി, അഞ്ചാമത്തേത് ഗന്ധം.
സര്വര്തുഷു നിജാകാരഃ സ്ഥാവരേ ജങ്ഗമേ തഥാ
എല്ലാ കാലങ്ങളിലും, അചഞ്ചലങ്ങളിലേക്കും ചലിക്കുന്ന ജീവികളിലേക്കും അവയുടെ സ്വഭാവം പ്രകാരം രൂപങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു.
ആപോ ദിവ്യാസ്തഥാ ഭൌമാ ആപോ യേഷു പ്രതിഷ്ഠിതാഃ
ദിവ്യജലവും ഭൂമിയിലെ ജലവും ഉണ്ട്; അവയിൽ എല്ലാം അടിയുറച്ചിരിക്കുന്നു.
വൃഷ്ടൌ ബഹൂദകാഃ സര്വേ പല്വലാനി സരാംസി ച
മഴപെയ്യുമ്പോൾ, എല്ലാ കുളങ്ങളും തടാകങ്ങളും വെള്ളംകൊണ്ട് നിറയുന്നു.
ഹിമവച്ഛിഖരാന്മുക്താ നാമ്നാ മന്ദാകിനീ നദീ
ഹിമാലയശിഖരങ്ങളിൽ നിന്ന് മന്ദാകിനി എന്ന നദി ഒഴുകി വരുന്നു.